Wiszniewski January syn Wiktora

Data i miejsce urodzenia: 1907r., Chojniki, Ujezd Reczycki, Gubernia Mińska, Cesarstwo Rosyjskie

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Cywilne:

Wyższe

Wojskowe:

Leningradzkie Kursy Doskonalenia Kadry Dowódczej Wojsk Pancernych – 09.1941r. (?)

Kursy „Wystrieł”, Moskwa, 1942r.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Pracował jako nauczyciel.

Służba w Armii Czerwonej w 1930r. (prawdopodobnie przeszkolenie jako oficer polityczny) i później od 1941r.

23.10.1942r. – 6.01.1943r. – zastępca dowódcy batalionu narciarzy, 5 Samodzielna Brygada Narciarzy.

05.01.1943r. – awans do stopnia starszego lejtnanta.

06.01.1943r. – 06.1943r. – dowódca batalionu strzeleckiego, 115 gwardyjski pułk strzelecki, 38 Gwardyjska Dywizja Strzelecka.

W WP od 06.1943r.

Porucznik, dowódca 2 batalionu 1pp

Udział w bitwie pod Lenino:

Porucznik, dowódca 2 batalionu 1pp

Z wniosku odznaczeniowego na Order Wojny Ojczyźnianej II kl. (na jego podstawie nadano ostatecznie Order Wojny Ojczyźnianej I kl.):

„Prowadził swój batalion do natarcia, znajdując się na jego czele i dowodził działaniami bojowymi pod ogniem nieprzyjaciela. Po zranieniu odmówił opuszczenia pola walki i dalej wzywał żołnierzy do ataku.

Znalazłszy się w okrążeniu, bronił się do ostatniego naboju i ostatnią kula zastrzelił się nie chcąc się oddać do niewoli.”

Tak okoliczności śmierci por. Wiszniewskiego opisał Alojzy Sroga w książce „Początek drogi. Lenino” (ss. 270-271):

„Niedaleko dostał się w okrążenie na odkrytym polu, na które wypełzły Ferdinandy, dowódca 2 batalionu porucznik January Wiszniewski. […] Teraz jest ich ilu? Ośmiu. Już siedmiu, sześciu.

Z zaciśniętymi ustami, mrużąc oczy, strzela do wybranych celów jego polityczny zastępca, chorąży Arkadiusz Zabłudowski. […]

Wizg kuli strzelca wyborowego.

Wiszniewski oglada się na swego zastępcę.

– Arkadij, Arkadij… – szarpie jeszcze ciepłe, ale już martwe ciało Zabłudowskiego.

Dowódca przygryza sumiastego wąsa. „Nie ma rady, przyjdzie mi zginąć nie zobaczywszy Polski”.

Tak do niej tęsknił. Tak wypieścił obraz Polski, własnego mieszkania, czeredki dzieci i wnuków, którym – starzec, siwiuteńki, przy melancholijnym obijaniu gałęzi o okna domu – będzie opowiadał o swojej, jakże długiej, całożyciowej drodze do Ojczyzny – z Chojnik pod Homlem, przez Magnitogorsk, fronty ostatniej wojny, Sielce, Miereję.

Zrywają się naprzeciw niemieccy fizylierzy. Oni wiedzą doskonale, jak się robi bitewny nastruj, panikę i popłoch.

W październikowym dniu biegną z zakasanymi aż pod łokcie rękawami. Strzelają krótkimi seriami, stwarzając sobie zasłonę ze stali.

Wiszniewski czuje, że dostał. Jeszcze raz patrzy na grupkę swoich żołnierzy. „Ilu ich żywych? Trzech, licząc ze mną”.

Unosi się na łokciu. Patrzy wzgardliwie na hitlerowców. Czyni potężny zamach. Granat wybuch w samym środku tyraliery, jednak tylko na chwilę ją łamie i zatrzymuje.

Porucznik January Wiszniewski mocno broczy krwią. Sięga po TT.

– Byle się nie zapiaszczył.

Strzela. Trzy, cztery… pięć razy! Dobrze. Trzech hitlerowców padło.

Maleńki, wysunięty polski punkt oporu trwa jeszcze ostatkiem anemicznych strzałów. Już słychać głuchy łoskot kroków nadbiegających faszystów.

Dowódca 2 batalionu 1 pułku piechoty unosi pistolet do skroni.”

Poległ 12.10.1943r.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Pośmiertnie awansowany do stopnia majora.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (pośmiertnie) – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino.

Radzieckie:

Order Wojny Ojczyźnianej I kl (pośmiertnie) – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej)

Rany i kontuzje:

Ranny pod Lenino 12.10.1943r.

Data i miejsce śmierci: 12.10.1943r.

Dodatkowe informacje:

Syn Wiktora Wiszniewskiego, oficera Armii Rosyjskiej, i Jeleny (Heleny) Cytkiewicz.

Według danych projektu „Doroga Pamiati” (https://foto.pamyat-naroda.ru/view/72001898), przesłanych przez potomków porucznika, miał być w chwili śmierci dowódcą 1batalionu 1pcz. Nie znaleziono potwierdzenia tej informacji w dostępnych materiałach źródłowych.

Taką charakterystykę porucznika Wiszniewskiego znaleźć możemy w książce „Początek drogi. Lenino” Alojzego Srogi (ss. 221-222): „[…] porucznik January Wiszniewski, rodem spod Homla, z okazałymi wąsami, kawalerzysta i noszący się z kawaleryjska, w cywilu nauczyciel, mówiący płynnie po polsku, z ledwie słyszalnym wschodnim akcentem.”

W danych CA MO RF nie znaleziono jednak wzmianek o służbie w kawalerii. Również zdjęcie z projektu „Doroga Pamiati” zdaje się przeczyć wersji o „okazałych wąsach”.

Sporządzono na podstawie materiałów CA MO RF, projektu „Doroga Pamiati” oraz książek „Początek Drogi. Lenino” A. Srogi i „Pierwszy Praski” Andrzeja Krajewskiego.

Dodatkowe zdjęcia:

Weiman Stefania

Data i miejsce urodzenia: 1902r., Warszawa

Narodowość: Polka

Wykształcenie:

Brak danych

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

W WP od czerwca 1943r.

Podporucznik służby medycznej, felczer kompanii łączności sztabu 1DP.

Udział w bitwie pod Lenino:

Podporucznik służby medycznej, felczer kompanii łączności sztabu 1DP.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Wojny Ojczyźnianej II kl. (ostatecznie na jego podstawie nadano Order Wojny Ojczyźnianej I kl.):

„W czasie natarcia pod Lenino (Obłast Mohylewska) 12 października 1943r. z poświęceniem i odwagą udzielała pierwszej pomocy rannym pod ogniem przeciwnika. Przy każdym kolejnym nalocie powietrznym, nie zwracając uwagi na bombardowanie, wynosiła rannych spod ognia. W ciągu dnia ok. 100 razy opatrzyła rannych żołnierzy. Wesoła i pełna radości życia, swoim przykładem nie tylko poprawiała nastrój rannym, ale i zagrzewała zdrowych do boju. Gdy jeden z telegrafistów długo nie wracał po naprawieniu linii, podporucznik Weiman wyszła mu naprzeciw pod ogień przeciwnika, aby udzielić pomocy. Poległa na posterunku bojowym w czasie bombardowania.”

Poległa 12.10.1943r.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Poległa 12.10.1943r.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Order Wojny Ojczyźnianej I kl. – 11.11.1943r. (pośmiertnie) – za działania pod Lenino (patrz wyżej)

Rany i kontuzje:

Poległa 12.10.1943r.

Data i miejsce śmierci: 12.10.1943r.

Dodatkowe informacje:

W dokumentach archiwalnych znajduje się informacja o braku żyjących bliskich krewnych.

Opracowano na podstawie materiałów CA MO RF.

Dodatkowe zdjęcia:

Burdakow, Wasilij syn Grigorija (Georgija)

Data i miejsce urodzenia: 1915r., wieś Kliuczi (albo Bolszaja Dmitrijewka), Obłast Saratow.

Narodowość: Rosjanin

Wykształcenie:

4 klasy szkoły powszechnej.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

W Armii Czerwonej od 1937r., powołany przez Korolewski RWK Saratowa.

W 1937r. Starszy sierżant w 5kd (1 gw. kd)

W 1941r. Awans do stopnia młodszego lejtnanta.

Członek WKP(b) od 1941r. Lub 1942r.

01.04.1941r. – ? – dowódca plutonu, 32 pułk czołgów.

Przeniesiony do 411 samodzielnego batalionu czołgów na stanowisko dowódcy plutonu czołgów średnich (data nieustalona)

14.07.1942r. – awans do stopnia lejtnanta.

05.09.1942r. – 08.01.1943r. – lejtnant, zastępca dowódcy kompanii czołgów T34 411 samodzielnego batalionu czołgów 11 Armii, Front Północno-Zachodni.

15.01.1943r. – awans do stopnia starszego lejtnanta.

1943r. – 27 samodzielny gwardyjski pułk czołgów – dowódca kompanii.

Od 06.1943r. w WP. Przeniesiony jako starszy lejtnant.

Porucznik, dowódca plutonu czołgów 1 pcz 1BP im. Bohaterów Westerplatte.

Udział w bitwie pod Lenino:

Porucznik, dowódca plutonu czołgów 1 pcz 1BP im. Bohaterów Westerplatte.

Z wniosku na medal „Za odwagę” (ostatecznie na jego podstawie nadano Order Wojny Ojczyźnianej I kl.):

„Porucznik Burdakow Wasilij był zdyscyplinowanym, kulturalnym, znającym swoją specjalność dowódcą i towarzyszem.

Jego pluton zawsze wyróżniał się [nieczytelne] i dobrym przygotowaniem bojowym.

13.10.43r. w boju w rejonie m.[iejscowości] Lenino-Sysojewo, jego pluton razem z kompanią szedł do ataku. Zaatakowana przez lotnictwo piechota zaległa. Czołgi wyrwały się dalej naprzód

Porucznik Burdakow Wasilij po to, by wspierać piechotę ogniem swoich czołgów zawrócił do niej.

Dla zorientowania się w sytuacji porucznik Burdakow Wasilij otworzył właz czołgu i został ciężko ranny w głowę z powodu czego 19.10.43 roku umarł w szpitalu polowym nr 587.

Piechota przy wsparciu ataku czołgów przemieściła się i zajęła dwie linie obrony przeciwnika.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Zmarł od ran w szpitalu polowym 478 13.10.1943r.(według innych dokumentów zmarł 19.10.1943r. W szpitalu polowym 587).

Pochowany we wsi Pierwomajskoje w Obłasti Smoleńskiej.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Radzieckie:

Order Wojny Ojczyźnianej I kl. – 11.11.1943r. (pośmiertnie) – za działania w bitwie pod Lenino (patrz wyzej).

Order Czerwonej Gwiazdy (?) – za walki pod Stalingradem (wniosku nie odnaleziono).

Madal „Za odwagę” – 29.11.1942r. – za walki na Froncie Północno-Zachodnim. 13.11.1942r. Kompania pod jego dowództwem zniszczyła do 50 żołnierzy przeciwnika i 3 drzewno-ziemne punkty ogniowe.

Rany i kontuzje:

Ciężko ranny w głowę 13.10.1943r. (odłamkiem)

Data i miejsce śmierci: 13 lub 19.10.1943r., szpital polowy 478 lub 587

Dodatkowe informacje:

Żonaty z Teodozją Kisielewą (według innych dokumentów – z Julią Krawcową)

Sporządzono na podstawie materiałów CA MO RF i projektu “Doroga Pamiati”

Dodatkowe zdjęcia:

Bartoszewicz Edward syn Stanisława (Januarego, Jeremiego?)

Data i miejsce urodzenia: 1920r.

Narodowość: Polak

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

W WP od 06.1943r.

Plutonowy – zastępca dowódcy plutonu 4 kompanii 2 batalionu 1pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Plutonowy – zastępca dowódcy plutonu 4 kompanii 2 batalionu 1pp.

Z wniosku na Order Czerwonej Gwiazdy (ostatecznie na jego podztawie nadano Order Wojny Ojczyźnianej 1kl.):

„W czasie forsowania nieprzyjacielskich linii [obrony] natknął się na grupę pięciu niemców [tak w oryginale]. Dwóch zabił a trzech wziął do niewoli.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Brak danych.

Przypuszczalnie po bitwie awansowany do stopnia chorążego, później – podporucznika.

Przypuszczalnie od 12.1943r. Pełnił słuzbę adiutanta dowódcy.

(zobacz: dodatkowe informacje).

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Order Wojny Ojczyźnianej I kl. – 11.11.1943r. – za bitwę pod Lenino (patrz wyżej)

Srebrny medal „Zasłużonym na Polu Chwały” (? – w spisie odznaczonych 1pp figuruje ppor. Edward Bartoszewicz syn Jeremiego, prawdopodobnie chodzi o Edwarda Bartosiewicza syna Januarego, adiutanta dowódcy pułku od 12.1943r.; zobacz: dodatkowe informacje).

Rany i kontuzje:

Ranny pod Lenino 12.10.1943r.

Data i miejsce śmierci: Brak danych

Dodatkowe informacje:

We wniosku odznaczeniowym na Order Czerwonej Gwiazdy nie podano imienia ojca.

W rozkazie o odznaczeniu Orderem Wojny Ojczyźnianej 1kl. Figuruje jako syn Stanisława.

Nie figuruje w spisie odznaczonych 1pp.

W spisie jest natomiast Edward Bartoszewicz syn Januarego jako odznaczony Orderem Wojny Ojczyźnianej 1kl (co wskazuje, że chodzi o tę samą osobę) oraz Edward Bartoszewicz syn Jeremiego jako odznaczony srebrnym medalem ZnPCh.

W obsadzie stanowisk 1pp jako adiutant dowódcy pułku od 17.12.1943r. figuruje Edward Bartosiewicz syn Januarego.

Nie udało się, póki co, ustalić czy w każdym przypadku chodzi o tę samą osobę.

W materiałach CA MO RF udało się znaleźć informację o Edwardzie Bartoszewiczu zmarłym od ran 20.08.1945r. W szpitalu ewakuacyjnym 1920, w Żaganiu. Nie udało się jednak ustalić, czy chodzi o tę samą osobę.

Przygotowano w oparciu o dane CA MO RF

Dodatkowe zdjęcia:

Baranowski Włodzimierz syn Augusta

Data i miejsce urodzenia: 10.06.1918r., Smoleńsk, Białoruska Republika Ludowa

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Brak danych

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Prawdopdobnie mieszkał na terenie Łotwy.*

Służba w Armii Czerwonej od 1938r.

Prawdopodobnie od 10.1940r. W korpusie dowódczym młodszym lub średnim.

Od 06.1943r. w Wojsku Polskim

29.08.1943r. – p.o. dowódcy 3 batalionu 2pp

27.09 – 15.10.1943 – dowódca 3 batalionu 2pp

Udział w bitwie pod Lenino:

Dowódca 3 batalionu 2pp

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy (ostatecznie na jego podstawie nadano Order Wojny Ojczyźnianej I klasy):

„Podporucznik Baranowski W.A. w walkach 12-3 października 1943r. dowodził 3 batalionem. 13 października pod nieprzerwanym ogniem artylerii śmiało i zdecydowanie prowadził swój batalion do ataku. Umiejętnie i z inicjatywą dowodził batalionem dając przykłady męstwa i gotowości do poświęcenia swoim podkomendnym.

W czasie walki 13.10.43r. został ciężko ranny, ale nie opuszczał pola walki i leżąc na ziemi kontynuował dowodzenie działaniami batalionu wydając polecenia na przemieszczanie się naprzód.”

Według A. Srogi, Włodzimierz Baranowski miał dopiero w trakcie bitwy pod Lenino przejąć dowodzenie od kapitana Stefana Karpowicza, wcześniej będąc jego zastępcą. Nie znajduje to jednak potwierdzenia w obsadzie stanowisk dostępnej w monografii 2pp, zgodnie z którą kpt. Karpowicz przestał być dowódcą batalionu 27.09.1943r.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Leczenie szpitalnego

Oficjalnie zdjęty ze stanowiska dowódcy batalionu 15.10.1943r.

Szef Wydziału Wyszkolenia szkoły oficerskiej 1AWP

Dowódca 2pp*

06.1946 – 04.1947 (?) – Dowódca 1pp*

05.1947r. – wyjazd do ZSRR.

Pracował w Głównym Zarządzie Kadr Południowo-Uralskiego Okręgu Wojskowego.

29.10.1949r. Przeniesiony do rezerwy w stopniu podpułkownika

Dalsze losy nieznane.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Order Krzyża Grunwaldu III klasy

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Krzyż Walecznych

Srebrny Krzyż Zasługi (prawdopodobnie nadany w lutym 1946r. na podstawie rozkazu nr 54).

Brązowy medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino

Brązowy medal „Zasłużonym na Polu Chwały”

Medal Zwycięstwa i Wolnosci

Medal „Za Warszawę”

Krzyż Bitwy Pod Lenino – 06.09.1989r.

Odznaka Grunwaldzka

Odznaka Kościuszkowska

Radzieckie:

Order Wojny Ojczyźnianej I kl. – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej)

Order Wojny Ojczyźnianej I kl. – 06.04.1985r. – nadanie jubileuszowe z okazji 40. rocznicy zwycięstwa.

Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945r.”

Medal „Za wyzwolenie Warszawy”

Rany i kontuzje:

Ciężko ranny 13.10.1943r. W rejonie Połzuch.

Data i miejsce śmierci: Brak danych, po 1989r.

Dodatkowe informacje:

We wniosku odznaczeniowym na Order Wojny Ojczyźnianej oraz w obu rozkazach odznaczeniowych z 11.11.1943r. figuruje jako Władysław.

Imię ojca w niektórych źródłach występuje jako Augustyn.

Informacje oznaczone „*” pochodzą z książki „Początk Drogi. Lenino.” i w chwili obecnej nie udało się ich potwierdzić. Włodzimierz Baranowski nie figuruje na liście znanych dowódców 2pp, zaś 1pp we wskazanym okresie miał dowodzić Kazimierz Baranowski. Do czasu uzyskania potwierdzenia (lub korekty) na podstawie materiału źródłowego, informacje te należy traktować jako wątpliwe.

Sporządzono w oparciu o dane z CA MO RF, „Drugi Berliński” A. Krajewskiego i „Początek drogi. Lenino” A. Srogi.

Dodatkowe zdjęcia:

Czarkowski Edmund syn Kazimierza

Data i miejsce urodzenia: 1912r., Chotyłów, województwo Lubelskie

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Brak danych o wykształceniu cywilnym, jednak fakt, że był absolwentem szkoły podchorążych sugeruje wykształcenie co najmniej średnie, zdobyte przed wojną w Polsce.

1933r. – szkoła podchorążych piechoty, Ostrów Mazowiecka-Komorowo

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Przed wojną pełnił służbę wojskową w WP, ukończył szkołę podchorążych.

1939r. – udział w wojnie obronnej.

Mieszkał w Brześciu nad Bugiem, gdzie przebywał także krótko po 22. czerwca 1941r.

Pod koniec 1941r. Przedarł się przez linię frontu. Zatrzymany przez organa NKWD.

Przez 10 miesięcy pełnił służbę w Armii Andersa.

Po ewakuacji Armii Andersa mieszkał przez pewien czas w Moskwie.

W 1DP od maja 1943r.

Dowódca plutonu administracyjnego (żandarmerii) sztabu 1DP

W 1943r. zawarł związek małżeński z Iwettą, sanitariuszką batalionu medyczno-sanitarnego 1DP.

Udział w bitwie pod Lenino:

Dowódca plutonu administracyjnego (żandarmerii) sztabu 1DP

Z wniosku na Order Czerwonego Sztandaru:

„Podporucznikowi Czarkowskiemu E.K. w czasie walk od 11.do 13.10.1943r. w rejonie m.[iejscowości] Lenino, Obłasti Mohylewskiej, powierzono ochronę sztandaru Dywizji na punkcie dowodzenia dowódcy dywizji.

W czasie kolejnego ostrzału artyleryjskiego przeciwnika w nocy z 11 na 12 października 1943r, podporucznik Czarkowski E.K., znajdując się w niewielkim oddaleniu od miejsca przechowywania sztandaru, ryzykując życiem, niezwłocznie rzucił się w kierunku przechowywania sztandaru w celu zapewnienia bezpieczeństwa i integralności sztandarowi bojowemu.

Znajdując się przy sztandarze i przykrywając go własnym ciałem, podporucznik Czarkowski E.K. został ciężko zraniony przez rozrywający się w pobliżu pocisk artyleryjski, ale sztandar pozostał nieuszkodzony. Pierwsze słowa, które wypowiedział po odzyskaniu przytomności, brzmiały następująco: „Czy sztandar cały[?]”.

14.10.1943r. znajdując się w batalionie sanitarno-medycznym, podporucznik Czarkowski E.K. umarł.”

Według A. Srogi W chwili ostrzału podporucznik Czarkowski, któremu faktycznie powierzono ochronę sztandaru, wraz z grupą żołnierzy otrzymał zadanie przemieszczenia się z Nikolenek w kierunku linii frontu.

Sztandar w tym czasie znajdował się w samochodzie dowódcy dywizji. W chwili rozpoczęcia ostrzału żołnierze Czarkowskiego wyskoczyli z samochodu, on sam zaś miał ruszyć w kierunku samochodu dowódcy, z relacji tej wynika jednak, że do samego sztandaru dotrzeć nie zdołał, trafiony odłamkami. Rannego znalazł go i ewakuował strzelec Bolesław Dańko z pomocą zatrzymanego woźnicy.

Po odzyskaniu przytomności w batalionie medyczno-sanitarnym miał rzeczywiście pytać wielokrotnie o los generała i sztandaru – informacje te Alojzy Sroga przytoczył na podstawie relacji ks. Wilhelma Franciszka Kubsza.

W związku z powyższym wydaje się, iż wniosek odznaczeniowy nieco ubarwiono, dodając informację o zasłonięciu sztandaru własnym ciałem. Jak większość tego typu dokumentów, pozostawał on przez długi czas utajniony, co może wyjaśniać fakt, ze w późniejszych publikacjach o osłonięciu sztandaru własnym ciałem nie wspominano.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Zmarł w batalionie medyczno-sanitarnym 14.10.1943r.

W niektórych źródłach polskich i radzieckich podaje się datę śmierci jako 12 lub 13.10.1943r. Data 14.10.1943r. Występuje we wniosku odznaczeniowym, również inne źródła podają, że podporucznik Czarkowski zmarł już po bitwie.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (pośmiertnie) – 11.11.1943r., za udział w bitwie pod Lenino

Radzieckie:

Order Czerwonego Sztandaru (pośmiertnie) – 11.11.1943r., za udział w bitwie pod Lenino (patrz wyżej)

Rany i kontuzje:

Ciężko ranny w nocy z 11 na 12.10.1943r.

Data i miejsce śmierci: 14.10.1943r.

Dodatkowe informacje:

Sporządzono na podstawie książki „Początek drogi. Lenino” A. Srogi oraz danych z CA MO RF.

Dodatkowe zdjęcia:

Skotnicki Adolf syn Jana

Data i miejsce urodzenia: 1904r., Golcowa, powiat Brzozów, Województwo Lwowskie (obecnie Województwo Podkarpackie)

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Brak danych

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Stolarz z zawodu, mieszkał w Golcowie

Żonaty z Julią (nazwisko panieńskie nieustalone)

Przed powołaniem do WP żył i pracował w Sowchozie w Rajonie Irdijskim w Kraju Krasnojarskim, prawdopodobnie w wyniku wywózki.

od 10.06.1943r. Służba w WP.

Szeregowiec, strzelec wyborowy, 5 kompania strzelecka, 2pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Szeregowiec, strzelec wyborowy, 5 kompania strzelecka, 2pp.

Z wniosku odznaczeniowego na medal „Za odwagę” (ostatecznie na jego podstawie nadano Order Czerwonego Sztandaru):

„Szeregoiec Skotnicki A. Ja. brał udział w walkach 12-13 października 1943r. pod wsią Połzuchy. Na początku natarcia był ranny w ramię, ale pozostał w szyku, dalej idąc naprzód, pociągając [za sobą] osobistym przykładem towarzyszy.

Wkrótce orzymał drugą ranę w brzuch, ale i to go nie zatrzymało. Zalewając się krwią wciąż szedł naprzód i dopiero po trzecim zranieniu w nogę ubył z szyku.”

Według „Początek drogi. Lenino”:

„5 kompania toczy uporczywą walkę. Adolf Skotnicki, ów pozorny Komik, otrzymał postrzał w brzuch. Na szczęście niezbyt groźny. Obandażował się, rozpiął kurtkę i śmieje się.

– Idź do tyłu.

– Jeszcze powojuję. Jeszcze nie wykonałem swego „trudodnia”.

Skłąda się znów z karabinu strzelca wyborowego. Z widocznej stodoły padają co jakiś czas strzały. Wystarczy, by ktoś uniósł głowę, usiłował przeskoczyć z jednego dołka do drugiego, a już odzywa się faszystowski snajper. Skotnicki mierzy cierpliwie, aż irytuje tą cierpliwością kolegów, poszeptujących „już, już, wal!”

Przetrzymuje zachęty, gdy jednak strzela, to bez pudła. Zamilkła ogniem ziejąca stodoła.

Skotnicki owraca roześmianą twarz do kolegów. Odcina się za tamte słowa poganiania.

– Już, już, to możesz mówić swojej babie, jak zrobisz jej, co trzeba. Ty mnie nie poganiaj, bo ja nie koń, a ty nie furman.

Znów wyszukuje cele, starannie, po myśliwsku. Próbuje zastąpić ubyłych kolegów.” (str. 283)

Według tego samego źródła 13 października zastrzelił co najmniej 7 przeciwników.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Po listopadzie 1943r. awans do stopnia kaprala

W lecie 1944r. był dowódcą drużyny w 2pp.

2.08.1944r. – zaginął bez wieści podczas forsowania Wisły pod Dęblinem.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Walecznych – 11.11.1943r. – za udział w bitwie pod Lenino.

Radzieckie:

Order Czerwonego Sztandaru – 11.11.1943r. – za udział w bitwie pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje:

Ranny trzykrotnie 13.10.943r. W rejonie wsi Połzuchy. Pierwsza rana – lekka, w ramię, druga – lekka, w brzuch, trzecia – w nogę.

Data i miejsce śmierci: Nieznana, prawdopodobnie 2.08.1944r. (uznany za zaginionego bez wieści)

Dodatkowe informacje:

W 5 kompanii służył także jego brat Władysław oraz kuzyni – Henryk Skotnicki, syn Józefa i Jan Skotnicki, syn Pawła

Opisywany jako niewysoki, łysiejący.

Opisywany jako dowcipny, pełen dystansu do siebie, skory do żartów (w tym na własny temat) i koleżeński.

Opracowano w oparciu o materiały CA MO RF oraz książkę „Początek Drogi. Lenino” A. Srogi.

Dodatkowe zdjęcia:

Rodziewicz Kazimierz syn Antoniego

Data i miejsce urodzenia: 15.08.1903r., wieś Choćkuny, Poliańska Wołost, Ujezd Oszmiański, Wilejska Obłast, Cesarstwo Rosyjskie (według innych źródeł – Wilno)

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Brak danych

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Od 09.1918r. (w dokumentach pojawia się też data 12.12.1918r.) Służba w Armii Czerwonej.

W latach 30. przeniesiony do rezerwy.

W nieustalonym okresie służba w wojskach lub organach NKWD.

Mieszkał w Leningradzie, przy Fontance 30.

Pracował jako Inspektor w Miejskiej Radzie Osoawiachimu w Leningradzie.

W czerwcu 1941r. Powołany do służby, w stopniu podoficerskim.

Służba w (1? 3?) Leningradzkiej Dywizji Pospolitego Ruszenia na froncie Północno-zachodnim

Od 06.1941r. W Wojsku Polskim.

Dowódca 1 batalionu strzeleckiego 3pp 1DP.

Udział w bitwie pod Lenino:

Dowódca 1 batalionu strzeleckiego 3pp 1DP w stopniu kapitana

Z wniosku na Order Czerwonego Sztandaru:

„Kapitan Rodziewicz K. w czasie walk 12-13 października 1943r. w rejonie wsi Trigubowa-Lenino, dowodząc 1. batalionem dał się poznać jako wyjątkowo odważny i pełen poświęcenia oficer. W walkach w rejonie wzgórza 215,5 umiejętnie dowodził działaniami swojego batalionu dając dowód wysokiej wiedzy wojskowej i ogromnej siły woli.

W czasie nieprzerwanych dwudniowych walk cały czas, nie zważając na zagrożenie życia, Rodziewicz podczas nieprzerwanych nalotów wrogiego lotnictwa i silnego ognia artylerii i moździerzy przeciwnika prowadził obchód swoich kompanii, znajdując się cały czas na najbardziej odpowiedzialnych i niebezpiecznych odcinkach swojego batalionu.

12.10.1943r. Grupa niemców [tak w oryginale] okrążyła kapitana Rodziewicza i próbowała wziąć go do niewoli. Rodziewicz, nie tracąc woli, ostrzeliwywał się od zbliżających się niemców i z pomocą plutonowego Szpana F.A. strzelającego z automatu zmusił do ucieczki tę grupę przeciwnika i tym samym oddalił grożące mu niebezpieczeństwo. W nocy z 13 na 14 października 43r. Sprawdzał obronę [pozycję obronną] zajętą przez 3 kompanię, w tym czasie namierzy go niemiecki snajper, ale jego wystrzałowi w Rodziewicza przeszkodził plutonowy Szpan F.A., który z automatu zabił snajpera przeciwnika.

13.10.43 przeciwnik w sile do batalionu piechoty, wspieranego silnymi środkami ogniowymi 3 razy przechodził do kontrataku na [nieczytelne] batalion. Kapitan Rodziewicz umiejętnymi działaniami i właściwym wykorzystaniem swoich środków bojowych odparł wszystkie kontrataki przeciwnika.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

1944r. – awans do stopnia majora.

1944r. – Zastępca dowódcy 1pp

Awans do stopnia podpułkownika przed 11.1944r.

Od 1945r. – Dowódca pułku ochrony rządu.

04.1946r. – powrót do ZSRR

17.06.1948r. – Przeniesiony do rezerwy.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Order Krzyża Grunwaldu IIIkl.

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (? – na podstawie zdjęcia)

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (? – na podstawie zdjęcia)

Krzyż Zasługi (klasa nieustalona)

Krzyż Zasługi (Złoty?) – 02.1946r., na podst. rozkazu nr 54

Krzyż Walecznych – 11.11.1943r. – za działania w bitwie pod Lenino

Medal „Zasłużonym na Polu Chwały” (klasa nieustalona)

Medal Zwycięstwa i Wolności

Medal „Za Warszawę”

Medal „Za Odrę, Nysę, Bałtyk”

Radzieckie:

Order Lenina – 24.06.1948r. – za wysługę lat.

Order Czerwonego sztandaru – 11.11.1943r. – za działania w Bitwie pod Lenino (patrz wyżej)

Order Czerwonego Sztandaru – 03.11.1944r. – za wysługę lat.

Medal „Za wyzwolenie Warszawy”

Medal „Za zdobycie Berlina”

Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami”

Rany i kontuzje:

14.08.1941r. – ranny koło stacji Kczany, Front Północno-Zachodni

03.03.1942r. – ranny koło wsi Pietuszki, Front Zachodni.

Data i miejsce śmierci: Brak danych

Dodatkowe informacje:

W dokumentach funkcjonuje też wersja nazwiska „Radziewicz”.

Sporządzono na podstawie danych z CA MO RF oraz ksiązki „Początek Drogi… Lenino” A. Srogi.

Dodatkowe zdjęcia:

Kożuszko Piotr syn Bazylego (Wasilija, Wasyla)

Data i miejsce urodzenia: 1909r., Kamieńskie, Imperium Rosyjskie

Narodowość: Ukrainiec (Według innych danych – Polak)

Wykształcenie:

Brak danych

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

W organach Bezpieczeństwa Państwowego/Spraw Wewnętrznych od 1933r.

11.13.1935r. – Awans do stopnia sierżanta GB na podstawie rozkazu NKWD ZSRR nr 820

Członek WKP/b/

Udział w wojnie od 1941r.

Pełnił służbę w Wydziałach Specjalnych/Smierszu

Od 1942r. Skierowany do pracy w polskich formacjach zbrojnych.

Skierowany do 1DP w maju 1943r.

od 14.05.1943r. Naczelnik Oddziału Informacji 1DP

Udział w bitwie pod Lenino:

Naczelnik Oddziału Informacji 1DP

Z wniosku na Order Czerwonego Sztandaru:

„Tow. Kożuszkin od pierwszych dni formowania 1 Korpusu Polskiego pełni funkcję naczelnika Oddziału Informacji, początkowo 1 Dywizji Piechoty, następnie 1 Korpusu Polskiego. Stale pomagał dowództwu w formowaniu i podwyższaniu zdolności bojowych kadr. Z pomocą tow. Kożuszko ujawniono znaczną liczbę szczególnie niebezpiecznych przestępców państwowych [tj. winnych przestępstw pospolitych], szpiegów, terrorystów, zdrajców. Dzięki codziennemu, efektywnemu kierowaniu podporządkowanym mu aparatem, w połączeniu z wysoką wiedzą i bogatym doświadczeniem w pracy operacyjnej osiągnął to, że aparat Oddziału Informacji znacząco podniósł swoją pracę [jakość swojej pracy]. W czasie działań bojowych Polskiej Dywizji, znajdując się pod ogniem przeciwnika, osobiście kierował pracownikami operacyjnymi aparatu. Dzięki kompetentnemu dowodzeniu tow. Kożuszko, podległy jemu aparat Oddziału Informacji efektywnie prowadził rozpracowanie agentury przeciwnika rzuconej do wywrotowych działań w Wojsku Polskim.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

28.10.1943r. – awans do stopnia podpułkownika – na podstawie uchwały Rady Najwyższej ZSRR z 11.11.1943r. Nr 215/146

od 28.10.1943r. – Naczelnik Oddziału Informacji 1KP

22.10.1944r. – awans do stopnia pułkownika

od 07.1944r. – naczelnik Oddziału Informacji 1AWP

22.10.1944r. – 15.12.1945r. Szef zarządu Informacji ND WP

21.12.1945r. – powrót do ZSRR

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Srebrny medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 11.11.1943r.(za udział w Bitwie pod Lenino)

Krzyż Zasługi (Srebrny?) – 5.09.1944r.

Krzyż Grunwaldu III kl. – 14.05.1945r.

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 14.05.1945r.

Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari – 3.08.1945r.

Medal Zasłużonym na Polu Chwały (klasa nieustalona) – 24.12.1945r.

Medal Zwycięstwa i Wolności – 26.10.1945r.

Medal Za Warszawę – 01.03.1946r.

Medal „Za Odrę, Nysę, Bałtyk” – 17.03.1946r.

Radzieckie:

Order Czerwonego Sztandaru – 11.11.1943r. – Za udział w Bitwie pod Lenino (patrz wyżej)

Order Czerwonego Sztandaru – 11.1944r. – za zasługi w zwalczaniu wrogiego elementu, szczególnie podczas walk o Warszawę i Łódź, gdzie stanął na czele grupy operacyjnej oraz za sukcesy w rozpracowaniu agentury AK w WP.

Medal „Za zasługi bojowe” – 3.11.1944r. – za wysługę lat

Order Czerwonego Sztandaru – 29.06.1945r.

Order Czerwonej Gwiazdy – 28.10.1944r.

Order Czerwonej Gwiazdy – 29.10.1948r. – za wysługę lat

Medal „Za Zwycięstwo nad Niemcami”

Medal „Za wyzwolenie Warszawy” (?)

Medal „Za zdobycie Berlina” (?)

Rany i kontuzje:

Brak

Data i miejsce śmierci: 1991r.

Dodatkowe informacje:

Do pracy w polskich formacjach skierowany m.in. ze względu na znajomość języka polskiego.

Opracowano na podstawie danych z CA MO RF oraz strony http://www.nkvd.memo.ru

Dodatkowe zdjęcia: