GRH Osiemnasty Kołobrzeski

GRH „Osiemnasty Kołobrzeski” działa przy Stowarzyszeniu Ranger Survival Club, zrzeszając tych spośród jego członków, którzy zainteresowani są również rekonstrukcją historyczną.

Grupa dąży do odtwarzania żołnierzy ze składu 18 Kołobrzeskiego PP z 6 Pomorskiej DP z okresu 1944-1945 roku (m.in. walk o Wał Pomorski i Kołobrzeg, forsowanie Odry i walk na terenie Niemiec).

Charakterystyczne dla GRH „Osiemnasty Kołobrzeski” jest dążenie do maksymalnego poziomu realizmu w zakresie trudów i warunków działania odtwarzanych żołnierzy. 

Dlatego też staramy się organizować długotrwałe działania w możliwie trudnych warunkach, wymagające od ich uczestników sporego poziomu sprawności, wytrzymałości i znajomości zasad taktyki. Pomaga w tym relatywnie wysoki poziom umiejętności wyniesiony z głównego nurtu szkolenia w ramach Ranger Survival Club. Dzięki posiadanemu doświadczeniu w tym zakresie grupa może również brać udział w działaniach airsoftowych, nawet podejmowanych wspólnie ze współczesnymi grupami ASG.

18 Kołobrzeski Pułk Piechoty wchodził w skład 6 Pomorskiej Dywizji Piechoty. Jednostka brała udział w forsowaniu Wisły, zdobyciu Warszawy i walkach na Pomorzu (m.in. przerywając umocnienia Wału Pomorskiego). Następnie Pułk wziął udział w zdobyciu Kołobrzegu, a były to jedne z najcięższych walk w terenie zurbanizowanym, w jakich brały udział polskie jednostki w okresie II Wojny Światowej. Kolejnym etapem szlaku bojowego Pułku było forsowanie Odry oraz walki na terenie Niemiec. Warto wspomnieć i o tym, że 6 Pomorska DP została następnie przekształcona 6 Pomorską Dywizję Powietrznodesantową, jeden z pierwszych elitarnych oddziałów Wojska Polskiego. Obecnie – po reorganizacjach lat 90. XX wieku – nadal funkcjonuje 18 Bielski Batalion powietrznodesantowy im. kpt. Ignacego Gazurka w ramach 6 Brygady Desantowo-Szturmowej im. generała Sosabowskiego.

The „Osiemnasty Kołobrzeski” reenactment group operates as a part of the Ranger Survival Club, banding together those of the club members who are also interested in the history reenactment.

The group aims to reenact the soldiers of the 18th „Kolobrzeg” Infantry Regiment of the 6th „Pomeranian” Division of the 1st Polish Army from the 1944-1945 period (including the fights on the Pomeranian Wall, Kolobrzeg, Breaching of the Odra River and fights in Germany).

 
The characteristic feature of the „Osiemnasty Kołobrzeski” Reenactment Group is the pursuit for Re-creating the hardships and operating conditions of the regiment’s soldiers with the highest possible level of realism.


For this reason we organize long-term operations in the harsh conditions, which require their  participants a significant level of skill, endurance and knowledge in the field of tactics. A relatively high level of skill achieved during the mainstream training of the Ranger Survival Club helps with that. Thanks to the experience in this field, the group is also capable of taking part in air-soft gun operations, even conducted together with the “modern” ASG groups.


During the World War 2, the18th Infantry Regiment was a part of the 6th Infantry Division. The unit took part in the breaching of the Vistula river, capture of Warsaw and fights in Pomerania. Then the regiment took part in the capture of Kolobrzeg, one of the heaviest urban fights that Polish troops took part in during the WW2. The next phase of the regiment’s operation in the war was breaching of the Odra river and fights in Germany. It is worth a note that the 6th Pomeranian Infantry Division was later transformed into 6th Pomeranian Airborne Division, one of the first elite units of the Polish Army. Currently – after the reorganizations of the 1990’s – the traditions of the regiment are continued by the “cpt. Ignacy Gazurek” 18th Airborne Battalion in the “gen. Sosabowski”  6th Airborne Brigade.

Each of the texts published here will have a smmary in English. Should You be interested in any of the text – please contact us and we will provide the translation.

Skupina historické rekonstrukce „Osiemnasty Kołobrzeski” funguje jako část proobranné společnosti “Ranger Survival Club”, a shromažďuje těch členů klubu, kteří mají zájem na historickou rekonstrukci.

Skupina míří ztvárnit vojaky 18-teho Kolobrzeského Pěchotního Pulku 6-té Pomorské Divize První Polské Armády  z let 1944-1945 (m.j. boje na Pomořanské Přehradě – Pommernstellung, v Kolobřehu, zrušení řeky Odry a boje v Německu).

 
Charakteristické pro skupinu historické rekonstrukce „Osiemnasty Kołobrzeski” je snaha ztvárnit soužení a dosahnout nejvyšší úroveň rality v oblosti těžkỳch podmínek prostředí a odehravámỳch akci vojaků pulka.


Kvůli tomu organizujeme dlouhodobé akce v těžkěm prostředí, ktere požaduje od jejich  účastníků značné urovně dovednosti, odolnosti a znalosti taktiky. Pomáhá v tom relativně vysoká uroveň dovednosti dosáhnouta v pruběhu hlavního školení Ranger Survival Club. Díky zkušenostem v této dolosti, skupina také může se zúčastnit airsoftovỳch akcí, dokonce spolu s “novodobými” skupinami ASG.


Za druhé světove války, 18 Pěchotní Pulk byl součásti 6 Pěchotné Divize. Jednotka se zúčastnila zrušení řeky Visly, dobytí Varšavy a bojů v Západním Pomořansku. Později pulk se zúčastnil dobytí Kolobřehu, a to byly jedne z nejtěžších městských bojů ve kterỳch se zúčastnili polští vojaci za  druhé světove války. Další etapou akce pulka bylo zrušení řeky Odry a boje v Německu. Stoji za zmínku, že 6 Pomořanská Pěchotná Divize byla později transformována v 6 Pomořanskou Vzdušně Výsadkovou Divizi, jednou z prvních elitních jednotek Polske Armady. Teď – po reorganizacích 90-tych let 20. století – tradice pulku pokračovuje díky 18 Vzdušně Výsadkovemu batalionu jména kapitána Ignaceho Gazurka při 6 Vzdušně Výsadkove brigádě jména generála Sosabowského.

Żurawski Józef syn Włodzimierza

ok.1939-1943 (CA MO RF)

Żurawski Józef syn Włodzimierza

Data i miejsce urodzenia: 08.12.1920r. Połock, Obłast Połocka, Białoruska SRR

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Brak danych, prawdopodobnie cywilna szkoła medyczna

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

25.08.1939r. – Powołany do służby w Armii Czerwonej przez Lipiecki OWK (alternatywnie podawana data 1.09.1939r.).

od 1939r. – służba w 10pa, następnie w 527 ps 48 DS w stopniu starszego lejtnanta służby medycznej.

W tym samym 1939r. Służył także w 2Dywizji Pancernej.

Od maja 1943r. w WP – porucznik, starszy felczer 1pcz.

Udział w bitwie pod Lenino:

Porucznik, starszy felczer 1pcz.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Wojny Ojczyźnianej II klasy (ostatecznie na jego podstawie nadano Order Wojny Ojczyźnianej I kl.):

„Porucznik Żurawski I. W. [-] doświadczony, znający swoją pracę specjalista medyczny i oficer.

Cieszył się wyjątkowo dużym autorytetem wśród kadry oficerskiej i podoficerskiej oraz szeregowców pułku.

W walkach od 12.10 do 14.10.1943r. Dawał przykłady męstwa i odwagi.

W czasie walki 14.10.43r. Okazywał pomoc medyczną nie tylko rannym ze swojego pułku ale i bez ustanku organizował ewakuację takowych z innych pułków piechoty.

Nocą z 13.10 na 14.10[.19]43r. W czasie silnego ostrzału atylryjskiego [i] moździerzowego przeciwnika zjawił się na pierwszej linii w jednym z pułków piechoty i organizował ewakuację rannych. Porucznik Żurawski I. W. ewakuował do 50 rannych zołnierzy.

W czasie niesienia pomocy rannym 14.10[.19]43r. Został śmiertelnie ranny odłamkiem miny[=granatu moździerzowego] przeciwnika, która rozerwała się niedaleko i tu też od ciężkiej rany umarł.”

Poległ 14.10.1943r.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Pochowany w zbiorowej mogile nr1 w posiołku Krasnyj w rejonie Krasnieńskim Obłasti Smoleńskiej.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Radzieckie:

Order Wojny Ojczyźnianej I kl. (pośmiertnie) – 11.11.1943r. – za działania w bitwie pod Lenino.

Rany i kontuzje:

Ciężko ranny odłamkiem 14.10.1943r. (rana śmiertelna)

Data i miejsce śmierci: 14.10.1943r., rejon Lenino

Dodatkowe informacje:

Brak

Dodatkowe zdjęcia:

Wysocki Adolf syn Jana

Wysocki Adolf syn Jana

Data i miejsce urodzenia: 1912r. (1901r. ?), Goniądz, Województwo Białostockie

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Brak danych.

Szkoła oficerska przed 1939r.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Służba wojskowa w WP przed 1939r. – w stopniu porucznika kawalerii.

Udział w Wojnie Obronnej

Prawdopodobnie wzięty do niewoli radzieckiej.

Pobyt w obozie jenieckim, łagrze, lub przymusowa wywózka (?)

Od 29.05.1943r. W 1DP. Skierowany przez Kanski RWK Obłasti Kujbyszewskiej.

Porucznik, dowódca 3 kompanii 1 batalionu 1pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Porucznik, dowódca 3 kompanii 1 batalionu 1pp.

Zdezerterował w niejasnych okolicznościach – prawdopodobnie jeszcze przed rozpoznaniem walką pod pretekstem rozpoznania przeprawy.

Uznano go za poległego prawdopodobnie na podstawie opowieści żołnierzy – przy czym prawdopodobnie pomylono go z Władysławem Wysockim.

Z wniosku na Order Wojny Ojczyźnianej II kl. (na jego podstawie nadano ostatecznie Order Wojny Ojczyźnianej I kl.):

„W czasie natarcia pod Lenino 12 października 1943r. kapitan Wysocki osobiście poprowadził kompanię do ataku na silnie umocnione pozycje przeciwnika. Złamawszy opór wroga zniszczył jego gniazda karabinów maszynowych. Kompania, na czele której szedł, zadała niemcom [tak w oryginale] ciężkie straty w ludziach i technice i umocniła się na nowych pozycjach. Ciężko ranny kapitan Wysocki nie pozwalał wynieść siebie z pola walki i dowodził obroną do ostatniej minuty życia.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Uznany pierwotnie za poległego, następnie za zaginionego bez wieści.

Prawdopodobnie pośmiertnie awansowany do stopnia kapitana.

Wkrótce po bitwie (nie później niż 16.10.1943r.) traił do Dulagu 126, Stalagu 352 w Mińsku.

Przez długi czas był „twarzą” niemieckiej propagandy skierowanej zarówno do żołnierzy 1KP-1/2AWP oraz Żołnierzy PSZ na Zachodzie, jak i do Polaków w kraju.

Występował zarówno osobiście na wiecach w okupowanej Polsce, jak i na antenie polskojęzycznych audycji oraz jako autor tekstów propagandowych – w prasie polskojęzycznej oraz w ulotkach.

Rzekomo ujęty we Włoszech przez żandarmerię 2 korpusu, skazany na karę więzienia i od razu amnestionowany.

Wyemigrował do Argentyny.

Brak danych o dalszych losach.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari – 11.11.1943r. (pośmiertnie) – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Radzieckie:

Order Wojny Ojczyźnianej I kl. – 11.11.1943r. (pośmiertnie) – za działania pod Lenino.

Rany i kontuzje:

Brak danych.

Pod Lenino ranny nie był.

Data i miejsce śmierci: Brak danych

Dodatkowe informacje:

W „Początek drogi. Lenino” opisany jako rudowłosy, piegowaty o okrągłej twarzy.

We wniosku odznaczeniowym na Order Wojny Ojczyźnianej figuruje data urodzenia 1901r., jednak pozostałe źródła – w tym radzieckie – podają datę 1912r. Nie jest to raczej efekt pomylenia go z Władysławem wysockim – ten urodził się w1908r.

Wniosek odznaczeniowy na Order Wojny Ojczyźnianej podaje już stopień kapitana, którego w chwili śmierci nie miał. Jest to efekt albo pomylenia go z kpt. Władysławem Wysockim, albo awansu pośmiertnego.

Według materiałów propagandowych (https://fbc.pionier.net.pl/details/nn4fc1w) miał w ZSRR trafić do łagru, co wydaje się przeczyć tezie o wzięciu do niewoli radzieckiej – bardziej prawdopodobne, że zatrzymano go na terenach radzieckiej okupacji. Przy czym do niemieckich materiałów propagandowych należałoby podejść ostrożnie.

W liście strat bezpowrotnych z CA MO RF jako jedyna rodzina figuruje ojciec „Wysocki Iwan” (Jan) mieszkający na stałe w Goniądzu (wówczas pod okupacją niemiecką)

Przygotowano w oparciu o dane CA MO RF, książkę „Początek drogi. Lenino” Alojzego Srogi oraz materiały dodatkowe:

forum historycy.org

Dziennik Ogłoszeń dla ludności polskiej powiatów Bendsburg, Bielitz, Blachstaedt, Ilkenau, Krenau, Saybusch, Sosnowitz i Warthenau, Nr 101, 23.12.1943r.

Adolf Wysocki, Rodacy! Zbudźcie się do czynu! Kraków 1944r. (ulotka) – https://fbc.pionier.net.pl/details/nn4fc1w

Dodatkowe zdjęcia:

Zdjęcie rzekomo przedstawia Adolfa Wysockiego w 1945r. Zdjęcie trafiło do mnie w toku dyskusji na którymś forum. Póki co nie udało się potwierdzić z całą pewnością, czy zdjęcie przedstawia faktycznie por. Adolfa Wysockiego

Kasperowicz Ryszard syn Bronisława

Kasperowicz Ryszard syn Bronisława

Data i miejsce urodzenia: 30.05.1923r., Wołkowysk

Narodowość: Polak

Wykształcenie: 7 lat szkoły powszechnej.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Od 25.05.1943r. w WP.

1 pal, kanonier.

Ukończył kurs podoficerski.

Awans do stopnia kaprala.

Udział w bitwie pod Lenino:

kapral, dowódca działa, 1pal, 1DP

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

15.11.1943r. – przeniesiony do 1BAC na stanowisko szefa plutonu technicznego.

20.02.1946r. – zdemobilizowany.

Awans do stopnia podporucznika.

Członek ZBoWiD od 09.06.1967r.

W latach 70. przebywał na rencie.

Mieszkał w Lublinie

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Krzyż Bitwy pod Lenino (pośmiertnie) – 27.09.1989r.

Srebrny medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – rozkaz dowódcy 1AWP nr 30 z 10.03.1944r. (za działania w bitwie pod Lenino)

Rany i kontuzje:

Brak danych

Data i miejsce śmierci: 02.12.1985r.

Dodatkowe informacje:

Pochowany na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Lublinie

Był członkiem PZPR w nieustalonym bliżej okresie.

Przygotowano w oparciu o informacje od Piotr Pawełek (https://www.facebook.com/profile.php?id=100009407028223)

Zdjęcia z kolekcji Piotr Pawełek

Dodatkowe zdjęcia:

Krzyż Bitwy pod Lenino Ryszarda Kasperowicza (z kolekcji Piotra Pawełka)

Wiszniewski January syn Wiktora

Lipiec 1943r. (projekt “Doroga Pamiati”)

Wiszniewski January syn Wiktora

Data i miejsce urodzenia: 1907r., Chojniki, Ujezd Reczycki, Gubernia Mińska, Cesarstwo Rosyjskie

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Cywilne:

Wyższe

Wojskowe:

Leningradzkie Kursy Doskonalenia Kadry Dowódczej Wojsk Pancernych – 09.1941r. (?)

Kursy „Wystrieł”, Moskwa, 1942r.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Pracował jako nauczyciel.

Służba w Armii Czerwonej w 1930r. (prawdopodobnie przeszkolenie jako oficer polityczny) i później od 1941r.

