Z wniosku odznaczeniowego na Order Wojny Ojczyźnianej II klasy:
„Szeregowy Szczepański w walce o wieś [dopisek: 13-X-43] Tregubowo ogniem rusznicy przeciwpancernej unieszkodliwił dwa średnie czołgi przeciwnika.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Brak danych.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).
Rany i kontuzje: Brak danych.
Data i miejsce śmierci: Brak danych.
Dodatkowe informacje:
Bezpartyjny.
Opracowano w oparciu o materiały CA MO RF.
Dodatkowe zdjęcia:
Józef Szczepański na liście rekrutów przekazanych przez Mański RWK do Krasnojarskiego WPP (CAMO RF).Józef Szczepański na liście rekrutów skierowanych przez Krasnojarski WPP do Obozów Sieleckich Moskiewskiego Okręgu Wojskowego (CA MO RF).
Data i miejsce urodzenia: 25.10.1923r., Moskwa, RSFSR, ZSRR.
Narodowość: Polak
Wykształcenie:
Cywilne: Brak Danych.
Wojskowe: Szkołą młodszych lejtnantów.
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
Przed mobilizacją był uczniem. Brak bliższych danych o szkole.
11.08.1941r. – zmobilizowany do Armii Czerwonej przez Baumanski RWK w Moskwie.
08.1941r. – 20.10.1941r. – Służba w 26 zapasowym pułku strzeleckim 12ZDS.
Od 20.10.1941r. Służba w 22 Brygadzie Powietrzno-Desantowej 9 Korpusu Powietrzno-Desantowego.
Służba w 1063ps 272DS.
W latach 1942-1943 – udział w walkach na Froncie Północno-Zachodnim.
Od czerwca 1943r. w WP.
Od 13.06.1943r. Podporucznik, dowódca kompanii rusznic przeciwpancernych 2pp.
Udział w bitwie pod Lenino:
Podporucznik, dowódca krppanc. 2pp.
Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy (na jego podstawie nadano ostatecznie Order Wojny Ojczyźnianej II klasy):
„Brał udział w walkach 12 i 13.10.43r. pod wsią Połzuchy.
Jako dowódca kompanii rppanc. powinien znajdować się w rezerwie dowódcy pułku.
Z własnej inicjatywy znajdując się na początku boju przy pierwszym batalionie, pomagając zastępcy dowódcy pułku majorowi Berkowiczowi dowodzić podrywaniem żołnierzy do ataku pod nieprzerwanym ostrzałem i bombardowaniem z powietrza.
Po przerwaniu pierwszej linii obrony przeciwnika otrzymał zadanie nawiązania łączności z 2 batalionem. Pod nieprzerwanym ogniem artylerii i ostrzałem snajperów ciągnął linię [kabel telefoniczny] z dwoma żołnierzami, a gdy zostali ranni sam poszedł na przedzie i łączność została nawiązana. Cały ten czas porucznik Feliński dawał przykład męstwa, odwagi, zimnej krwi i pokazał gotowość samopoświęcenia swojego życia dla wykonania zadania dowódcy pułku.
Nocą z 12 na 13 [października 1943r.] chodził na zwiady dla nawiązania łączności z sąsiadem z lewej strony [i] zetknął się z kontratakującą grupą przeciwnika i wziął udział w odparciu kontrataku. Rano powtórnie szedł na zwiady celem rozpoznania linii obrony przeciwnika [i] jego punktów ogniowych. Przekazawszy [?] cenne meldunki dowództwu [?] jednocześnie dociągnął łączność z drugim batalionem przyniósłszy ciężko rannego z pola walki (z ziemi niczyjej).”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Wkrótce po bitwie awansowany do stopnia porucznika.
Dowódcą krppanc. 2Pp pozostawał do lipca 1944r.
Prawdopodobnie w 1946r. powrócił do ZSRR.
Awans do stopnia majora przed 1958r.
Służba w 21 Zapasowej Brygadzie strzeleckiej Uralskiego Okręgu Wojskowego.
Zdemobilizowany 20.06.1979r. W stopniu pułkownika.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Brązowy medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino.
Radzieckie:
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej);
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 06.04.1985r. – nadanie jubileuszowe z okazji 40. rocznicy zwycięstwa.
Medal „Za odwagę” – przed czerwcem 1943r. (dokumentacji odznaczeniowej nie odnaleziono)
Rany i kontuzje: Brak danych.
