Sazonow (Sozonow, Sazanow) Iwan (Jan) syn Iosifa (Osipa)

Data i miejsce urodzenia: 25.11.1915r., wieś Mosowo koło Szkłowa, Cesarstwo Rosyjskie (Becnie Rejon Szkłowski, Obłast Mohylew, Republika Białoruś).

Narodowość: Białorusin.

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Od 20.10.1936r. w Armii Czerwonej.

1939r. – udział w wojnie radziecko-fińskiej na Przesmyku Karelskim.

Przed 21.08.1941r. służba w 32 samodzielnym dywizjonie artylerii przeciwlotniczej.

21(26).08.1941r. – po zranieniu skierowany na leczenie do szpitala im. I. I. Miecznikowa (Szpitale o tej nazwie funkcjonowały przynajmniej w dwóch miastach – w Dniepropietrowsku oraz Leningradzie; w tym wypadku chodzi o tę drugą, funkcjonującą wówczas także jako szpital ewakuacyjny 2013).

10.1941r. – lejtnant, dowódca baterii (dział przeciwpancernych?), 1 bateria, 610 pułk artylerii.

Od 06.12.1942r. – kapitan, dowódca dywizjonu artylerii ppanc. 138 Samodzielnej Brygady Strzeleckiej (Front Leningradzki).

Od 24.08.1943r. w WP.

Od 06.10.1943r. Dowódca dywizjonu, 1 dywizjon, 1pal.

Udział w bitwie pod Lenino:

Kapitan, dowódca dywizjonu, 1 dywizjon, 1pal.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„Kapitan Sazonow I. I. w dniach poprzedzających walki 12-13 października 1943r. w rejonie Mojsiejewo – Lenino uparcie rozpoznawał przeciwnika. Od początku walki dowodził dywizjonem i prowadził ogień do na nowo odkrytych celów. W krytycznym momencie kontrataku przeciwnika wspieranego przez niemieckie bombowce, w dywizjonie zerwana została łączność z bateriami, wówczas ignorując niebezpieczeństwo przy eksplozjach bomb dobiegł do [nieczytelne] stojącej jego baterii odpierającej ogniem na wprost przeciwnika i otworzył huraganowy ogień – kontratak został odparty.

Później, kapitan Sazonow został ciężko kontuzjowany i ranny od wybuchu bomby. Nie straciwszy przytomnosci, przezwyciężając silny ból, nie opuścił pola walki dopóki nie zdał [pozycji] i nie zaznajomił przejmującego [pozycje] z sytuacją.”

Według A. Srogi czasie bitwy został zasypany w po zbombardowaniu punktu obserwacyjnego wraz z dowódcą 1pal mjr. A. Frankowskim. W efekcie został ranny lub kontuzjowany. Ten właśnie epizod został lakonicznie wspomniany we wniosku. Autor sugeruje, że schron nie został wykonany prawidłowo = przypuszczalnie ponieważ kpt. Sazonow tego nie dopilnował.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Na stanowisku pozostawał do 02.06.1944r.

W 1945r. major, dowódca artylerii pułku, 15pp, 5DP, 2AWP.

Prawdopodobnie powrócił do ZSRR w 1945r.

30.04.1947r. – zwolniony do rezerwy w stopniu majora.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Order Czerwonego Sztandaru – 23.01.1942r. – z rozkazu Frontu Zachodniego – za walki pod wsią Worobi, gdzie jego bateria zniszczyła 8 czołgów;

Order Wojny Ojczyźnianej I klasy – 01.08.1986r. – nadanie jubileuszowe.

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Medal „Za odwagę” – 16.03.1943r. – z rozkazu 67 Armii – Za walki o przerwanie blokady Leningradu w rejonie Marwina (prawdopodobnie chodzi o wieś Morowino) 18.01-4.02.1943r. – jego dywizjon zniszczy trzy czołgi, jeden samochód opancerzony, jedną sanitarkę (!), trzy bunkry i kilka gniazd ckm. Dywizjon walczył aż do otrzymania rozkazu o wycofaniu, ponosząc 60% strat w ludziach i tracąc 9 dział;

Medal „Za obronę Moskwy” (?);

Medal „Za obronę Leningradu”;

Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”.

Rany i kontuzje:

04.08.1941r., ciężko ranny w nogę i bok.

25.10.1941r. – lekko ranny.

12.10.1943r. – ranny lekko bądź kontuzjowany.

04.1945r. – Lekko ranny pod Nebelschuetz.

Data i miejsce śmierci: Po 1986r., ZSRR(?).

Dodatkowe informacje:

Kandydat WKP(b) przed 1941r.

Członek WKP(b) od 1942r. Lub 1943r.

Informacja o nadaniu medalu „Za obronę Moskwy” pojawia się tylko we wniosku odznaczeniowym na medal „Za odwagę”. W chwili obecnej brak możliwości potwierdzenia nadania.

Opracowano w oparciu o materiały CAMO RF, książki „1. Berliński pułk artulerii lekkiej” E. Kospath-Pawłowskiego, „Od Żytomierza do Litomierzyc” E. Ginalskiego oraz „Początek drogi. Lenino” A. Srogi.

Dodatkowe zdjęcia:

Rybakowski Julian syn Kazimierza

Data i miejsce urodzenia: 1911r., Lwów.

Narodowość: Polak.

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Przed wojną podoficer 19pp we Lwowie.

Od 06.1943r. w WP.

Plutonowy, zastępca dowódcy plutonu, 1 pluton, 2 kompania strzelecka, 3pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Od 06.1943r. w WP.

Plutonowy, zastępca dowódcy plutonu, 1 pluton, 2 kompania strzelecka, 3pp.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„Plutonowy Rybakowski po ranieniu dowódcy plutonu 13 października 1943r w ejonie wsi Tregubowo-Lenino przejął dowodzenie plutonem. W walce na wzgórzu 215,5 okazał duże zdolności jako dowódca plutonu odpierając wielokrotne ataki przeciwnika, ponosząc przy tym nieznaczne straty. Jego pluton zniszczył 9 niemców [tak w oryginale].

Rybakowski osobiście zniszczył 7 niemców.”

Według A. Srogi, do przejęcia dowodzenia plutonem nie zgłosił się sam, lecz został wyznaczony przez dowódcę 2 kompanii, por. Wacława Zalewskiego.

Według tegoż autora, w czasie bitwy plut. Rybakowski zdobył niemiecki karabin strzelca wyborowego, przy użyciu którego zastrzelił przynajmniej sześciu niemieckich żołnierzy. Może to wyjaśniać dlaczego osiągnął lepsze rezultaty niż reszta plutonu.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

22.08 – 13.09.1944 r. – podporucznik, dowódca kompanii, 2 kompania, 1 batalion, 3pp.

Poległ 14.09.1944r. podczas szturmu Pragi.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari – 09.1944r.? – pośmiertnie. Jako dowódca kompanii na czele sześciu żołnierzy jako pierwszy wdarł się do Utraty, odpierał ataki niemieckich czołgów i piechoty, ciężko ranny, napisał na kartce „ginę za ojczyznę”. Poległ na posterunku.

Brązowy medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino.

Radzieckie:

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje: 14.09.1944r., okolice prawobrzeżnej Warszawy (rana śmiertelna).

Data i miejsce śmierci: 14.09.1944r., okolice prawobrzeżnej Warszawy (Utrata?).

Dodatkowe informacje:

W chwili śmierci żonaty z Jewdokią Nikołajewną Surokozardiewą.

Na liście strat figuruje ostatni adres zamieszkania: wieś Kungrad, ul. Lenina 2, Karakałpacka ASRR, Uzbecka SRR.

Tak opisuje Juliana Rybakowskiego Alojzy Sroga: „niski, czarny, twardy w służbie, nie przepuszczający żadnego uchybienia, ale ludzki i mądry podoficer[…]”.

„Rybakowski, lwowski podoficer, nie należy do gaduł. Najmniej słów, najwięcej dobrego wykonywania rozkazów. Taka była jego żelazna dewiza[…]”.

Dowódcą plutonu, którego zastąpił, był podporucznik Roman Baczyński.

Pochowany w Kawęczynie, pow. Rembertów (obecnie część Rembertowa).

Opracowano w oparciu o materiały CAMO RF oraz książki „Początek drogi. Lenino” A. Srogi i „Trzeci Berliński” J. Gutermana.

Dodatkowe zdjęcia:

Romaniuk Włodzimierz (Władysław) syn Jana

Data i miejsce urodzenia: 1923r.

Narodowość: Polak.

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Powołany do służby przez Kstowski RWK Obłastii Gorkowskiej, prawdopodobnie w maju 1943r.

Od 21.05.1943r. W WP.

Plutonowy, zastępca dowódcy (1.?)plutonu, samodzielna kompania zwiadowcza, 1DP.

Udział w bitwie pod Lenino:

Plutonowy, zastępca dowódcy plutonu, samodzielna kompania zwiadowcza, 1DP.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„Plutonowy Romaniuk W. Ja. w czasie walk pod Lenino 12 i 13 października b.r. stanął na czele grupy zwiadowców.

Na czele tej grupy 12 dnia plutonowy Romaniuk wdarł się do bunkra, gdzie znajdował się niemiecki sztab batalionu. Zwiadowcy zdławili opór znajdujących się w bunkrze trzech niemieckich oficerów, jednego z nich zastrzelili, a dwóch faszystów wzięli do niewoli. Zwiadowcy, dowodzeni przez plutonowego Romaniuka, zdobyli w sztabie niemieckiego batalionu plan operacyjny, mapy i inne cenne dokumenty, które dostarczyli do sztabu naszej Armii.

Podczas wypełniania tego zadania bojowego plutonowy Romaniuk okazał śmiałość, odwagę i umiejętne dowodzenie powierzona mu grupą żołnierzy.”

Według A. Srogi, grupą w której szedł Włodzimierz Romaniuk dowodził dowódca 1. plutonu – plutonowy Bolesław Dudziak (odznaczony za działania pod Lenino Krzyżem Walecznych).

Autor podaje także, że w drodze powrotnej zwiadowcy wzięli udział w początkowych walkach o Trygubową.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

05.1945r. – chorąży, dowódca plutonu, samodzielna kompania zwiadowcza, 1DP.

Udział w walkach o Berlin.

Do końca wojny służył w samodzielnej kompanii zwiadu.

W latach 70. pracownik PKS.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej)

Rany i kontuzje: Brak danych.

Data i miejsce śmierci: Brak danych.

Dodatkowe informacje:

We wniosku odznaczeniowym, rozkazie o odznaczeniu oraz karcie ewidencyjnej odznaczonego figuruje imię Władysław. Alojzy Sroga podaje imię Włodzimierz.

Tak opisuje go Alojzy Sroga w swojej książce „Początek drogi. Lenino”:

„niski, zwarty w sobie, odważny plutonowy Włodzimierz Romaniuk”.

Opracowano na podstawie materiałów CAMO RF oraz książki „Początek drogi. Lenino” A. Srogi.

Dodatkowe zdjęcia:

Dudziak Bolesław syn Wojciecha

Data i miejsce urodzenia: 1919r.

Narodowość: Polak.

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Prawdopodobnie pochodził z dawnych Kresów Wschodnich.

Służba w Armii Czerwonej w stopniu młodszego sierżanta (w chwili przejścia do WP zweryfikowany jako kapral).

Prawdopodobnie zdemobilizowany w 1942r.

Do Sielc przybył na czele grupy 150 rekrutów z Uljanowska.

Od 1943r. w WP.

Plutonowy, dowódca plutonu, 1 pluton, samodzielna kompania zwiadu, 1DP.

Do kompani wybrany osobiście przez Konstantego Minuczyca.

Udział w bitwie pod Lenino:

Plutonowy, dowódca plutonu, 1 pluton, samodzielna kompania zwiadu, 1DP.

12.10.1943r. Wg. A. Srogi poprowadził grupę zwiadowców podążającą za 1 batalionem 1pp, z zadaniem zdobycia dokumentów i „języka” (według wniosku na order Czerwonej Gwiazdy dla plut. Włodzimierza Romaniuka – grupa miał dowodzić Romaniuk), która zdobyła w niemieckim bunkrze dokumenty oraz wzięła do niewoli dwóch oficerów, a następnie wzięła udział w początkowych walkach o Trygubową.

Następnej nocy powtórnie poszli szukać „języka” w rejonie Trygubowej. W budynku szkoły zdobyli dokumenty sztabowe i wzięli do niewoli rannych oficerów.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

05.1945r. – podporucznik, dowódca plutonu, samodzielna kompania zwiadu, 1DP.

Udział w walkach o Berlin, szturm na Politechnikę.

Po wojnie służba w WOP.

Przed 09.10.1973r. – awans do stopnia pułkownika

Przeniesiony do rezerwy w stopniu pułkownika.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski;

Krzyż Walecznych – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino;

Srebrny Medal „Zasłużonym na Polu Chwały”;

Brązowy Medal „Zasłużonym na Polu Chwały”.

Radzieckie:

Medal „Za zasługi bojowe” – 09.10.1973r. – nadanie z okazji rocznicy bitwy pod Lenino – ze względu na zajmowane stanowisko lub jako uczestnikowi.

Rany i kontuzje: Ranny dwukrotnie – nad Wisłą i pod Bydgoszczą.

Data i miejsce śmierci: Brak danych.

Dodatkowe informacje:

Tak opisuje go Alojzy Sroga:

„Wysoki chłop, wojskowo przeszkolony, oczka błyszczące”.

O jego działaniach pod Lenino pisała gazeta „Zwyciężymy”.

W 1969r. Udzielił wywiadu wspomnieniowego dla Polskiego Radia. Nagranie znajduje się w zbiorach NAC.

Opracowano na podstawie książki „Początek drogi. Lenino” A. Srogi oraz materiałów CAMO RF.

Dodatkowe zdjęcia: