Data i miejsce urodzenia: 16.07.1900r., Zakroczym, Ujezd Płońsk, Gubernia Warszawa, Cesarstwo Rosyjskie.
Narodowość: Żyd
Wykształcenie: Brak danych.
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
Od 04.1920r. – służba w Armii Czerwonej; powołany przez Odesski RWK.
Udział w Wojnie Domowej
Służba w Armii Czerwonej od 1920 do 1925r.
Od 09.1939r. – powtórnie w służbie czynnej (udział w wojnie przeciwko Polsce?).
Służba w zarządzie politycznym Frontu Północno-Zachodniego.
1943r. – Podpułkownik (?) służby administracyjnej, Naczelnik Oddziału Redakcyjno-Wydawniczym 7 oddziału Zarządu Politycznego Frontu Południowego.
Od 09.1943r. W WP.
Major, zastępca dowódcy 1DP ds. tyłów.
Udział w bitwie pod Lenino:
Major, zastępca dowódcy 1DP ds. tyłów.
Z wniosku odznaczeniowego na Order Wojny Ojczyźnianej II klasy:
„Pracując jako zastępca ds. tyłów major Braun M. M. włożył dużo pracy w sprawę organizacji dokładności w pracy tyłów dywizji i jednostek.
W czasie przebywania dywizji w drodze i w okresie walk od 11 do 13 października 1943r. w rejonie m. Lenino, obł.[asti]Mohylewskiej, major Braun M. M. dzięki precyzyjnie zorganizowanej przez siebie pracy tyłów, zdołał zapewnić dywizji nieprzerwane zaopatrzenie w paliwo, amunicję i pożywienie.
W czasie tych walk, major Braun M. M. na otrzymane żądania pułków, sam organizował dostarczanie amunicji i innych rodzajów wsparcia.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
przed 03.11.1944r. – Awans do stopnia podpułkownika
Służba w sztabie tyłów Wojska Polskiego w stopniu pułkownika.
20.10.1945r. – przejście do rezerwy.
Bezpośrednio po przejściu do rezerwy mieszkał w Odessie.
Dalsze losy nieznane.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.
Srebrny medal “Zasłużonym na Polu Chwały” – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino.
Medal Zwycięstwa i Wolności.
Medal „Za Warszawę”.
Odznaka Grunwaldzka.
Odznaka Kościuszkowska.
Radzieckie:
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej);
Order Czerwonej Gwiazdy – 06.07.1943r. – za działania pod Stalingradem. Zapewniał sprawny druk ulotek po niemiecku i rumuńsku pomimo braku bazy typograficznej; w sumie wydrukowano ich 8 mln.
Medal „Za zasługi bojowe” – 03.11.1944r. – Za wysługę lat (?);
Medal „Za obronę Stalingradu” – 22.12.1942r.
Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej” – 1945r.
Rany i kontuzje: Brak danych.
Data i miejsce śmierci: Brak danych.
Dodatkowe informacje:
Członek WKP(b) od 1941r.
Przed przejściem do WP miał stopień podpułkownika służby administracyjnej, tymczasem w dokumentach związanych z odznaczeniem OWO2 za Lenino figuruje jako major – nie udało się ustalić czy przed przeniesieniem został zdegradowany czy też doszło do pomyłki biurokratycznej. W rozkazie odznaczeniowym z 03.11.1944r. Figuruje już powtórnie jako podpułkownik.
Od 30.03.1943r. porucznik, zastępca dowódcy 7 kompanii piechoty ds. liniowych.
Udział w bitwie pod Lenino:
Porucznik, zastępca dowódcy 7kp ds. liniowych.
Z wniosku na Order Czerwonej Gwiazdy (na jego podstawie nadano ostatecznie Order Wojny Ojczyźnianej II klasy):
„Porucznik Bortner 12 października 1943 roku znajdując się na czele grupy 3 plutonów wykazał osobistą inicjatywę. Atakował wieś Połzuchy i zajął ją. W czasie walki dał przykład umiejętnego prowadzenia działań bojowych pododdziałami, i nie bacząc na niejednokrotne próby niemca [tak w oryginale] by powrócić [na] utracone przezeń pozycje uparcie utrzymywał zajętą przez siebie wieś. Połzuchy do przybycia Armii Czerwonej.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Na stanowisku pozostawał do 05.03.1944r.
Na początku 1944r. trafił do szpitala 2393, ze szpitala wyszedł 15.02.1944r., pierwotnie skierowany do 208zps.
Prawdopodobnie w marcu wrócił do służby w WP na nieustalonym stanowisku.
1945r.(?) – Awans do stopnia majora.
Służył w WP jeszcze po wojnie w latach 40., w Wojskowym Instytucie Naukowo-Wydawniczym, autor artykułów i prac z dziedziny wojskowości.
Dalsze losy nieznane.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Radzieckie:
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).
Bondarenko Włodzimierz (Władimir, Władysław) syn Siemiona
Data i miejsce urodzenia: 1915r., Odessa (Lub Nowo-Woskiriesieńsk koło Odessy), Cesarstwo Rosyjskie
Narodowość: Polak (Ukrainiec)
Wykształcenie:
Cywilne: Szkoła średnia (brak bliższych danych)
Wojskowe: Szkoła oficerska w 1939r.
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
W cywilu pracownik umysłowy, mieszkał w Kazaniu (?)
Służba w Armii Czerwonej od 25.10.1934r.
Służba w 76gps 27 GDS/36GDZmot.
06.1941r. – Służba w 43ZBS na stanowisku starszego adiutanta batalionu, w stopniu lejtnanta
Od 06.1943r. W WP.
13.06 – 26.07.1943r. – kapitan, pomocnik szefa sztabu do spraw operacyjnych, 1pp.
Od 26.07.1943r. – kapitan, pomocnik szefa sztabu do spraw rozpoznania (alternatywnie zwany oficerem zwiadu lub naczelnikiem służby zwiadowczej)
Udział w bitwie pod Lenino:
Kapitan, Naczelnik służby zwiadowczej 1pp.
Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy (Na jego podstawie ostatecznie nadano Order Wojny Ojczyźnianej II klasy):
„12 października 1943r. w rejonie przy miasteczku Lenino na prawej flance pułku powstała skrajnie ciężka sytuacja, konkretnie przeciwnik wielkimi siłami próbował przejść do kontrataku i wybiprzeć nasze pododdziały z zajmowanych pozycji.
Kapitan Bondarenko zdecydowanymi i szybkimi działaniami niewielkiej grupy żołnierzy (zorganizowanej w trakcie walki) pod silnym ogniem przeciwnika doprowadził do działania dwa działa 45mm i ich ogniem odparł kontratak przeciwnika.
Po tym kapitan Bondarenko z grupą żołnierzy zdobył na przeciwniku 2 ciężkie karabiny maszynowe, szybko zorganizował załogi i otworzył ogień do przeciwnika. W rezultacie działań kapitana Bondarenki sytuacja na prawej flance pułku została ustabilizowana a przeciwnik został odparty z dużymi dla niego stratami.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Na stanowisku pozostawał do 17.12.1943r.
Po wojnie służba w KBW w stopniu majora.
Służba w WP prawdopodobnie do 04.1946r.; powrót do ZSRR (?)
03.02.1951r. – Zakończenie służby w Armii Radzieckiej.
Bezpośrednio po odejściu do rezerwy mieszkał w Obłasti Winnickiej.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Krzyż Walecznych – 24.05.1946r.;
Srebrny Krzyż Zasługi – 16.06.1946r. (prawdopodobnie z rozkazu NDWP nr 54);
Medal „Zasłużonym na Polu Chwały” (klasa nieustalona) – 04.06.1945r.;
Medal „Zasłużonym na Polu Chwały” (klasa nieustalona) – 31.07.1946r.
Radzieckie:
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).
Rany i kontuzje: Brak danych
Data i miejsce śmierci: Brak danych
Dodatkowe informacje:
W dokumentach narodowość podawana jest jako Polska lub Ukraińska.
Członek WKP(b) od 1940r.
Opracowano na podstawie materiałów CA MO RF oraz książki „Pierwszy Praski” Andrzeja Krajewskiego.
Dodatkowe zdjęcia:
Spis przybyłych do 43ZBS – lejtnant Bondarenko w pierwszej linijce (pozycja 4)
Data i miejsce urodzenia: 04.01.1912r., Wiedeń, Austro-Węgry
Narodowość: Polak
Wykształcenie:
Cywilne:
Szkoła średnia (brak bliższych danych).
Wojskowe:
Brak danych.
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
1932r. – skazany na 5 lat więzienia za działalność komunistyczną.
1936-1937r. – uwięziony w obozie w Berezie Kartuskiej.
Od 1943r. w WP
Udział w bitwie pod Lenino:
Major, zastępca dowódcy 1pp ds. polit.-wych.
Z wniosku na Order Wojny Ojczyźnianej II klasy:
„W walkach 12 i 13 października w rejonie Lenino – Trygubowo major Berkowicz L. E. Dał przykłady wypełniania obowiązku żołnierskiego i nieustraszoności. Był duszą całego natarcia. W czasie zaciekłych walk cały czas znajdował się wśród żołnierzy pierwszej linii, podtrzymywał łączność z dowódcą pułku, organizował zwiad bojowy dostarczając cennych danych. Energiczny, pełen poświęcenia dowódca bojowy, ostrym słowem i żartem podtrzymywał dzielność żołnierzy.
W dni przygotowań pułku do działań bojowych major Berkowicz osiągnął najwyższe wyniki w wychowaniu oficerów i żołnierzy, co zaowocowało wzorowymi rezultatami w walkach pod Lenino.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Służba w Aparacie politycznym 1AWP.
1944r. – Pełnomocnik PKWN na terenie Województwa białostockiego.
10.1944r. – 03.1945r. – zastępca komendanta głównego MO ds. polit.-wych.
03.1945r. – Pełnomocnik Rządu Tymczasowego przy 1 Froncie Białoruskim
04.1945r. – Pełnomocnik Rządu Tymczasowego na Okręg Pomorze zachodnie.
1946 – 02.1949r. – Wojewoda Szczeciński.
1949- 03.1950r. – Ambasador RP w Czechosłowacji.
1950-1979r. – praca w instytucjach kulturalnych.
Od 1979r. Na emeryturze, mieszkał w Warszawie.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari
Order Krzyża Grunwaldu III klasy (1946r.)
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1946r.)
Złoty medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino
Radzieckie:
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej)
Rany i kontuzje: brak danych
Data i miejsce śmierci: 26.10.1989r., Warszawa (samobójstwo)
Dodatkowe informacje:
W zależności od źródeł narodowość podana jest jako „Polak” lub „Żyd”. Pochodził ze zasymilowanej rodziny żydowskiej (syn Emila Berkowicza i Laury z d. Brigs).
Od 1927r. Członek KZMP;
Od 1930r. Członek KPP;
Między 1941r. a 1943r. miał jakoby pełnić służbę wojskową w Armii Czerwonej w stopniu oficerskim. Na tę chwilę nie znaleziono potwierdzenia tego faktu. Jest to jednak prawdopodobne biorąc pod uwagę, że już pod Lenino miał stopień majora.
W marcu 1950r. został odwołany ze stanowiska ambasadora za pobicie funkcjonariusza MBP oraz w związku z zarzutami wobec jego żony o kolaborację z Niemcami.
Data i miejsce urodzenia: 06.06.1917r., Wola Korybutowska (lub Wola Korybutowa lub Wola Krzyżowa lub Chełm), pow. Chełm.
Narodowość: Polak
Wykształcenie:
Cywilne:
Gimnazjum matematyczno-przyrodnicze w Równem, 1937r.
Wojskowe:
Szkoła oficerów polityczno-wychowawczych w Moskwie, 1944r.
Praca i służba wojskowa przed służbą w 18pp:
10X1938r. – 24IX1939r. – służba w WP.
Losy po zakończeniu wojny obronnej nieznane.
10III1944r. – wstąpił do WP.
15IX1944r. – awans do stopnia podporucznika
Służba w 18pp:
20X44-13II45r. Z-ca dowódcy 3 batalionu piechoty ds. polit-wych. (pojawia się też data początkowa 15X1944r.; oficjalnie mianowany rozkazem z 28X1944r.);
podczas walk o Kołobrzeg, do 16III1945r. – Z-ca dowódcy 3 batalionu piechoty ds. liniowych;
27IV-7V45r. Z-ca dowódcy 3 batalionu piechoty ds. polit-wych.
Z wniosku awansowego na stopień porucznika z 1XII1944r.:
„Wyszkolenie bojowe zdobył podczas słuzby w wojsku polskim [tak w oryginale] i w szkole politycznej w Moskwie. W pracy politycznej doskonale się orientuje. Jest dobrym organizatorem. Posiada wiele aktywności. Jest zdyscyplinowany, karny i śmiały.”
Służba i praca po zakończeniu służby w 18pp:
Po przejściu do rezerwy prawdopodobnie osiadł na Opolszczyźnie.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
OCG – 1IX1945r. – Za wzorowe wywiązywanie się z obowiązków, prowadzenie żołnierzy batalionu w czasie walk o Kołobrzeg na najtrudniejszych odcinkach, przejęcie obowiązków dowódcy batalionu po powrocie ze szpitala po drugim zranieniu (w czasie choroby dowódcy) i skutecznie dowodził batalionem podczas walk na terenie Niemiec, gdzie był ranny powtórnie.
Rany i kontuzje:
4II45r., rejon Rudek nad rzeką Zgniły Zdrój;
16III45r., Kołobrzeg;
29IV45, rejon Friesack (Kuchhorst?) – rana lekka.
Data i miejsce śmierci: 17XI1981r., Opole(?)
Dodatkowe informacje:
W czasie wojny bezpartyjny.
Pochowany na cmentarzu komunalnym w Półwsi (część Opola).
Opracowano w oparciu o materiały nadesłane przez pana Marka Sobiecha oraz materiały CAMO RF.
Data i miejsce urodzenia: 1912r., Pińsk, Cesarstwo Rosyjskie (obecnie Białoruś)
Narodowość: Żyd
Wykształcenie:
Brak danych
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
Od 03.06.1943r. w WP
Kapral, dowódca działa 1pal.
Udział w bitwie pod Lenino:
Kapral, dowódca działa, 4 bateria, 1pal.
Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy (ostatecznie na jego podstawie nadano Order Wojny Ojczyźnianej II klasy):
„Bejlin G.M. w czasie walk 12-13.10.43r. W rejonie wsi Lenino [tak w oryginale] dał się poznać jako odważny i umiejętny żołnierz. Pod silnym ogniem artylerii i karabinów maszynowych wyniósł z pola walki dwóch ciężko rannych towarzyszy i okazał im pierwszą pomoc. Nie zwazając na ciężkie bombardowanie nieprzerwanie prowadził ogień na wprost do atakującej piechoty przeciwnika, czym pomógł 2 batalionowi [1pp] wykonać zadanie.
Ogniem swojego działa zniszczył do 20 ludzi piechoty przeciwnika i stacjonarny karabin maszynowy. W czasie przygotowania artyleryjskiego strzelając na wprost zniszczył dwa DZOTy [drzewno-ziemne punkty ogniowe, bunkry], czym pomógł 2 batalionowi opanować przedni skraj obroni przeciwnika.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Awans do stopnie chorążego.
Chorąży, dowódca plutonu 1pal.
Poległ podczas walk na wale pomorskim.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 11.11.1943r., za działania pod Lenino (patrz wyżej).
Rany i kontuzje:
07 (lub 08).02.1945r. – rana śmiertelna.
Data i miejsce śmierci: 08 (lub 07).02.1945r.
Dodatkowe informacje:
Żonaty.
Dokumenty CA MO RF podają jako datę śmierci 08.02.1945r., natomiast data 07.02.1945r. Pojawia się w „1 Berlińskim…” E. Kospath-Pawłowskiego.
Przygotowano na podstawie materiałów CA MO RF oraz książki „1 Berliński Pułk Artylerii Lekkiej” Edwarda Kospath-Pawłowskiego.
Dodatkowe zdjęcia:
Zastępcza karta ewidencyjna i wpis na liście strat.
Data i miejsce urodzenia: 25.05.1902r., Siemianowicze, Rajon Stołpecki, Cesarstwo Rosyjskie (Obecnie Białoruś)
Narodowość: Polak
Wykształcenie:
Cywilne:
6 klas szkoły powszechnej;
1923r. – Instytut Politechniczny w Mińsku.
Wojskowe:
1920r. – Kursy Wojskowo-polityczne – Smoleńsk.
1929 – Wyższa Szkoła Wojsk Pogranicznych NKWD.
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
1918r. – 1921r. – Służba w Armii Czerwonej, udział w wojnie domowej.
25.05.1923r. – powrót do służby wojskowej, służba w Wojskach Pogranicznych NKWD;
1929r. – 1930r. – Komendant strażnicy, 12 oddział pograniczny;
1930r. – 1937r. – służba w 54 oddziale pogranicznym (Syberia Wschodnia); szef sztabu 19 komendantury pogranicznej. Ostatni stopień: kapitan.
12.1937r. – 02.1942r. – Zwolniony z wojska, aresztowany.
Po przywróceniu do służby dowodził batalionem w 3 Moskiewskiej Dywizji Strzeleckiej (Samodzielny batalion im. Kirowa?), następnie 1 pułkiem robotników moskiewskich, brał udział w obronie Moskwy.
? – 07.1942r. – 13ps, 2DS.
W maju 1942r. Trafił do szpitala ewakuacyjnego 2750 ; przebywał w szpitalu do 18.05.
22.07.1942r. (12.12.1942r.) – 14.05.1943r. (02.05.1943r.) – major, dowódca 185ps.
07.1942r. – awans do stopnia podpułkownika.
W połowie maja 1943r. odwołany do sztabu 55 Armii, następnie jeszcze w tym samym miesiącu skierowany do WP.
02.09.1943r. – powołany na stanowisko dowódcy 2pp.
Udział w bitwie pod Lenino:
Podpułkownik, dowódca 2pp.
Z wniosku na Order Czerwonej Gwiazdy (ostatecznie na jego podstawie nadano Order Wojny Ojczyźnianej I klasy):
„Podpułkownik Czerwiński G. F. Dowodząc pułkiem w czasie walk od 11 do 13 października 1943r. w rejonie [uzupełniono:] m. Lenino, Obłasti Mohylewskiej zadanie bojowe, postawione prze dowództwo dywizji – wykonał.
Dowodząc pododdziałami pułku przerwał umocnioną linie obrony przeciwnika. W przeciągu dwóch dób, pododdziały pułku, znalazłszy się pod silnym uderzeniem ogniowym przeciwnika i nieprzerwanym bombardowaniem z powietrza swoje zadanie wykonały bez przeszkód i opóźnień. Przeciwnik niejednokrotnie przechodził do kontrataków przy wsparciu czołgów i dział samobieżnych.
Dzięki osobistemu dowodzeniu pułkiem w czasie boju silnie utrzymał zajęte podczas przełamania pozycje przeciwnika.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
04 – 06.1944r. – Zastępca dowódcy 1DP.
06 (04).07.1944r. – 02.01.1945r. – Dowódca (i organizator) 1 Brygady Piechoty Zmotoryzowanej.
Przed listopadem 1944r. awans do stopnia pułkownika.
01.1945r. Komendant Oficerskiej Szkoły Broni Pancernej, dowódca Twierdzy Modlin.
20.09.195r. – 01.04.1947r. – Dowódca WOP;
09.05.1946r. – Awans do stopnia generała brygady.
27.05.1947r. – powrót do ZSRR.
1950r. – 1959r. – dowódca dywizji, następnie naczelnik kursów oficerskich.
11.01.1960r. – zwolniony do rezerwy.
1960r. – ? – dyrektor Sowchozu im. Dzierżyńskiego (północny Kazachstan);
Mieszkał w Soniecznogorsku (Obwód Moskiewski).
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1945);
Order Krzyża Grunwaldu III klasy (1945);
Krzyż Walecznych (1943);
Złoty Krzyż Zasługi (1946);
Srebrny Medal „Zasłużonym na Polu Chwały” (1946);
Medal Zwycięstwa i Wolności;
Medal „Za Warszawę”;
Medal „Za Odrę, Nysę, Bałtyk”.
Radzieckie:
Order Lenina – 17.05.1951r.
Order Czerwonego Sztandaru – 30.04.1945r.
Order Czerwonego Sztandaru – 30.12.1956r. – za wysługę lat;
Order Wojny Ojczyźnianej I klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej);
Order Czerwonej Gwiazdy – 03.11.1944r.
Order Czerwonej Gwiazdy – 11.10.1968r. (nadanie jubileuszowe na rocznicę Bitwy pod Lenino)
Medal „Za obronę Moskwy” (1942r.);
Medal „Za obronę Leningradu”;
Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami”;
Medal „Za wyzwolenie Warszawy”
Wyróżniony także bronią nagrodową – pistoletem (daty nie ustalono, po 1930r.)
Rany i kontuzje:
05.1942r. – ciężko ranny, Front Wołchowski.
Data i miejsce śmierci: 03.12.1969r., Sołniecznogorsk, Obwód Moskiewski, RSFRR, ZSRR.
Dodatkowe informacje:
Członek WKP(b) od 1927r.
W „Drugim berlińskim” opisywany jako kompetentny dowódca, z usposobienia choleryk; wymagający, ale sprawiedliwy wobec podwładnych.
Według A. Srogi, brat Gwidona Czerwińskiego mieszkał w Polsce już przed wojna.
Ten sam autor tak opisuje Czerwińskiego: „Niski, krępy, mówiący basem.”
Data i miejsce urodzenia: 1905r. (1906r./10.10.1906r./23.10.1906r.) Izasław, Obłast Kamieniec Podolski, Cesarstwo Rosyjskie.
Narodowość: Ukrainiec/Polak
Wykształcenie:
Cywilne:
1924r. – technikum budowlane.
Wojskowe:
1931-1935 – szkoła oficerów artylerii, Kijów.
1954r. – Kursy doskonalenia oficerów ASG.
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
Od 25.10.1927r. Służba w Armii Czerwonej. Powołany przez Szepetowski RWK Obłasti Kamieniec Podolski;
1937r. – zwolniony do rezerwy za pochodzenie (element represji w ramach „operacji polskiej” NKWD); Pracował w Leningradzie, w przemyśle jako robotnik wykwalifikowany.
1939r. – powtórna mobilizacja, skierowany do 168DS.
1939r. – 1940r. – Udział w wojnie radziecko-fińskiej.
24 pułk artylerii haubic;
412 pułk artylerii haubic 168DS (Leningradzki OW);
? – 02.1943r. – 334 pułk artylerii, 142DS
15.02 – 19.08.1943r. – major, dowódca artylerii brygady, 123 Samodzielna Brygada Strzelecka, 2 Armia Uderzeniowa
Od 09.1943r. W WP.
Do 17.09.1943r. – Major, dowódca 2pal (krótko, w czasie jego organizacji).
Major, dowódca 1pal, skierowany na stanowisko na rozkaz gen. Berlinga po wykryciu nieprawidłowości w 1pal.
Udział w bitwie pod Lenino:
Major, dowódca 1pal.
Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy (na jego podstawie ostatecznie nadano Order Wojny Ojczyźnianej I klasy):
„W okresie walk od 11.10.43r. do 13.10.43r. pod m. Lenino Obłasti Mogilewskiej grupie PP-1 w składzie 1pa [pułku artylerii], 1PPD [Polskiej Dywizji Piechoty] i 308pa [pułku artylerii] 290DS [Dywizji Strzeleckiej] powierzono odpowiedzialne zadanie zabezpieczyć przerwanie i uchwycenie przez naszą piechotę silnie umocnionych linii niemców [tak w oryginale].
Będąc dowódcą grupy PP major Frankowski osobiście kierował przygotowaniem grupy do przerwania, korygując na miejscu wszystkie defekty.
Postawiwszy dokładne zadania wszystkim podgrupom w celu przygotowania i zabezpieczenia przerwania, udało mu się osiągnąć wzorowe współdziałanie z dowódcą pułku strzeleckiego znajdując się nieodłącznie z nim.
W chwili zaciętych bombardowańz powietrza przez wrogie lotnictwo, gdy piechota przeciwnika, wspierana przez działa samobieżne nie raz rzucała się do kontrataków, major FRANKOWSKI umiejętnie manewrując ogniem grupy odrzucił wszystkie kontrataki zapewniając swojej piechocie uchwycenie i utrzymanie uchwyconej rubieży przy odkrytej lewej flance.
Będąc kontuzjowanym nie opuścił NP [punktu kierowana ogniem] i do końca walki kierował grupą..
Major FRANKOWSKI [to] kulturalny, wymagający, nieustraszony oficer z doświadczeniem frontowym.”
Po kontuzji (zasypany na PO 1 dywizjonu, pzez dowództwo 1DP uznany za poległego), został odtransportowany do sztabu 2 dywizjonu, gdzie doszedł do siebie i ponownie objął dowodzenie pułkiem. Przez kilka poprzednich godzin jednak pozostawał nieprzytomny.
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
10.1943r. – Awans do stopnia podpułkownika;
Dowódca Artylerii 3DP;
1944r. – 06.1945r. – Dowódca artylerii 2DP;
Dowódca 2DP;
Dowódca 11DP;
Dowódca 14 BAC;
Dowódca Artylerii 11KP (Wałcz);
Dowódca 9KP (Lublin);
23.09.1949r. – zakończenie służby w Armii Czerwonej;
1954-1956r. – Komendant Oficerskiej Szkoły Uzbrojenia (Bartoszyce);
1957r. – Zastępca dowódzy artylerii Pomorskiego OW;
1963r. – Awans do stopnia generała brygady.
1963r. – przeniesiony do rezerwy.
Mieszkał w Bydgoszczy.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Virtuti Militari V klasy – rozkaz NDWP nr 145 z 28.03.1945r.
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – dekret PKWN 30.01.1945r.
Order Krzyża Grunwaldu III klasy – 1945r.;
Złoty Krzyż Zasługi – 1946r.;
Krzyż Walecznych – rozkaz nr 3 z 11.11.1943r. (za działania pod Lenino);
Srebrny medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 1945r.;
Medal Zwycięstwa i Wolności;
Medal 10-lecia PRL;
Medal 30-lecia PRL;
Medal 40-lecia PRL;
Złoty Medal „Sily Zbrojne w służbie Ojczyzny”;
Srebrny Medal „Sily Zbrojne w służbie Ojczyzny”;
Brązowy Medal „Sily Zbrojne w służbie Ojczyzny”;
Radzieckie:
Order Czerwonego Sztandaru – rozkaz dla wojsk 1Frontu Białoruskiego nr 637/N z 10.06.1945r. – za dowodzenie artylerią 2DP przy forsowaniu Odry i Starej Odry;
Order Czerwonego Sztandaru – 06.11.1947r. (za wysługę lat)
Order Wojny Ojczyźnianej I klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej);
Order Wojny Ojczyźnianej I klasy – rozkaz dla wojsk 1 Frontu Białoruskiego nr 574/N z 07.09.1945r.
Order Czerwonej Gwiazdy – 03.11.1944r. (za wysługę lat);
Medal „Za obronę Leningradu” – rozkaz z 02.08.1943r. Dla 123 Samodzielnej Brygady Strzeleckiej;
Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”
Rany i kontuzje:
Kontuzjowany pod Lenino – na punkcie obserwacyjnym 1 dywizjonu w wyniku ostrzału artylerii nieprzyjaciela został zasypany. Pomimo, że szybko go odkopano i wyszedł z tego bez większego uszczerbku, do dowództwa 1DP przekazano już informacje o jego śmierci.
Data i miejsce śmierci: 30.04.2001r., Bydgoszcz.
Dodatkowe informacje:
W różnych dokumentach w rubryce „narodowość” figuruję „Ukrainiec” albo „Polak”.
Żonaty ze Stefanią Gajewską (lub Wasilewską), uczestniczką bitwy pod Lenino w stopniu podporucznika.
Wyróżniony wpisem do Honorowej Księgi Czynów Żołnierskich w 1983r.
Według A. Srogi był ponadprzeciętnie wysoki, w związku z czym do 1pal przybył w płaszczu szeregowego (radzieckim), gdyż nie znaleziono płaszcza oficerskiego na jego rozmiar.
Według A. Srogi był odznaczony Orderem Czerwonego Sztandaru już w 1943r., za walki na Froncie Leningradzkim, brak jednak potwiwerdzenia tego faktu w dostępnych dokumentach CA MO. Możliwe, ze autor pomylił postaci – Order Czerwonego Sztandaru za walki w rejonie Leningradu otrzymał dowódca 1 dywizjonu 1pal, Iwan Sazonow, który raz z Frakowskim został zasypany na punkcie obserwacyjnym.
Ten sam autor podaje, że brat Frankowskiego służył w WP w 2pu. Sugeruje także – choć niejednoznacznie – że pod koniec lat 30 Frankowskiego mogły dotknąć dalej idące represje.
Przygotowano w oparciu o materiały CA MO RF oraz książkę „Początek drogi. Lenino” A. Srogi.
Data i miejsce urodzenia: 29.11.1906r., Wieś Soliwonki (?), Obwód Kijowski, Cesarstwo Rosyjskie (obecnie Ukraina)
Narodowość: Polak
Wykształcenie:
Cywilne: Brak danych.
Wojskowe:
Ulianowska Szkoła Piechoty, Symbirsk.
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
W Armii Czerwonej od 04.11.1928r.
Zmobilizowany przez Fastowski RWK Obłasti Kijowskiej.
Po ukończeniu szkoły dowódczej, służył w 242ps 81 Kałuskiej Dywizji Strzeleckiej.
Major, 71 Gwardyjska DS (stanowisko nieustalone)
Podpułkownik, dowódca 230 pułku strzelców górskich.
Udział w walkach na Froncie Leningradzkim.
W WP od maja 1943r.
Od 02.09.1943r. – Podpułkownik, dowódca 3pp.
Udział w bitwie pod Lenino:
Podpułkownik, dowódca 3pp.
Z wniosku na Order Czerwonej Gwiazdy (na jego podstawie ostatecznie przyznano Order Wojny Ojczyźnianej I klasy):
„Zająwszy, w czasie walk 11-13 października 1943r. w rejonie miejscowości Lenino Obłasti Mohylewskiej, rubież bojową, podpułkownik Piotrowski T. W. osobiście sprawdził cały rejon obrony i organizował jego obronę.
Przy natarciu dnia 13.10.1943r. Przeciwnik rzucił przeciw pułkowi podpułkownika Piotrowskiego T. W. nieprzerwane lotnictwo [tj. ostrzał i lub bombardowanie z powietrza] i niejednokrotnie przechodził do kontrataków przy wsparciu czołgów i dział samobieżnych.
Nie bacząc na silną ogniową bezczynność [tak w oryginale, chodzi raczej o ostrzał], tak z powietrza, jak i artylerii przeciwnika pułk pod dowództwem podpułkownika Piotrowskiego T. W. odparł wszystkie kontrataki przeciwnika i utrzymał zajmowaną rubież.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
01.04.1944r. – awans do stopnia pułkownika.
18.08-26.09.1944r. – zastępca dowódcy 1DP ds. liniowych.
Według innych danych25.08 – 13.09.1944r. – dowódca 7DP.
Po wojnie – pułkownik, zastępca dowódcy Warszawskiego OW (stanowisko nieustalone).
01.1946r. – Powrócił do ZSRR.
17.05.1954r. – zwolniony do rezerwy.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Virtuti Militarii V klasy
Order Krzyża Grunwaldu III klasy (?)
Krzyż Walecznych – 11.11.1943r., za działania pod Lenino.
Radzieckie:
Order Czerwonego Sztandaru – 15.11.1950r. – za wysługę 20 lat.
Order Wojny Ojczyźnianej I klasy – 11.11.1943r., za działania pod Lenino (patrz wyżej)
Order Czerwonej gwiazdy – 03.11.1944r. – za wysługę 15 lat (?)
Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”.
Rany i kontuzje:
Ranny w czasie Operacji Budziszyńskiej 2AWP.
Data i miejsce śmierci:
Dodatkowe informacje:
Wsi Soliwonki lub Soliwonka nie udało się zidentyfikować.
Pochodził z polskiej rodziny urzędniczej.
Tak opisuje go Alojzy Sroga w „Początek drogi. Lenino”:
„Lekko dziobata twarz, żywo reagująca, jakby współuczestnicząca w mówieniu i słuchaniu.”
„Nieco popędliwy, jakby partyzancki[…]”
Zdecydowanie wymagał od oficerów meldowania się w języku polskim.
Autor podaje także, że w 1944r. dowodził 10DP z 2AWP, prawdopodobnie jednak jest to pomyłka i chodzi o 7DP.
Żonaty z Antoniną Prokofjewną Michajłową (ur.14.02.1922r.), lejtnantem służby medycznej. W czasie bitwy pod Lenino służyła w jw. 66843, później została delegowana do WP. Pełniła czynną służbę wojskową w latach 1940-1946, m.in. w 332ps, później w 112pcz, następnie, już w WP po wojnie w sztabie Warszawskiego OW.
Sporządzono na podstawie materiałów CA MO RF i książki “Początek drogi. Lenino” Alojzego Srogi.
GRH Osiemnasty Kołobrzeski 