Data i miejsce śmierci: Po 1985r.
Dodatkowe informacje:
W ewidencji 26zps figuruje jako Rosjanin.
Jeszcze przed mobilizacją należał do komsomołu.
Alojzy sroga opisuje go jako młodego, eleganckiego, nieco nieśmiałego. Wspomina także, ze Feliński, choć pochodzący z polskiej rodziny, prawie nie znał polskiego, szybko jednak zaczął nadrabiać braki.
Dodatkowe zdjęcia:
Michał Feliński w spisie żołnierzy 26zps na pozycji 15, zapisany jako “Filiński”.
Data i miejsce urodzenia: 12.04.1915r., wieś Barsuki, Obwód Witebski, Cesarstwo Rosyjskie (obecnie w Rajonie Bracławskim Obwodu Witebskiego, Białoruś)
Narodowość: Polak
Wykształcenie:
Cywilne: Brak danych.
Wojskowe: Szkoła oficerska w latach 30.
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
W Armii Czerwonej od 28.10.1937r.
Służba w 40ps.
Prawdopodobnie zwolniony do rezerwy pod koniec lat 30.
Ponownie zmobilizowany do Armii Czerwonej 4.08.1942r.
Służba w 2 samodzielnym batalionie strzeleckim 12brygady strzeleckiej w stopniu starszego lejtnanta.
Od 1.06.1943r. w WP.
Porucznik, zastępca dowódcy 2 batalionu 2pp.
Udział w bitwie pod Lenino:
Porucznik, zastępca dowódcy 2 batalionu 2pp do spraw liniowych (według wniosku odznaczeniowego – dowódca batalionu).
Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy (na jego podstawie nadano ostatecznie Order Wojny Ojczyźnianej II klasy):
„Uczestniczył w walkach 12-13 października 1943r. pod wsią Połzuchy.
Od samego początku natarcia znajdował się w szeregach nacierającego batalionu. Wijątkowo zimnokrwiście [w znaczeniu: rozsądnie i nie dając się ponieść emocjom] dowodził operacją zajęcia pierwszej linii transzei przeciwnika.
Pod jego bezpośrednim dowództwem grupa żołnierzy zarzuciła granatami DZOT [Drzewno-Ziemny Punkt Ogniowy]. i zdławiła ogień znajdującego się tam karabinu maszynowego, po czym otworzyła się dla piechoty możliwość przemieszczenia się naprzód.
Umiejętnie i mężnie działał podczas odpierania 5 kontrataków przeciwnika, inspirując żołnierzy i oficerów prezentując im osobisty przykład odwagi i heroizmu.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Po bitwie pozostawał na dotychczasowym stanowisku, następnie skierowany do sztabu 2pp.
Po 11.11.1943r. Otrzymał awans do stopnia kapitana.
Służba w 3DP
W 08.1944r. – dowódca 2 batalionu 2pp.
Poległ podczas forsowania Wisły.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Srebrny Medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino.
Radzieckie:
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).
Rany i kontuzje:
Ranny 08.09.1944r. podczas forsowania Wisły pod Dęblinem – rana śmiertelna.
Data i miejsce śmierci:08.09.1944r., Okolice Dęblina.
Dodatkowe informacje:
W marcu 1944r. wyróżniony pochwałą w rozkazie dowódcy 2pp wraz z zastępcą do spraw polityczno-wychowawczych, ppor. Szedrowiczem za zorganizowanie transportu części pododdziałów pułku z rejonu Smoleńska w rejon Berdyczowa.
Opracowano w oparciu materiałów CA MO RF oraz książek „Początek drogi. Lenino” Alojzego Srogi i “Drugi Berliński” A. Krajewskiego.
Dodatkowe zdjęcia:
Spis poległych. Kapitan Piotr Prygun na pierwszej pozycji, pod numerem 29.
Okoliczności zranienia Stanisława Cioka tak opisuje Alojzy Sroga w „Początek drogi. Lenino”:
„Stanisław Ciok, znajomek [Henryka] Skiby sprzed wojny, liczy lat czterdzieści dwa. Razem z młodymi darł się w „rodzinnej” 5 kompanii 2 pułku na stok wzgórza. Dostał kulą w kolano. Pomógł mu wyjść nieco do tyłu Jan Skotnicki.
Poczołgał się dalej sam, spoglądając co pewien czas na płonące Połzuchy.
Potem podnieśli go sanitariusze, wsadzili na wóz konny, z wozu – na samochód. Nadleciały samoloty. Tylko furczał od podmuchu bomb samochodowy brezent.
Niesie go teraz Skiba z innym kolegą na stół operacyjny.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Omyłkowo uznany za zmarłego, zawiadomienie o jego śmierci wysłano do jego Siostry zaraz po bitwie.
Po wyleczeniu rany, wrócił do służby w 2pp.
Podczas walk na Pradze odnowiła się rana spod Lenino.
04.1945r. – zdemobilizowany ze względu na stan zdrowia.
Po wojnie zamieszkał w Opaczu, pow. Piaseczno.
Pracował jako ogrodnik w Opaczu.
W latach 80., na emeryturze mieszkał w Warszawie przy ul. Szyszkowej.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Brak danych.
Rany i kontuzje:
12.10.1943r. ranny w kolano.
Data i miejsce śmierci: Brak danych.
Dodatkowe informacje:
Od 11.05.1973r. Członek ZBoWiD.
02.01.1985r. Otrzymał nową legitymację kombatancką, co oznacza, że żył przynajmniej do tej daty.
Opracowano na podstawie książki „Początek drogi. Lenino” A. Srogi oraz na podstawie dokumentu w zbiorach autora.
W latach 20. ukończył studia prawnicze w Wiedniu, uzyskując tytuł doktora praw.
Równolegle studiował w Wyższej Szkole Handlu Zagranicznego w Wiedniu , a także kierunki: biologia i antropologia na Uniwersytecie w Wiedniu.
Wojskowe: brak danych.
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
Po studiach powrócił do Polski w 1928r.
Praca w firmach ubezpieczeniowych i zagranicznych firmach handlowych, działalność w związkach zawodowych.
W latach 30. pełnił szereg funcji partyjnych w KPP – Sekretarz Komitetów Dzielnicowych w Warszawie, Członek KW KPP oraz Sekretarz Wydziału Propagandy KW KPP w Warszawie.
05.1935r. – 01.1936r. – osadzony w Berezie Kartuskiej za działalność polityczną.
01 – 05.1937r. – osadzony w Berezie Kartuskiej za działalność polityczną.
1939r. – ucieczka na terytorium okupowane przez ZSRR, działalność polityczna we Lwowie.
06.1941r. – ewakuowany do Samarkandy.
01.09.1941r. – powołany do służby w Armii Czerwonej.
Udział w Bitwie Stalingradzkiej.
1943r. – awans do stopnia majora.
1943r. – Starszy instruktor 7. oddziału wydziału politycznego Frontu Południowego (odpowiadał m.in. za propagandę skierowaną do Niemców).
Skierowany do WP w maju 1943r.
Od 10.05.1943r. W 1DP.
Oficer polityczny w Kwatermistrzostwie 1DP.
Oficer wydziału Oświatowego 1DP.
Zastępca dowódcy 1DP ds. polityczno Wychowawczych.
Udział w bitwie pod Lenino:
Major, zastępca dowódcy 1DP ds. polityczno Wychowawczych.
Z wniosku odznaczeniowego na Order Wojny Ojczyźnianej II klasy:
„Major Prawin brał aktywny udział w organizacji i wychowaniu dywizji od samego początku do ostatnich dni. Dzięki jego kierownictwu różnorakie elementy dywizji zjednoczyły się pod hasłem przyjaźni z ZSRR i walki z Niemcami i sprawdziły się w dniach walk pod Lenino.
W Walce pod Lenino 12 października 1943r. major Prawin umiejętnie wypełniał zadania bojowe Dowódcy Dywizji w celu organizacji przeprawy przez rzekę Miereję. Pod ogniem artylerii przeciwnika i nieprzerwanym bombardowaniem z powietrza dał przykład nieustraszoności i pogardy dla śmierci. Nie bacząc na zranienie w walkach 12. i 13 .X.1943r. Nieprzerwanie pozostawał na pozycjach pierwszoliniowych, organizując natarcie, kontrolując łączność między stanowiskami i wykonując najbardziej odpowiedzialne [wykreślone: z nich] [dopisane:]zadania dowództwa.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
1944r. – awans do Stopnia pułkownika.
Po wypadku we wrześniu 1944r. skierowany do słuzby państwowej.
1944-1945r. – Dyrektor departamentu w Ministerstwie Skarbu i dyrektor Departamentu Kolejnictwa w Ministerstwie Komunikacji.
Od 26.02.1945r. – Pełnomocnik Rządu przy 3Froncie Białoruskim, w Marcu 1945r. przejął administrację Warmii I Mazur.
23.03 – 11.1945r. – Pełnomocnik Rządu na Okręg Mazurski.
Od 11.1945r. – Szef Polskiej Misji Wojskowej w Berlinie.
1946r. – Awans do stpnia generała brygady.
Od 07.1950r. wiceprezes NBP
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski;
Order Sztandaru Pracy I klasy;
Złoty Krzyż Zasługi;
Krzyż Walecznych – 11.11.1943r., za działania pod Lenino;
Medal Zwycięstwa i Wolności;
Medal „Za Warszawę”;
Medal Dziesięciolecia Polski Ludowej.
Radzieckie:
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej)
Order Czerwonej Gwiazdy – Rozkaz Frontu Południowego 51/N z 24.02.1943r. – Za efekty propagandy skierowanej do Niemców oraz umiejętne wykorzystywanie znajomości języka niemieckiego i znajomości realiów życia w Niemczech i krajach kapitalistycznych w redagowaniu ulotek i innych przekazów propagandowych skierowanych do Niemców podczas służby w 62 Armii i Wydziale Politycznym Frontu Południowego;
Medal „Za Obronę Stalingradu”.
Rany i kontuzje:
12.10.1943r. – ranny w lewą rękę.
09.1944r. – ranny w wypadku samochodowym.
Data i miejsce śmierci: 07.07.1957r., Świdry Małe, Powiat Otwock.
Dodatkowe informacje:
Od 1920r. członek austriackiego Związku Młodzieży Komunistycznej.
Od 1931r. Członek KPP.
Od 1939 lub 1940r. Członek WKP(b).
Jako Szef Polskiej Misji Wojskowej w Berlinie podejmował działania na rzecz odzyskania zagarniętych przez Niemców dóbr kultury polskiej, m.in. zorganizował zwrot licznych archiwaliów.
Żonaty z Anną z d. Passenstein. Mieli córkę Edytę, po wojnie wychowywali bratanka Anny, Daniela Passenta, późniejszego dziennikarza i dyplomaty (jego rodzice zginęli podczas okupacji niemieckiej).
Data i miejsce urodzenia: 1915r., Lwów (Tarnopol?)
Narodowość: Polak
Wykształcenie:
Wojskowe: Szkoła Podchorążych Rezerwy we Włodzimierzu – 1934r.
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
Służba w WP przed wojną – podporucznik rezerwy artylerii.
Prawdopodobnie nie brał udziału w Wojnie Obronnej.
Od 01.07.1943r. w WP.
Od 6.10.1943r. – Podporucznik (następnie porucznik), dowódca 7. baterii, 3. dywizjonu, 1pal.
Udział w bitwie pod Lenino:
Porucznik, dowódca 7. baterii, 3. dywizjonu, 1 pal.
Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy (na jego podstawie ostatecznie nadano Order Wojny Ojczyźnianej II klasy):
„Porucznik Pock H. F. W czasie walk 12-13 października 1943 roku w rejonie wsi Lenino [tak w oryginale] znajdując się cały czas w pierwszych szeregach naszej nacierającej piechoty ogniem swojej baterii przeprowadzonej naprzód zapewnił trzeciemu batalionowi wejście do wsi Trigubowo.
Ogniem baterii zniszczył jeden wielkokalibrowy karabin maszynowy i baterię moździerzy 81mm, odparł kontratak przeciwnika, rozproszył kontratakującą grupę niemców [tak w oryginale] do 200 ludzi, zdławił 4 stanowiska CKM i zniszczył do 130 niemców [tak w oryginale].
Przez cały czas walki świetnie orientował się w sytuacji, nieustraszenie kierując ogniem swojej baterii, nie zważając na ciężki ogień artylerii i bombardowanie.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Na stanowisku dowódcy 7. baterii pozostawał do 02.06.1944r.
02.06.1944r. – mianowany dowódcą 4. baterii, 2. dywizjonu, 1pal.
07.1944r. – skierowany w stopniu kapitana do Wojskowego Instytutu Naukowo-Wydawniczego na stanowisko referenta artylerii.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Radzieckie:
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).
Rany i kontuzje: Brak danych.
Data i miejsce śmierci: 06.10.1944r., Lublin.
Dodatkowe informacje:
Przed wojną prawdopodobnie należał do ZHP.
Według „1 Berliński Pułk Artylerii Lekkiej” na stanowisku dowódcy 4. baterii miał pozostawać do 20.10.1944r., kłóci się to jednak z informacjami podanymi przez A. Srogę. Prawdopodobnie Edward Kospath-Pawłowski jako datę końcową podał datę objęcia stanowiska przez następnego znanego dowódcę – ppor. Michała Bałyka.
Według Alojzego Srogi miał zginąć na skutek nieostrożnego obchodzenia się z bronią.
Opracowano w oparciu o materiały CAMO RF oraz książki „Początek drogi. Lenino” Alojzego Srogi i „1 Berliński Pułk Artylerii Lekkiej” Edwarda Kospath-Pawłowskiego.
Data i miejsce urodzenia: 11.04.1911r., Dwińsk (Dyneburg/Daugavpils), Imperium Rosyjskie (obecnie Łotwa)
Narodowość: Polak
Wykształcenie:
Wojskowe:
09-11.1942r. AKUKS (Artyleryjskie Kursy Doskonalenia Kadry Dowódczej odzn. Orderem czerwonego Sztandaru) Frontu Leningradzkiego.
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
Od 11.1932r. w Armii Czerwonej.
Prawdopodobnie zwolniony do rezerwy i powtórnie zmobilizowany w 1941r.
Służba w 880ps 189DS, Front Leningradzki.
01.08.1942r. – 15.09.1942r. – lejtnant, samodzielny dywizjon artylerii 13 Brygady Strzeleckiej Wojsk Wewnętrznej Obrony Leningradu.
11.11.1942r – 19.06.1943r. – lejtnant, samodzielny batalion artylerii i karabinów maszynowych Wojsk Wewnętrznej Obrony Leningradu.
Od 3.07.1943r. w WP.
09.07.1943r. – mianowany dowódcą 1 baterii, 1 dywizjonu, 1pal.
Udział w bitwie pod Lenino:
Porucznik, dowódca 1 baterii, 1dywizjonu, 1pal.
Z wniosku na Order Czerwonej Gwiazdy (na jego podstawie przyznano ostatecznie Order Wojny Ojczyźnianej II klasy):
„Pozlewicz H. W. w czasie walk 12-13.10.43 roku w rejonie wsi Mojsiejewo znajdując się na punkcie obserwacyjnym dobrze organizował ogień swojej baterii[,] łączność i współdziałanie z piechotą.
Ogień jego baterii pomógł pierwszemu batalionowi z sukcesem zająć rubież obronną przeciwnika.
Ogniem baterii zniszczono do 70 żołnierzy i oficerów przeciwnika, 3 stanowiska karabinów maszynowych przeciwnika, działo przeciwpancerne przeciwnika i zdławiono cztery stanowiska karabinów maszynowych.”
Po ostrzelaniu punktu obserwacyjnego i plotce, że w efekcie poległo całe dowództwo 1 dywizjonu, objął tymczasowo dowództwo nad całym dywizjonem.
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Na stanowisku dowódcy baterii pozostawał do 18.11.1943r.
9.12.1943r. – 13.11.1944r. – kapitan, szef sztabu 1 dywizjonu, 1pal.
1945-1946r. – służba w 42pal, 17DP.
1947-1949r. – major, dowódca dywizjonu, 36pal, 14DP.
01.08.1951r. – 29.10.1955r. – podpułkownik, dowódca 112pac.
10-11.1955r. – powrót do ZSRR.
03.11.1955r. – zwolniony do rezerwy w stopniu podpułkownika.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Order Krzyża Grunwaldu III klasy;
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari;
Krzyż Walecznych;
(Srebrny?) Krzyż Zasługi (nadany prawdopodobnie z rozkazu nr 54 z 23.02.1946r.);
(Srebrny?) Medal „Zasłużonym na Polu Chwały”;
Medal „Za Warszawę”;
Medal Zwycięstwa i Wolności.
Radzieckie:
Order Czerwonej Gwiazdy II klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej);
Medal „Za zasługi bojowe” – 13.06.1952r. – za wysługę lat;
Medal „Za obronę Leningradu” – 22.12.1942r. ;
Medal „Za wyzwolenie Warszawy” – 09.06.1946r.;
Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”.
Rany i kontuzje: Czterokrotnie ranny.
Data i miejsce śmierci: Brak danych, prawdopodobnie przed 1985r.
Dodatkowe informacje:
Kilka dodatkowych informacji, zdjęcie z czasów służby w WP wkrótce po wojnie oraz osobiste wspomnienia na temat tej postaci znaleźć można na poniższych stronach:
Na podstawie prezentowanego tam zdjęcia odtworzono listę polskich odznaczeń.
Ponieważ nie udało się odnaleźć informacji o odznaczeniu Orderem Wojny Ojczyźnianej w 1985r., prawdopodobnie ppłk. Pozlewicz musiał umrzeć wcześniej.
Przygotowano w oparciu o materiały CA MO RF, „Początek drogi. Lenino” Alojzego Srogi oraz „1 Berliński Pułk Artylerii Lekkiej” Edwarda Kospath-Pawłowskiego.
Od 29.08.1943r. kapitan, zastępca ds. liniowych dowódcy 1 batalionu 1pp.
Przed bitwą przeniesiony na identyczne stanowisko w 2. batalionie.
Udział w bitwie pod Lenino:
Kapitan, zastępca ds. liniowych dowódcy 2 batalionu 1pp.
Z wniosku na Order Czerwonej Gwiazdy (na jego podstawie ostatecznie nadano Order Wojny Ojczyźnianej II klasy):
„12/ X-1943r. W rejonie wsi Tregubowo kapitan Powiński wiódł za sobą do ataku 5. kompanię[.]
Swoją śmiałością i zdecydowaniem zdołał pociągnąć za sobą żołnierzy nie bacząc na silniejszy ogień moździerzy i karabinów maszynowych wroga. Na najtrudniejszym odcinku, przy przejściu przez błoto, które ostrzeliwywał nieprzyjaciel, nie dopuścił do osłabienia tempa natarcia i porwał za sobą kompanię. Dał się poznać jako śmiały, energiczny i przewidujący dowódca na polu walki. Otrzymawszy ranę kontynuował prowadzenie kompani dopóki siły go nie opuściły.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Na stanowisku zastępcy dowódcy 2. batalionu pozostawał do 12.01.1944r.
W styczniu pełnił także obowiązki dowódcy pułkowej szkoły podoficerskiej.
Po 12.01.1944r. Awans do stopnia majora.*
12.05 – 04.09.1944r. – dowódca 3pu, do 16.05.1944r. równolegle pełnił obowiązki dowódcy 2pu, 1BK.*
Zdjęty ze stanowiska po antyradzieckiej demonstracji, sprawa skierowana do prokuratury wojskowej.*
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Radzieckie:
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).
Rany i kontuzje: 12.10.1943r. – ranny w nogę.
Data i miejsce śmierci: brak danych
Dodatkowe informacje:
*Nie ma pewności czy chodzi o tę samą osobę. Dowódca 3pu miał być oficerem delegowanym z Armii Czerwonej, jednak w materiałach CA MO RF brak informacji o oficerze Henryku Powińskim, Gienrichu Powińskim czy jakimkolwiek oficerze Powińskim urodzonym w 1908r. W kontekście innym niż odznaczenie Orderem Wojny Ojczyźnianej II klasy za Lenino. Może to wskazywać, że Powiński jednak nie był oficerem radzieckim, bądź też do WP trafił z jednostek podległych resortom innym niż NKO. Na to, że może chodzić o inną osobę zdaje się wskazywać też fakt, że Edward Kospath-Pawłowski wymienia dowódcę 3pu jako oficera, który przybył z Armii Czerwonej, nie jako oficera z innej jednostki WP. Warto jednak zwrócić uwagę, że kpt. Powiński z ostatniego znanego stanowiska w 1pp odszedł w styczniu 1944r., zaś mjr. Powiński w 3pu pojawił się na początku maja 1944r.
Epizod z „demonstracją antyradziecką” miał polegać, wg Kospath-Pawłowskiego, na wrzuceniu do wody (konkretniej do Bugu) „czerwonej gwiazdy”, nadanej mu w Armii Czerwonej. Także tutaj nie udało się odnaleźć nikogo o nazwisku Powiński lub podobnym, odznaczonego Orderem Czerwonej Gwiazdy przed 1944r. Jakkolwiek może to znów wskazywać na oficera z wojsk podległych innemu narkomatowi, nie da się wykluczyć, że w istocie chodziło o Order Wojny Ojczyźnianej II klasy. Biorąc pod uwagę „fakty”**, którymi obrosła, historię o wyrzuconym orderze można by uznać za nieprawdziwą, gdyby nie fakt, że mjr. Powiński faktycznie został wkrótce potem zdjęty ze stanowiska, a w zbiorach IPN znajdują się akta sprawy prowadzonej przeciwko Powińskiemu przez prokuraturę 1AWP.
W ustaleniu, czy to ta sama osoba pomogłoby porównanie imienia ojca, niestety, autor „Hej, hej ułani…” w obsadzie stanowisk 1BK podał tylko nazwiska i imiona własne.
Podsumowując, nie da się na 100 procent potwierdzić, czy kapitan Henryk Powiński spod Lenino i major Henryk Powiński z 1BK to ta sama osoba, wątpliwym jednak wydaje się, by w tym samym czasie w WP było dwóch oficerów o tym samym imieniu i nazwisku.
**Dla przykładu: szukając informacji o tym oficerze, natknąłem się m. in. na artykuł z Polski Zbrojnej, w którym możemy przeczytać: „Miały miejsce spektakularne, czasem dramatyczne sytuacje. Na przykład major Henryk Powiński, dowódca 3 Pułku Ułanów, w czasie przekraczania Bugu, by podkreślić, że jest polskim żołnierzem, oderwał czerwoną gwiazdę z medalu, który otrzymał w Armii Czerwonej i wrzucił ją do wody. Ktoś doniósł o tym do komórki sowieckiego kontrwywiadu i Powiński został zdjęty z dowództwa pułku.” Niby wszystko na miejscu, twórcze rozwinięcie jednego rótkiego akapitu z książki Kospath-Pawłowskiego, a jednak wnikliwa analiza tekstu wskazuje, że autor nie bardzo wie o czym pisze. Linku i autorstwa nie podam, licząc na to, że opis ten zostanie kiedyś poprawiony albo zniknie zupełnie i autor nie będzie się musiał zań wstydzić.
Opracowano na podstawie materiałów CA MO RF oraz książki „Pierwszy Praski” Andrzeja Krajewskiego.
Informacje na temat domniemanej służby w 3pu pochodzą z książki „Hej, hej ułani” Edwarda Kospath-Pawłowskiego, Stefana Pataja i Macieja Szczurowskiego.
Plutonowy, dowódca drużyny, 3 kompania rppanc., 1pp.
Z wniosku odznaczeniowego na Order Wojny Ojczyźnianej II klasy:
„Plutonowy Pisarczuk Telesfor 12 października 43r. w walce o wieś Tregubowo na czele swojej drużyny ogniem rusznic przeciwpancernych zdławił 2 wrogie czołgi średnie a trzeci zmusił do odwrotu.
Rannym żołnierzom swojej drużyny osobiście opatrywał rany i organizował ewakuację.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
12.12.1943r. – awans do stopnia sierżanta.
14.04.1944r. – mianowany dowódcą 3 plutonu kompanii rppanc. (na stanowisku pozostawał prawdopodobnie do 01.1945r.)
Po 04.1943r. Awansowany do stopnia podporucznika.
Dalsze losy nieznane.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Radzieckie:
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).
Rany i kontuzje: Brak danych.
Data i miejsce śmierci: Brak danych.
Dodatkowe informacje:
W spisie odznaczonych 1pp figuruje jako Telesfor Pisarczyk. Pozostałe źródła podają jednak nazwisko w formie „Pisarczuk”.
Miejsce urodzenia figuruje w radzieckiej ewidencji jako „Łukaszewo-Polska”. Nie pozwala to na wskazanie konkretnej miejscowości. Obecnie w różnych rejonach Polski znajdują się przynajmniej trzy wsie o tej nazwie, wieś o takiej samej nazwie znajduje się także na Białorusi. Jeżeli forma nazwiska „Pisarczuk” jest poprawna, to najprawdopodobniej pochodził z terenów dzisiejszej Ukrainy lub, szerzej, z dawnych Kresów Wschodnich.
W „Pierwszym Praskim” wymieniony jest jako dowódca plutonu 3krppanc. Prawdopodobnie jednak jest to informacja nieścisła, gdyż na następnej stronie jest wymieniony jako „Bolesław Pisarczuk”, dowódca drużyny, która zniszczyła dwa czołgi, co pokrywa się z treścia wniosku odznaczeniowego.
Przygotowano na podstawie materiałów CA MO RF oraz książki „Pierwszy Praski” Andrzeja Krajewskiego.
GRH Osiemnasty Kołobrzeski 