W czerwcowy weekend, dzięki gościnności Muzeum Kolejnictwa na Śląsku, mieliśmy okazję przeprowadzić cykliczne zajęcia GRH w niecodziennej, industrialnej scenerii.
W sobotę od rana zaczęliśmy zajęciami z zakresu ratownictwa medycznego – współczesnego. Choć wielu może się to wydać dziwne, rekonstrukcja historyczna jest aktywnością sprzyjającą rozmaitym urazom. W ramach zajęć przećwiczono więc sposoby postępowania w przypadku ran możliwych do napotkania podczas inscenizacji.
Opatrywanie ran klatki piersiowej
Dodatkowo nasz szef służby medycznej skontrolował zawartość indywidualnych pakietów pierwszej pomocy (współczesnych),które obowiązkowo musi nosić ze sobą każdy członek grupy.
Po tym bloku zajęć i krótkiej przerwie przerobiliśmy także materiał z zakresu działania drużyn sanitarnych według instrukcji wojennych. Przećwiczyliśmy stałe elementy, takie jak opatrywanie ran, czy wykorzystanie pasów noszowych.
Sposoby przenoszenia rannych przy użyciu pasów noszowych
Sposoby przenoszenia rannych przy użyciu pasów noszowych
Obroty z noszami – wbrew pozorom nie taka łatwa sprawa.
Ze względu na to, ze w tym czasie muzeum przeżywało oblężenie ze strony najmłodszych, a szkolenie było, ze względu na wykorzystanie realistycznych środków pozoracji, dosyć krwawe, całość odbywała się na zamkniętej dla zwiedzających części obiektu.
Zajęcia zajęły praktycznie cały dzień, toteż dopiero gdy zaczął zwolna zapadać zmrok, przygotowaliśmy nocleg w namiocie z pałatek, co również było okazją do przypomnienia sposobów wykorzystania tego elementy wyposażenia. Część rekonstruktorów z kolei udała się na nocleg do wagonu pancernego.
Następnego dnia, przed otwarciem muzeum dla zwiedzających odbyliśmy krótkie zajęcia praktyczne z zasad walki w terenie miejskim. Niepowtarzalne plenery pozwoliły przez chwilę poczuć się jak podczas walk o kołobrzeską parowozownię.
Gdy do muzeum zaczęli przybywać zwiedzający, weszliśmy w rolę przewodników opowiadając nieco bardziej szczegółowo o historii wagonu pancernego i Straży Ochrony Kolei z pierwszych lat powojennych.
Krzyż Walecznych – zadziałania w Kołobrzegu 15III1945r. – utrzymywał łączność radiową ze sztabem pułku, wobec ciągłych uszkodzeń linii telefonicznych. W czasie walk o kolegiatę, akumulator w radiostacji wyczerpał się. Zostawiwszy kolegę przy radiostacji, Zieliński udał się na tyły po nowy. Wracając został ranny w obie nogi. Krwawiąc z nieopatrzonych ran czołgał się z ciężkim akumulatorem wśród ruin. Resztkami sił nawiązał łączność ze sztabem, po czym zemdlał z upływu krwi.
Rany i kontuzje:
Ranny w obie nogi 15III1945r. w Kołobrzegu.
Data i miejsce śmierci: Brak danych
Dodatkowe informacje:
Opracowano na podstawie książki „Osiemnasty Kołobrzeski” Juliusza Malczewskiego
Krzyż Walecznych – za działania w Kołobrzegu 15III1945r.,podczas walk o kolegiatę – podczas szturmu na kolegiatę, niemieckie moździerze odcięły ogniem pierwszą grupę nacierającychod reszty sił, kpr. Zielenko podkradł się pod stanowiska niemieckich moździerzy i ogniem z RKM zlikwidował obsługę najbliższego moździerza, pozostałe obrzucił granatami, zmuszając Niemców do ucieczki. Dzięki temu główne siły mogły dotrzeć do kolegiaty i wesprzeć walczących w świątyni. W walce tej był ranny, ale mimo nalegań sanitariuszy pozostał na pierwszej linii.
Rany i kontuzje:
Ranny 15III1945r. w Kołobrzegu.
Data i miejsce śmierci: Brak danych
Dodatkowe informacje:
Opracowano na podstawie książki „Osiemnasty Kołobrzeski” Juliusza Malczewskiego
Na liście rannych 15III1945r. figuruje Mikołaj Zieliczko, prawdopodobnie chodzi o tę samą osobę, ponieważ jednak nie da się tego ustalić z całą pewnością, dane z listy rannych oznaczono „?”
Oficerska Szkoła Łączności w Leningradzie – 1926r.
Akademia im. Frunzego – 1934r.
Praca i służba wojskowa przed służbą w 18pp:
Służba w Armii Czerwonej od IX1919r.
Szeregowiec, 4 zapasowy pułk strzelecki – 28 IX 1919-I 1920r.
Na leczeniu w szpitalu wojskowym w Samarze I-VII 1920r.
Politruk kompanii i p.o. Sekretarza-komisarza wojskowego, 3 zapasowy batalion strzelecki (przeformowywany o początku 1921r. w 3 zapasowy pułk strzelecki) – VIII 1920-I 1921r.
Politruk kompanii, 147 pułk strzelecki, 80 Brygada Strzelecka, 27 Dywizja Strzelecka – II 1921r.
Pomocnik komisarza wojskowego i politruk – samodzielne oddziały kolejowe i kawaleryjskie 80 BS – III-VII1921r. W tym czasie:
– Przewodniczący Politproswietu (instytucja zajmująca się edukacją polityczną) Brygady;
– Zarządzający klubem Brygady;
– Odpowiedzialny za pracę partyjną sztabu;
– Udział w Wojnie Domowej przeciwko oddziałom Masłaka (Bunty wzniecane przez ludzi Nestora Machno) – IV-VII1921r.
Sekretarz komisarza wojskowego Brygady, 80 BS – VII 1921 – IV 1922r.
Kierownik cyklu wojskowo-taktycznego – Oficerska Szkoła Łączności Wojsk WNOS (Powietrznej Obserwacji, Alarmowania i Łączności)–28VII1941r. – III1944r.
Delegacja do WP – marzec 1944r.
Zastępca dowódcy pułku do spraw liniowych, 12 pułk piechoty DP – 21III-V1944r.
Dowódca pułku – 3 zapasowy pp – V1944r.-III1945r.
Awans do stopnia pułkownika 1X1944r.
Służba w 18pp:
Pułkownik – dowódca pułku 4III45-IV1946r.
Służba i praca po zakończeniu służby w 18pp:
Szef sztabu dywizji, 3 Dywizja Piechoty – IV-VIII1946r.
Dowódca dywizji, 4 Dywizja Piechoty – IX1946-IX1947r.
Wykładowca i kierownik grupy, Akademia Sztabu Generalnego –X-XI1947r.
Komendant Szkoły Oficerskiej KBW – XII1947r.-VII1948r.
Na własną prośbę wrócił do ZSRR – VII1948r.
Do dyspozycji działu kadr Dowództwa Wojsk Lądowych Armii Radzieckiej – IX1948r.
Zakończył służbę wojskową 29XI1948r. Przeniesiony do rezerwy ze względu na stan zdrowia, uznany za zdolnego do służby z ograniczeniami.
Mieszkał w Rostowie jako emeryt wojskowy.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Radzieckie:
Order Lenina – 21II1945r. – Za wysługę lat (25)
Order Czerwonego Sztandaru – 3XI1944r. – za wysługę lat (20)
Order Czerwonego Sztandaru – 17VII1945r. –Za wzorowe dowodzenie 18pp podczas walk na Pomorzu, o Kołobrzeg i na terenie Niemiec – wniosek wymienia miasta zajęte przez pułk, wspomina o licznych zdobyczach i jeńcach oraz forsowaniu Odry bez strat.
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 30V1945r. – za wzorowe dowodzenie w boju 18 pułkiem piechoty. Wniosek złożony 30IV1945r.
Order Czerwonej Gwiazdy – 29III1944r. – za zasługi w organizacji szkoły oficerskiej i sukcesy w kształceniu oficerów.
Order Czerwonej Gwiazdy – 12IV1944r. – za wzorowe wypełnianie zadań dowództwa. Wniosek niedostępny.
Odznaka „Wzorowy Żołnierz Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej” – za sukcesy w wyszkoleniu bojowym i politycznym.
Polskie:
Order Virtuti Militari V klasy – 3V1945r.
Order Krzyża Grunwaldu III klasy – 13VI1945r.
(Srebrny? Złoty?) Krzyż Zasługi – Rozkaz NDWP nr. 54 z 23II1946r.
Inne:
Czechosłowacki Krzyż Wojenny 1939-1945r. – ?
Rany i kontuzje:
Brak
Data i miejsce śmierci: 6I1974r. Rostow?
Dodatkowe informacje:
Członek WKP(b) od XI1919r.
Pod koniec lipca 1938r. ukarany naganą przez komisję partyjną centralnego zarządu NKO za nie poinformowanie na czas o wydaleniu brata z szeregów Armii Czerwonej i zatajenie narodowości.
Około 1930r. zawarł związek małżeński z urodzoną w 1909r. Warwarą Fiodorowną (nazwisko panieńskie nieznane). Mieli troje dzieci: syna Rostisława, córkę Jelenę (1935r.) i drugiego syna Jewgienija (1938r.).
Dwa arkusze ewidencyjne podają, że Ziarkowski dowodził przez krótki okres czasu 16pp – od III do IV1945r., jednak fakt ten nie znajduje odzwierciedlenia w monografiach tych pułków (z monografii 18pp i innych źródeł wynika ponad wszelką wątpliwość, że dowodził pułkiem podczas walk o Kołobrzeg). Musiał to więc być krótki epizod, o ile miał miejsce. Możliwe też, że wobec problemów jakie z dowodzeniem 16ppmiał major Diergunow, Ziarkowski przez pewien czas pełnił równolegle obowiązki dowódcy 16pp.
Wnioski odznaczeniowe na Order Czerwonej Gwiazdy i Order Czerwonego Sztandaru, jak i treść monografii 18pp zdają się sugerować, ze pułkiem dowodził dłużej niż do 16III1945r. (jak podano w obsadzie stanowisk pułku) – oba wnioski złożone przez gen. Szejpaka – ten ostatni 30VI1945r. – podają jego stanowisko jako dowódcy pułku i dotyczą działań 18pp, w tym również tych po 16III1945r.
Taką charakterystykę płk Ziarkowskiego po objęciu dowództwa pułku można znaleźć na stronie 231 monografii 18pp:
„Uczestniczył w niej [odprawie] nowy dowódca pułku, płk Ziarkowski. Mimo nocnej pory ogolony, w czystym mundurze, wydawał się absolutnym przeciwieństwem ppłk Karpowicza, nie dbającego zbytnio o swój wygląd zewnętrzny. Do podwładnych zwracał się regulaminowo i grzecznie (poprzedni dowódca wszystkim mówił – „ty”), treść rozkazu bojowego przekazał oficerom w sposób zwięzły i zrozumiały. Mimo tego wszystkiego nie wzbudził ich entuzjazmu, nie wiedzieli, jaki okaże się w ogniu, wyglądał na razie bardzo sztabowo, co wśród frontowych wygów nie zaliczano do cech dodatnich.”
Dodatkowo, na stronie 267 możemy przeczytać:
„Dowódca pułku, płk Ziarkowski, nie miał dotąd czasu na znalezienie wspólnego języka ze swoimi podwładnymi. W tym pierwszym okresie styl dowodzenia płk Ziarkowskiego polegał głównie na wydawaniu rozkazów telefonicznych. Nie bardzo orientując się w skomplikowanych warunkach pola walki, dawał mało realne zadania podwładnym, a wszystkich bezustannie popędzał.”
I trochę wyjaśnienia w przypisie:
„Według opinii służbowej, wystawionej płk Ziarkowskiemu po zakończeniu wojny, w czasie walk o Kołobrzeg przebywał on stale na pierwszej linii. Tymczasem, jak wynika z relacji jego zastępcy […], por. Franciszka Sentowskiego, jedyna próba obejrzenia z bliska czołowych pozycji pułku w Kołobrzegu zakończyła się fiaskiem. Jadącego konno dowódcę pułku wraz z towarzyszącymi oficerami ostrzelała niemiecka artyleria na podmiejskich łąkach, konie poniosły i udało się je zatrzymać dopiero w Budzistowie. Dopiero w końcowej fazie walk, gdy sztab przeniósł się do miasta, płk Ziarkowski odwiedzał pododdziały. Najchętniej jednak przebywał w sztabie, co potwierdzają także inni relanci.”
Nieco bardziej pozytywna informacja pojawia się później – miał być pomysłodawcą „ruchomego oddziału szturmowego” (str. 359):
„[Ziarkowski] wpadł na pomysł, by kołobrzeskim wzorem utworzyć oddział ruchomy, coś w rodzaju grupy szturmowej, która pod osłoną ciemności okrążyłaby osiedle [Neu Ranft] od zachodu w celu siania zamętu na tyłach pozycji niemieckich. Miało to ułatwić opanowanie Neu Ranft od czoła. Grupę taką sformowano ze składu 1 kompanii fizylierów oraz plutonu zwiadu pieszego i oddano ją pod dowództwo por. Stanisława Jóźwiaka. Wyruszyła ona z nastaniem ciemności, a rezultaty jej działania przeszły wszelkie oczekiwania. Ostrzelani przez kilkadziesiąt pistoletów maszynowych, zdemoralizowani okrzykami „hura”, hitlerowcy wpadli w panikę i w popłochu opuścili osiedle. W tych warunkach natarcie od wschodu obydwu batalionów było już tylko formalnością.”
W przypisie możemy także przeczytać, że „Pomysł z ruchomym oddziałem szturmowym tak podobał się dowódcy dywizji, ze polecił innym pułkom stosować taką samą metodę, a dowódcy 18 pp powiększyć grupę do stu ludzi, włączając do niej rusznice przeciwpancerne i saperów.
Mimo tego krytycznie oceniono go po walkach o folwark Nordhof w rejonie Koenigshorst – na stronie 387-388, znaleźć możemy informację, że choć nie do końca sprawiedliwie oceniono sytuację (komisja nie doceniła faktycznych sił broniących folwarku), to postawiono mu konkretne zarzuty, które według relacji miały odzwierciedlenie w faktach – „nie miał punktu obserwacyjnego i dowodził nie wychodząc z piwnicy jednego z domów w Kuchhorst, a nie orientując się w terenie dawał dowódcom batalionów nierealne rozkazy, sprowadzające się do polecenia atakowania punktów oporu od czoła, zamiast stosować manewr na obejście wykorzystując właściwości terenu. Zarzucano mu dalej, że nie organizował odpowiedniego współdziałania batalionów z artylerią wsparcia, która przez cały dzień praktycznie nie była zaangażowana w walce. Artylerię organiczną skupił natomiast w jednym miejscu, w wyniku czego hitlerowcom udało się zniszczyć dwa działka kalibru 45mm i tak dalej [..]”
I dalej: „Trudno dziś z całą pewnością stwierdzić, jak rzeczywiście wyglądało dowodzenie w owym czasie, faktem pozostaje, że dowódcę pułku rzadko oglądano na pierwszej linii.
Dodatkowe informacje znajdujemy w „Na drodze stał Kołobrzeg” Alojzego Srogi:
Strona 46: „W 18 pułku [zapoznaje się z oficerami i sztabem][…] nowy dowódca, pułkownik Stanisław Ziarkowski, łącznościowiec z wojskowego wykształcenia, czyściutki, elegancki – jak nie na wojnie – […] mówiący po polsku, […] mający poprawić sytuację w dywizji”
Strony 81-82: „Osiemnastym dowodzi pułkownik Stanisław Ziarkowski. Już trzeci dzień jest dowódcą. Zdawałoby się… Ziarkowski jest łącznościowcem z wojskowego wyszkolenia. I dla niego była to trochę zaskakująca decyzja – skierowanie go na dowódcę pułku piechoty.
W Zieleniewie przyjmuje meldunki z batalionów. Pułkownik, spokojny sztabowiec, czyściutki, ogolony, nie odnosi głosu. Jeszcze nie zna walorów bojowych poszczególnych batalionów i ich dowódców.
Z porucznikiem Franciszkiem Sentowskim, zastępcą do spraw polityczno-wychowawczych, postanawiają wybrać się na rekonesans, bliżej Kołobrzegu. Przygotowano konie.
Na zieleniewskiej, głównej i jedynej ulicy, ktoś melduje się pułkownikowi Ziarkowskiemu:
Nie musi kończyć. Pułkownik poznaje swego dawnego ucznia ze szkoły łączności, dziś żołnierza kompanii łączności.
Pojechali konno – dowódca, jego polityczny zastępca i adiutant. Daleko nie ujechali. Jeden, drugi granat moździerzowy. Poniósł koń porucznika Sentowskiego w kierunku ich sztabu. Dołączyli za chwilę obaj pozostali jeźdźcy.”
Krzyż Walecznych – podczas walk o Kuchhorst 23IV1945r. zgłosił się na ochotnika do rozpoznania niemieckich pozycji. Niezauważony podczołgał się blisko wsi rowem melioracyjnym, dopiero pod samą wsią został zauważony przez czujkę. Zlikwidował czujkę, czym ściągną na siebie ogień CKM. Gdy dotarli do niego inni żołnierze, podczołgał się pod niemieckie okopy i granatami niszczył stanowiska ogniowe. Zostało to natychmiast wykorzystane przez ppor. Gruenwalda, dowódcę 5 kompanii, który nakazał zaatakować wieś i zajął ją.
Rany i kontuzje:
Brak danych
Data i miejsce śmierci: Brak danych
Dodatkowe informacje:
Opracowano na podstawie książki „Osiemnasty Kołobrzeski” Juliusza Malczewskiego
Brązowy medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 12III1945r. w Kołobrzegu, jego koń wiozący kuchnię polową został trafiony odłamkiem. Wyprzągł konia i o własnych siłach dociągnął kuchnię na miejsce, następnie sam roznosił gorące posiłki na pierwszą linię
Rany i kontuzje:
Brak danych
Data i miejsce śmierci: Brak danych
Dodatkowe informacje:
Opracowano na podstawie książki „Osiemnasty Kołobrzeski” Juliusza Malczewskiego
Szeregowy, 1 pluton 2 kompanii rppanc 2 batalionu piechoty
Podporucznik – ? (nie wcześniej niż V1945r.)
Służba i praca po zakończeniu służby w 18pp:
Brak danych
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Krzyż Walecznych – podczas walk o Kuchhorst, 24IV1945r., zaskoczył atakiem ze skrzydła grupę żołnierzy wroga, obrzucając ich granatami. Dwóch zabił, jednego ranił, pozostali uciekli pozostawiając dwa RKM, które Wojtowicz przejął.
Rany i kontuzje:
Brak danych
Data i miejsce śmierci: Brak danych
Dodatkowe informacje:
Informacja o stopniu podporucznika może być wynikiem błędu w spisie odznaczonych.
Opracowano na podstawie książki „Osiemnasty Kołobrzeski” Juliusza Malczewskiego
Brązowy Medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – prawdopodobnie za działania w Kołobrzegu 15III1945r. – późnym wieczorem został wysłany z rozkazem na pierwszą linię. Zabłądziwszy wśród ruin, wyszedł na Niemców, którzy jednak wzięli go za swego z powodu zdobycznej peleryny maskującej. Upewniwszy się, że w pobliżu niema innych żołnierzy wroga, Włodarczuk obrzucił ich granatami. Dwóch zabił, a pozostałych zmusił do ucieczki. Zaalarmowany odgłosami walki patrol przybył na miejsce i odprowadził Włodarczuka do celu.
Rany i kontuzje:
Brak danych
Data i miejsce śmierci: Brak danych
Dodatkowe informacje:
Opracowano na podstawie książki „Osiemnasty Kołobrzeski” Juliusza Malczewskiego
GRH Osiemnasty Kołobrzeski 