23.10.1942r. – 6.01.1943r. – zastępca dowódcy batalionu narciarzy, 5 Samodzielna Brygada Narciarzy.

05.01.1943r. – awans do stopnia starszego lejtnanta.

06.01.1943r. – 06.1943r. – dowódca batalionu strzeleckiego, 115 gwardyjski pułk strzelecki, 38 Gwardyjska Dywizja Strzelecka.

W WP od 06.1943r.

Porucznik, dowódca 2 batalionu 1pp

Udział w bitwie pod Lenino:

Porucznik, dowódca 2 batalionu 1pp

Z wniosku odznaczeniowego na Order Wojny Ojczyźnianej II kl. (na jego podstawie nadano ostatecznie Order Wojny Ojczyźnianej I kl.):

„Prowadził swój batalion do natarcia, znajdując się na jego czele i dowodził działaniami bojowymi pod ogniem nieprzyjaciela. Po zranieniu odmówił opuszczenia pola walki i dalej wzywał żołnierzy do ataku.

Znalazłszy się w okrążeniu, bronił się do ostatniego naboju i ostatnią kula zastrzelił się nie chcąc się oddać do niewoli.”

Tak okoliczności śmierci por. Wiszniewskiego opisał Alojzy Sroga w książce „Początek drogi. Lenino” (ss. 270-271):

„Niedaleko dostał się w okrążenie na odkrytym polu, na które wypełzły Ferdinandy, dowódca 2 batalionu porucznik January Wiszniewski. […] Teraz jest ich ilu? Ośmiu. Już siedmiu, sześciu.

Z zaciśniętymi ustami, mrużąc oczy, strzela do wybranych celów jego polityczny zastępca, chorąży Arkadiusz Zabłudowski. […]

Wizg kuli strzelca wyborowego.

Wiszniewski oglada się na swego zastępcę.

– Arkadij, Arkadij… – szarpie jeszcze ciepłe, ale już martwe ciało Zabłudowskiego.

Dowódca przygryza sumiastego wąsa. „Nie ma rady, przyjdzie mi zginąć nie zobaczywszy Polski”.

Tak do niej tęsknił. Tak wypieścił obraz Polski, własnego mieszkania, czeredki dzieci i wnuków, którym – starzec, siwiuteńki, przy melancholijnym obijaniu gałęzi o okna domu – będzie opowiadał o swojej, jakże długiej, całożyciowej drodze do Ojczyzny – z Chojnik pod Homlem, przez Magnitogorsk, fronty ostatniej wojny, Sielce, Miereję.

Zrywają się naprzeciw niemieccy fizylierzy. Oni wiedzą doskonale, jak się robi bitewny nastruj, panikę i popłoch.

W październikowym dniu biegną z zakasanymi aż pod łokcie rękawami. Strzelają krótkimi seriami, stwarzając sobie zasłonę ze stali.

Wiszniewski czuje, że dostał. Jeszcze raz patrzy na grupkę swoich żołnierzy. „Ilu ich żywych? Trzech, licząc ze mną”.

Unosi się na łokciu. Patrzy wzgardliwie na hitlerowców. Czyni potężny zamach. Granat wybuch w samym środku tyraliery, jednak tylko na chwilę ją łamie i zatrzymuje.

Porucznik January Wiszniewski mocno broczy krwią. Sięga po TT.

– Byle się nie zapiaszczył.

Strzela. Trzy, cztery… pięć razy! Dobrze. Trzech hitlerowców padło.

Maleńki, wysunięty polski punkt oporu trwa jeszcze ostatkiem anemicznych strzałów. Już słychać głuchy łoskot kroków nadbiegających faszystów.

Dowódca 2 batalionu 1 pułku piechoty unosi pistolet do skroni.”

Poległ 12.10.1943r.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Pośmiertnie awansowany do stopnia majora.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (pośmiertnie) – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino.

Radzieckie:

Order Wojny Ojczyźnianej I kl (pośmiertnie) – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej)

Rany i kontuzje:

Ranny pod Lenino 12.10.1943r.

Data i miejsce śmierci: 12.10.1943r.

Dodatkowe informacje:

Syn Wiktora Wiszniewskiego, oficera Armii Rosyjskiej, i Jeleny (Heleny) Cytkiewicz.

Według danych projektu „Doroga Pamiati” (https://foto.pamyat-naroda.ru/view/72001898), przesłanych przez potomków porucznika, miał być w chwili śmierci dowódcą 1batalionu 1pcz. Nie znaleziono potwierdzenia tej informacji w dostępnych materiałach źródłowych.

Taką charakterystykę porucznika Wiszniewskiego znaleźć możemy w książce „Początek drogi. Lenino” Alojzego Srogi (ss. 221-222): „[…] porucznik January Wiszniewski, rodem spod Homla, z okazałymi wąsami, kawalerzysta i noszący się z kawaleryjska, w cywilu nauczyciel, mówiący płynnie po polsku, z ledwie słyszalnym wschodnim akcentem.”

W danych CA MO RF nie znaleziono jednak wzmianek o służbie w kawalerii. Również zdjęcie z projektu „Doroga Pamiati” zdaje się przeczyć wersji o „okazałych wąsach”.

Sporządzono na podstawie materiałów CA MO RF, projektu „Doroga Pamiati” oraz książek „Początek Drogi. Lenino” A. Srogi i „Pierwszy Praski” Andrzeja Krajewskiego.

Dodatkowe zdjęcia:

Weiman Stefania

Weiman Stefania

Data i miejsce urodzenia: 1902r., Warszawa

Narodowość: Polka

Wykształcenie:

Brak danych

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

W WP od czerwca 1943r.

Podporucznik służby medycznej, felczer kompanii łączności sztabu 1DP.

Udział w bitwie pod Lenino:

Podporucznik służby medycznej, felczer kompanii łączności sztabu 1DP.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Wojny Ojczyźnianej II kl. (ostatecznie na jego podstawie nadano Order Wojny Ojczyźnianej I kl.):

„W czasie natarcia pod Lenino (Obłast Mohylewska) 12 października 1943r. z poświęceniem i odwagą udzielała pierwszej pomocy rannym pod ogniem przeciwnika. Przy każdym kolejnym nalocie powietrznym, nie zwracając uwagi na bombardowanie, wynosiła rannych spod ognia. W ciągu dnia ok. 100 razy opatrzyła rannych żołnierzy. Wesoła i pełna radości życia, swoim przykładem nie tylko poprawiała nastrój rannym, ale i zagrzewała zdrowych do boju. Gdy jeden z telegrafistów długo nie wracał po naprawieniu linii, podporucznik Weiman wyszła mu naprzeciw pod ogień przeciwnika, aby udzielić pomocy. Poległa na posterunku bojowym w czasie bombardowania.”

Poległa 12.10.1943r.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Poległa 12.10.1943r.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Order Wojny Ojczyźnianej I kl. – 11.11.1943r. (pośmiertnie) – za działania pod Lenino (patrz wyżej)

Rany i kontuzje:

Poległa 12.10.1943r.

Data i miejsce śmierci: 12.10.1943r.

Dodatkowe informacje:

W dokumentach archiwalnych znajduje się informacja o braku żyjących bliskich krewnych.

Opracowano na podstawie materiałów CA MO RF.

Dodatkowe zdjęcia:

Burdakow, Wasilij syn Grigorija

Wasilij Burdakow ok. 1937-1941, w stopniu starszego sierżanta (zdjęcie ze strony projektu doroga pamiati)

Burdakow, Wasilij syn Grigorija (Georgija)

Data i miejsce urodzenia: 1915r., wieś Kliuczi (albo Bolszaja Dmitrijewka), Obłast Saratow.

Narodowość: Rosjanin

Wykształcenie:

4 klasy szkoły powszechnej.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

W Armii Czerwonej od 1937r., powołany przez Korolewski RWK Saratowa.

W 1937r. Starszy sierżant w 5kd (1 gw. kd)

W 1941r. Awans do stopnia młodszego lejtnanta.

Członek WKP(b) od 1941r. Lub 1942r.

01.04.1941r. – ? – dowódca plutonu, 32 pułk czołgów.

Przeniesiony do 411 samodzielnego batalionu czołgów na stanowisko dowódcy plutonu czołgów średnich (data nieustalona)

14.07.1942r. – awans do stopnia lejtnanta.

05.09.1942r. – 08.01.1943r. – lejtnant, zastępca dowódcy kompanii czołgów T34 411 samodzielnego batalionu czołgów 11 Armii, Front Północno-Zachodni.

15.01.1943r. – awans do stopnia starszego lejtnanta.

1943r. – 27 samodzielny gwardyjski pułk czołgów – dowódca kompanii.

Od 06.1943r. w WP. Przeniesiony jako starszy lejtnant.

Porucznik, dowódca plutonu czołgów 1 pcz 1BP im. Bohaterów Westerplatte.

Udział w bitwie pod Lenino:

Porucznik, dowódca plutonu czołgów 1 pcz 1BP im. Bohaterów Westerplatte.

Z wniosku na medal „Za odwagę” (ostatecznie na jego podstawie nadano Order Wojny Ojczyźnianej I kl.):

„Porucznik Burdakow Wasilij był zdyscyplinowanym, kulturalnym, znającym swoją specjalność dowódcą i towarzyszem.

Jego pluton zawsze wyróżniał się [nieczytelne] i dobrym przygotowaniem bojowym.

13.10.43r. w boju w rejonie m.[iejscowości] Lenino-Sysojewo, jego pluton razem z kompanią szedł do ataku. Zaatakowana przez lotnictwo piechota zaległa. Czołgi wyrwały się dalej naprzód

Porucznik Burdakow Wasilij po to, by wspierać piechotę ogniem swoich czołgów zawrócił do niej.

Dla zorientowania się w sytuacji porucznik Burdakow Wasilij otworzył właz czołgu i został ciężko ranny w głowę z powodu czego 19.10.43 roku umarł w szpitalu polowym nr 587.

Piechota przy wsparciu ataku czołgów przemieściła się i zajęła dwie linie obrony przeciwnika.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Zmarł od ran w szpitalu polowym 478 13.10.1943r.(według innych dokumentów zmarł 19.10.1943r. W szpitalu polowym 587).

Pochowany we wsi Pierwomajskoje w Obłasti Smoleńskiej.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Radzieckie:

Order Wojny Ojczyźnianej I kl. – 11.11.1943r. (pośmiertnie) – za działania w bitwie pod Lenino (patrz wyzej).

Order Czerwonej Gwiazdy (?) – za walki pod Stalingradem (wniosku nie odnaleziono).

Madal „Za odwagę” – 29.11.1942r. – za walki na Froncie Północno-Zachodnim. 13.11.1942r. Kompania pod jego dowództwem zniszczyła do 50 żołnierzy przeciwnika i 3 drzewno-ziemne punkty ogniowe.

Rany i kontuzje:

Ciężko ranny w głowę 13.10.1943r. (odłamkiem)

Data i miejsce śmierci: 13 lub 19.10.1943r., szpital polowy 478 lub 587

Dodatkowe informacje:

Żonaty z Teodozją Kisielewą (według innych dokumentów – z Julią Krawcową)

Sporządzono na podstawie materiałów CA MO RF i projektu “Doroga Pamiati”

Dodatkowe zdjęcia:

Bartoszewicz Edward syn Stanisława

Bartoszewicz Edward syn Stanisława (Januarego, Jeremiego?)

Data i miejsce urodzenia: 1920r.

Narodowość: Polak

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

W WP od 06.1943r.

Plutonowy – zastępca dowódcy plutonu 4 kompanii 2 batalionu 1pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Plutonowy – zastępca dowódcy plutonu 4 kompanii 2 batalionu 1pp.

Z wniosku na Order Czerwonej Gwiazdy (ostatecznie na jego podztawie nadano Order Wojny Ojczyźnianej 1kl.):

„W czasie forsowania nieprzyjacielskich linii [obrony] natknął się na grupę pięciu niemców [tak w oryginale]. Dwóch zabił a trzech wziął do niewoli.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Brak danych.

Przypuszczalnie po bitwie awansowany do stopnia chorążego, później – podporucznika.

Przypuszczalnie od 12.1943r. Pełnił słuzbę adiutanta dowódcy.

(zobacz: dodatkowe informacje).

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Order Wojny Ojczyźnianej I kl. – 11.11.1943r. – za bitwę pod Lenino (patrz wyżej)

Srebrny medal „Zasłużonym na Polu Chwały” (? – w spisie odznaczonych 1pp figuruje ppor. Edward Bartoszewicz syn Jeremiego, prawdopodobnie chodzi o Edwarda Bartosiewicza syna Januarego, adiutanta dowódcy pułku od 12.1943r.; zobacz: dodatkowe informacje).

Rany i kontuzje:

Ranny pod Lenino 12.10.1943r.

Data i miejsce śmierci: Brak danych

Dodatkowe informacje:

We wniosku odznaczeniowym na Order Czerwonej Gwiazdy nie podano imienia ojca.

W rozkazie o odznaczeniu Orderem Wojny Ojczyźnianej 1kl. Figuruje jako syn Stanisława.

Nie figuruje w spisie odznaczonych 1pp.

W spisie jest natomiast Edward Bartoszewicz syn Januarego jako odznaczony Orderem Wojny Ojczyźnianej 1kl (co wskazuje, że chodzi o tę samą osobę) oraz Edward Bartoszewicz syn Jeremiego jako odznaczony srebrnym medalem ZnPCh.

W obsadzie stanowisk 1pp jako adiutant dowódcy pułku od 17.12.1943r. figuruje Edward Bartosiewicz syn Januarego.

Nie udało się, póki co, ustalić czy w każdym przypadku chodzi o tę samą osobę.

W materiałach CA MO RF udało się znaleźć informację o Edwardzie Bartoszewiczu zmarłym od ran 20.08.1945r. W szpitalu ewakuacyjnym 1920, w Żaganiu. Nie udało się jednak ustalić, czy chodzi o tę samą osobę.

Przygotowano w oparciu o dane CA MO RF

Dodatkowe zdjęcia:

Baranowski Włodzimierz syn Augusta

ok. 05.1947r. (CA MO RF)

Baranowski Włodzimierz syn Augusta

Data i miejsce urodzenia: 10.06.1918r., Smoleńsk, Białoruska Republika Ludowa

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Brak danych

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Prawdopdobnie mieszkał na terenie Łotwy.*

Służba w Armii Czerwonej od 1938r.

Prawdopodobnie od 10.1940r. W korpusie dowódczym młodszym lub średnim.

Od 06.1943r. w Wojsku Polskim

29.08.1943r. – p.o. dowódcy 3 batalionu 2pp

27.09 – 15.10.1943 – dowódca 3 batalionu 2pp

Udział w bitwie pod Lenino:

Dowódca 3 batalionu 2pp

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy (ostatecznie na jego podstawie nadano Order Wojny Ojczyźnianej I klasy):

„Podporucznik Baranowski W.A. w walkach 12-3 października 1943r. dowodził 3 batalionem. 13 października pod nieprzerwanym ogniem artylerii śmiało i zdecydowanie prowadził swój batalion do ataku. Umiejętnie i z inicjatywą dowodził batalionem dając przykłady męstwa i gotowości do poświęcenia swoim podkomendnym.

W czasie walki 13.10.43r. został ciężko ranny, ale nie opuszczał pola walki i leżąc na ziemi kontynuował dowodzenie działaniami batalionu wydając polecenia na przemieszczanie się naprzód.”

Według A. Srogi, Włodzimierz Baranowski miał dopiero w trakcie bitwy pod Lenino przejąć dowodzenie od kapitana Stefana Karpowicza, wcześniej będąc jego zastępcą. Nie znajduje to jednak potwierdzenia w obsadzie stanowisk dostępnej w monografii 2pp, zgodnie z którą kpt. Karpowicz przestał być dowódcą batalionu 27.09.1943r.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Leczenie szpitalnego

Oficjalnie zdjęty ze stanowiska dowódcy batalionu 15.10.1943r.

Szef Wydziału Wyszkolenia szkoły oficerskiej 1AWP

Dowódca 2pp*

06.1946 – 04.1947 (?) – Dowódca 1pp*

05.1947r. – wyjazd do ZSRR.

Pracował w Głównym Zarządzie Kadr Południowo-Uralskiego Okręgu Wojskowego.

29.10.1949r. Przeniesiony do rezerwy w stopniu podpułkownika

Dalsze losy nieznane.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Order Krzyża Grunwaldu III klasy

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Krzyż Walecznych

Srebrny Krzyż Zasługi (prawdopodobnie nadany w lutym 1946r. na podstawie rozkazu nr 54).

Brązowy medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino

Brązowy medal „Zasłużonym na Polu Chwały”

Medal Zwycięstwa i Wolnosci

Medal „Za Warszawę”

Krzyż Bitwy Pod Lenino – 06.09.1989r.

Odznaka Grunwaldzka

Odznaka Kościuszkowska

Radzieckie:

Order Wojny Ojczyźnianej I kl. – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej)

Order Wojny Ojczyźnianej I kl. – 06.04.1985r. – nadanie jubileuszowe z okazji 40. rocznicy zwycięstwa.

Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945r.”

Medal „Za wyzwolenie Warszawy”

Rany i kontuzje:

Ciężko ranny 13.10.1943r. W rejonie Połzuch.

Data i miejsce śmierci: Brak danych, po 1989r.

Dodatkowe informacje:

We wniosku odznaczeniowym na Order Wojny Ojczyźnianej oraz w obu rozkazach odznaczeniowych z 11.11.1943r. figuruje jako Władysław.

Imię ojca w niektórych źródłach występuje jako Augustyn.

Informacje oznaczone „*” pochodzą z książki „Początk Drogi. Lenino.” i w chwili obecnej nie udało się ich potwierdzić. Włodzimierz Baranowski nie figuruje na liście znanych dowódców 2pp, zaś 1pp we wskazanym okresie miał dowodzić Kazimierz Baranowski. Do czasu uzyskania potwierdzenia (lub korekty) na podstawie materiału źródłowego, informacje te należy traktować jako wątpliwe.

Sporządzono w oparciu o dane z CA MO RF, „Drugi Berliński” A. Krajewskiego i „Początek drogi. Lenino” A. Srogi.

Dodatkowe zdjęcia:

ok.10.1949r. (?) (CA MO RF)

Czarkowski Edmund syn Kazimierza

Czarkowski Edmund syn Kazimierza

Data i miejsce urodzenia: 1912r., Chotyłowo, województwo Lubelskie

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Brak danych o wykształceniu cywilnym, jednak fakt, że był absolwentem szkoły podchorążych sugeruje wykształcenie co najmniej średnie, zdobyte przed wojną w Polsce.

1933r. – szkoła podchorążych piechoty, Ostrów Mazowiecka-Komorowo

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Przed wojną pełnił służbę wojskową w WP, ukończył szkołę podchorążych.

1939r. – udział w wojnie obronnej.

Mieszkał w Brześciu nad Bugiem, gdzie przebywał także krótko po 22. czerwca 1941r.

Pod koniec 1941r. Przedarł się przez linię frontu. Zatrzymany przez organa NKWD.

Przez 10 miesięcy pełnił służbę w Armii Andersa.

Po ewakuacji Armii Andersa mieszkał przez pewien czas w Moskwie.

W 1DP od maja 1943r.

Dowódca plutonu administracyjnego (żandarmerii) sztabu 1DP

W 1943r. zawarł związek małżeński z Iwettą, sanitariuszką batalionu medyczno-sanitarnego 1DP.

Udział w bitwie pod Lenino:

Dowódca plutonu administracyjnego (żandarmerii) sztabu 1DP

Z wniosku na Order Czerwonego Sztandaru:

„Podporucznikowi Czarkowskiemu E.K. w czasie walk od 11.do 13.10.1943r. w rejonie m.[iejscowości] Lenino, Obłasti Mohylewskiej, powierzono ochronę sztandaru Dywizji na punkcie dowodzenia dowódcy dywizji.

W czasie kolejnego ostrzału artyleryjskiego przeciwnika w nocy z 11 na 12 października 1943r, podporucznik Czarkowski E.K., znajdując się w niewielkim oddaleniu od miejsca przechowywania sztandaru, ryzykując życiem, niezwłocznie rzucił się w kierunku przechowywania sztandaru w celu zapewnienia bezpieczeństwa i integralności sztandarowi bojowemu.

Znajdując się przy sztandarze i przykrywając go własnym ciałem, podporucznik Czarkowski E.K. został ciężko zraniony przez rozrywający się w pobliżu pocisk artyleryjski, ale sztandar pozostał nieuszkodzony. Pierwsze słowa, które wypowiedział po odzyskaniu przytomności, brzmiały następująco: „Czy sztandar cały[?]”.

14.10.1943r. znajdując się w batalionie sanitarno-medycznym, podporucznik Czarkowski E.K. umarł.”

Według A. Srogi W chwili ostrzału podporucznik Czarkowski, któremu faktycznie powierzono ochronę sztandaru, wraz z grupą żołnierzy otrzymał zadanie przemieszczenia się z Nikolenek w kierunku linii frontu.

Sztandar w tym czasie znajdował się w samochodzie dowódcy dywizji. W chwili rozpoczęcia ostrzału żołnierze Czarkowskiego wyskoczyli z samochodu, on sam zaś miał ruszyć w kierunku samochodu dowódcy, z relacji tej wynika jednak, że do samego sztandaru dotrzeć nie zdołał, trafiony odłamkami. Rannego znalazł go i ewakuował strzelec Bolesław Dańko z pomocą zatrzymanego woźnicy.

Po odzyskaniu przytomności w batalionie medyczno-sanitarnym miał rzeczywiście pytać wielokrotnie o los generała i sztandaru – informacje te Alojzy Sroga przytoczył na podstawie relacji ks. Wilhelma Franciszka Kubsza.

W związku z powyższym wydaje się, iż wniosek odznaczeniowy nieco ubarwiono, dodając informację o zasłonięciu sztandaru własnym ciałem. Jak większość tego typu dokumentów, pozostawał on przez długi czas utajniony, co może wyjaśniać fakt, ze w późniejszych publikacjach o osłonięciu sztandaru własnym ciałem nie wspominano.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Zmarł w batalionie medyczno-sanitarnym 14.10.1943r.

W niektórych źródłach polskich i radzieckich podaje się datę śmierci jako 12 lub 13.10.1943r. Data 14.10.1943r. Występuje we wniosku odznaczeniowym, również inne źródła podają, że podporucznik Czarkowski zmarł już po bitwie.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (pośmiertnie) – 11.11.1943r., za udział w bitwie pod Lenino

Radzieckie:

Order Czerwonego Sztandaru (pośmiertnie) – 11.11.1943r., za udział w bitwie pod Lenino (patrz wyżej)

Rany i kontuzje:

Ciężko ranny w nocy z 11 na 12.10.1943r.

Data i miejsce śmierci: 14.10.1943r.

Dodatkowe informacje:

Sporządzono na podstawie książki „Początek drogi. Lenino” A. Srogi oraz danych z CA MO RF.

Dodatkowe zdjęcia:

Skotnicki Adolf syn Jana

Skotnicki Adolf syn Jana

Data i miejsce urodzenia: 1904r., Golcowa, powiat Brzozów, Województwo Lwowskie (obecnie Województwo Podkarpackie)

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Brak danych

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Stolarz z zawodu, mieszkał w Golcowie

Żonaty z Julią (nazwisko panieńskie nieustalone)

Przed powołaniem do WP żył i pracował w Sowchozie w Rajonie Irdijskim w Kraju Krasnojarskim, prawdopodobnie w wyniku wywózki.

od 10.06.1943r. Służba w WP.

Szeregowiec, strzelec wyborowy, 5 kompania strzelecka, 2pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Szeregowiec, strzelec wyborowy, 5 kompania strzelecka, 2pp.

Z wniosku odznaczeniowego na medal „Za odwagę” (ostatecznie na jego podstawie nadano Order Czerwonego Sztandaru):

„Szeregoiec Skotnicki A. Ja. brał udział w walkach 12-13 października 1943r. pod wsią Połzuchy. Na początku natarcia był ranny w ramię, ale pozostał w szyku, dalej idąc naprzód, pociągając [za sobą] osobistym przykładem towarzyszy.

Wkrótce orzymał drugą ranę w brzuch, ale i to go nie zatrzymało. Zalewając się krwią wciąż szedł naprzód i dopiero po trzecim zranieniu w nogę ubył z szyku.”

Według „Początek drogi. Lenino”:

„5 kompania toczy uporczywą walkę. Adolf Skotnicki, ów pozorny Komik, otrzymał postrzał w brzuch. Na szczęście niezbyt groźny. Obandażował się, rozpiął kurtkę i śmieje się.

– Idź do tyłu.

– Jeszcze powojuję. Jeszcze nie wykonałem swego „trudodnia”.

Skłąda się znów z karabinu strzelca wyborowego. Z widocznej stodoły padają co jakiś czas strzały. Wystarczy, by ktoś uniósł głowę, usiłował przeskoczyć z jednego dołka do drugiego, a już odzywa się faszystowski snajper. Skotnicki mierzy cierpliwie, aż irytuje tą cierpliwością kolegów, poszeptujących „już, już, wal!”

Przetrzymuje zachęty, gdy jednak strzela, to bez pudła. Zamilkła ogniem ziejąca stodoła.

Skotnicki owraca roześmianą twarz do kolegów. Odcina się za tamte słowa poganiania.

– Już, już, to możesz mówić swojej babie, jak zrobisz jej, co trzeba. Ty mnie nie poganiaj, bo ja nie koń, a ty nie furman.

Znów wyszukuje cele, starannie, po myśliwsku. Próbuje zastąpić ubyłych kolegów.” (str. 283)

Według tego samego źródła 13 października zastrzelił co najmniej 7 przeciwników.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Po listopadzie 1943r. awans do stopnia kaprala

W lecie 1944r. był dowódcą drużyny w 2pp.

2.08.1944r. – zaginął bez wieści podczas forsowania Wisły pod Dęblinem.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Walecznych – 11.11.1943r. – za udział w bitwie pod Lenino.

Radzieckie:

Order Czerwonego Sztandaru – 11.11.1943r. – za udział w bitwie pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje:

Ranny trzykrotnie 13.10.943r. W rejonie wsi Połzuchy. Pierwsza rana – lekka, w ramię, druga – lekka, w brzuch, trzecia – w nogę.

Data i miejsce śmierci: Nieznana, prawdopodobnie 2.08.1944r. (uznany za zaginionego bez wieści)

Dodatkowe informacje:

W 5 kompanii służył także jego brat Władysław oraz kuzyni – Henryk Skotnicki, syn Józefa i Jan Skotnicki, syn Pawła

Opisywany jako niewysoki, łysiejący.

Opisywany jako dowcipny, pełen dystansu do siebie, skory do żartów (w tym na własny temat) i koleżeński.

Opracowano w oparciu o materiały CA MO RF oraz książkę „Początek Drogi. Lenino” A. Srogi.

Dodatkowe zdjęcia: