~1939-1941r. Aresztowany przez organy NKWD USRR lub BSRR.
Od 22.06.1943r. w WP.
Od 21.08.1943r. – Chorąży, zastępca dowódcy batalionu ds. polityczno-wychowawczych, 2pp, 1DP.
Udział w bitwie pod Lenino:
Chorąży, zastępca dowódcy batalionu ds. polityczno-wychowawczych, 2pp, 1DP.
Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:
„Brał udział w walkach pod wsią Połzuchy 12 i 13.10.1943r.
Pełniąc obowiązki zastępcy dowódcy batalionu do spraw polityczno-wychowawczych chorąży Szczedrowicz od samego początku natarcia znajdował się w kompaniach swojego batalionu[,] osobistym przykładem wzmacniając poryw natarcia żołnierzy i oficerów i pociągając ich za sobą. Wdarłszy się jako pierwszy do transzei przeciwnika zastrzelił z pistoletu 5 niemców [tak w oryginale].
Z własnej inicjatywy osobiście poszedł na zwiad [i] zdobył cenne informacje[,] dzięki którym osiągnięto sukces a natarciu na drugą linię obrony przeciwnika.
Uczestniczył w odparciu 3 ciężkich kontrataków przeciwnika dowodząc śmiało i zdecydowanie działaniami swoich żołnierzy i oficerów.
Chorąży Szczedrowicz do końca walki z honorem i poświęceniem pozostawał wiernym obowiązkom oficera [i] wzorowo wykonywał powierzone mu zadanie dowódcze”.
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Na stanowisku do 12.07.1944r., w międzyczasie awansowany do stopnia podporucznika
Od 13.03.1945r. – Kapitan, Szef Morskiej Grupy Operacyjnej – powstałej celem zabezpieczenia portów i stoczni.
18.05.1945r. – 31.12.1947r. – dyrektor, Biuro Odbudowy Portów w Gdańsku.
08.1945r. – przewodniczący Komisji Odbudowy Gdańska.
Od 07.08.1945r. – prezes, KS BOP „Lechia Gdańsk” (Prawdopodobnie przez krótki czas).
Od 1947r. prezes, Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Szwedzkiej.
1947-1952r. – poseł na sejm RP.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Złoty Krzyż Zasługi – 1946r.;
Krzyż Walecznych – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino;
Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej);
Rany i kontuzje: Brak danych.
Data i miejsce śmierci: 19.01.1957r.
Dodatkowe informacje:
Wyróżniony pochwałą w rozkazie dowódcy 2pp wraz z dowódcą batalionu kpt. Prygunem za wzorowe zorganizowanie transportu drugiej grupy pododdziałów pułku z rejonu Smoleńska w rejon Berdyczowa.
Członek PPS, następnie PZPR.
Zmarł na zawał serca.
Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
Data i miejsce urodzenia: 17.08.1908r., wieś Biełka, rejon Baranowski, Obłast Żytomierz (obecnie Ukraina).
Narodowość: Polak.
Wykształcenie:
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
Od 15.03.1942r. w Armii Czerwonej.
Udział w walkach na Froncie Północno-Zachodnim.
Przed 03.1943r. Służba 27 Armii.
Od 26.03.1943r. Służba w 380ps/38gps w stopniu lejtnanta.
08 – 17.05.1943r. – służba w 713ps.
17.05.193r. Oddelegowany do sztabu 34 Armii.
Od maja w WP.
Podporucznik, dowódca samodzielnej kompanii rppanc, 1DP.
Udział w bitwie pod Lenino:
Podporucznik, dowódca samodzielnej kompanii rppanc, 1DP.
Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:
„W czasie walk od 11 do 13.10.43r. w rejonie m. Lenino, Obłasti Mohylewskiej, podporucznik Szawirski M. E. dał przykład męstwa i odwagi. W ciągu całego okresu walk, jego pododdział niejednokrotnie znajdowało się pod zmasowanym bombardowaniem z powietrza, ale za każdym razem podporucznik Szawirski M.E. szybko nakazywał swojemu pododdziałowi otwarcie intensywnego i celnego ognia do samolotów przeciwnika, okazując przy tym pełne opanowanie i zimną krew., a także pojawiając się wśród żołnierzy na najniebezpieczniejszych odcinkach, podporucznik Szawirski tym samym wpływał uspokajająco na swoich podkomendnych i ostrzał samolotów przeciwnika uwieńczony został sukcesem. W tym dniu przez zmasowany, celny ogień jego pododdziału zestrzelono pikujący bombowiec przeciwnika.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
W 1946r. służył w KBW w stopniu majora.
Prawdopodobnie wkrótce potem powrócił do ZSRR.
16.10.1946r. Zwolniony do rezerwy w stopniu majora.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Krzyż Walecznych;
(Srebrny?) Krzyż Zasługi – prawdopodobnie z rozkazu NDWP nr 54 z 26.02.1946r.;
Srebrny Krzyż Zasługi – Uchwałą KRN z 16.07.1946r. – Za zasługi w służbie w KBW;
(Srebrny? Brązowy?) Medal „Zasłużonym na Polu Chwały”;
Medal Zwycięstwa i Wolności;
Medal „Za Warszawę”;
Medal „Za Odrę, Nysę, Bałtyk”.
Radzieckie:
Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej);
Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”;
Medal „Za wyzwolenie Warszawy”;
Medal „Za zdobycie Berlina”.
Rany i kontuzje: Brak danych.
Data i miejsce śmierci: Brak danych, prawdopodobnie przed 1985r.
W dniach 19-20 października 2023r. wzięliśmy udział w Gali Jubileuszu Dwudziestolecia Muzeum Kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej.
Tradycyjnie Zapewniliśmy obsługę zwiedzania wagonu pancernego oraz zabezpieczenia bramy wejściowej i trasy parowozowej.
Przy okazji zaprezentowaliśmy sylwetki funkcjonariuszy SKP/SOK oraz pracowników kolei radzieckich z pierwszych lat powojennych. Prezentacje samych sylwetek już wkrótce na naszej stronie na facebooku.
Podczas gali, oprócz standardowych atrakcji (a także tych zwykle niedostępnych podczas normalnego zwiedzania) oferowanych przez muzeum miały miejsce dyskusje i prezentacje, w tym ta najważniejsza – dotycząca historii muzeum. Ciekawie zaprezentowano także efekty ostatnich inicjatyw.
1940r. – Szkoła młodszej kadry dowódczej (podoficerska), Izium, USRR
11.1955r. – 09.1956r. – Wyższy Akademicki Kurs Oficerów Artylerii przy Akademii Sztabu Generalnego WP.
1957r. – ASG.
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
1939r. – podchorąży, oficer zwiadu baterii, 22pal (praktyki).
01.09.1939r. – awans do stopnia podporucznika.
Skierowany do 220 dywizjonu artylerii lekkiej.
Udział w wojnie obronnej.
25.09.1939r. – po zranieniu wzięty do niewoli niemieckiej.
9-10.1939r. – obóz jeniecki w Krakowie
10.1939r. – ucieczka z obozu.
Po ucieczce przyjął tożsamość poległego żołnierza – Zbigniewa Czubryta i przedostał się na tereny okupowane przez Armię Czerwoną.
1939r.-1940r. – górnik, Borysław.
04.1940r. – zmobilizowany do Armii czerwonej.
Służba w pułku czołgów w Iziumie.
Dowódca czołgu, samodzielny zmotoryzowany batalion chemiczny, Charków.
06.1941r. – udział w walkach w rejonie Charkowa i Połtawy.
09.1941r. – przeniesiony do batalionu budowlanego w Awdiejewce.
10.1940r. – aresztowany za defetyzm i propagandę antyradziecką. Uwięziony w Irkucku.
04.1942r. – oczyszczony z zarzutów.
1942r. – Stolarz (następnie młodszy buchalter), Trust Przemysłu Lekkiego, Irkuck.
Od 09.05.1943r. w WP.
07.09.1943r. – awans do stopnia porucznika.
Porucznik, adiutant zastępcy dowódcy dywizji, 1DP.
Udział w bitwie pod Lenino:
Porucznik, adiutant zastępcy dowódcy dywizji, 1DP.
Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:
„11.0.43 przed walką porucznik Czubryt Z. S., nie bacząc na silny ogień artylerii, moździerzy i karabinów maszynowych ze strony przeciwnika, wybrał i organizował punkt obserwacyjny, skąd w czasie walki wygodnie było dowodzić dywizją.
2.10.43 w walce pod Lenino, Obłasti Mohylewskiej, kiedy niemcy [tak w oryginale] przeszli do kontrataku i łączność, w związku z nieprzerwanym bombardowaniem i ostrzałem artyleryjskim, została przerwana i uszkodzona, porucznik Czubryt Z.S. ryzykując życiem, pod nieprzerwanym ogniem artylerii i moździerzy i bombardowaniem z powietrza zdołał przedostać się z NP [punktu obserwacyjnego] zastępcy dowódcy dywizji do NP generała brygady Berlinga i zameldować mu o powstałej skomplikowanej sytuacji.
Po tym, tamże, kiedy niemcy w kontrataku trochę [nieczytelne] niektóre pododdziały 1. pułku piechoty, porucznik Czybryt Z.S. przemieściwszy się naprzód, osobiście organizował i [nieczytelne – zatrzymywał?] wycofujące się grupy żołnierzy, a następnie przejąłwszy nad nimi dowodzenie zatrzymał nacisk niemców, a następnie trochę zepchnął ich do tyłu.
Będąc w tej walce rannym w nogę, porucznik Czubryt Z. S. odmówił opuszczenia pola walki i dopiero gdy został ranny po raz drugi – został ewakuowany w miedsanbat [batalion medyczno-sanitarny].”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Po zranieniu trafił do mobilnego szpitala polowego 654.
20.10.1943r. – wyszedł ze szpitala.
Od 11.1943r. Miał rzekomo dowodzić 7 baterią 1pal. W obsadzie stanowisk nie figuruje.
01.1944r. – p.o. szefa sztabu, 1pal (? – w obsadzie stanowisk nie figuruje).
15.06.1944r. – awans do stopnia kapitana.
09.1944r. – zastępca dowódcy dywizjonu, 1OSA, Chełm.
04.1945r. – dowódca dywizjonu OSA nr 1
11.09.1945r. – awans do stopnia majora.
05.1945r. – 02.1946r. – dowódca artylerii, 44pp, Tarnowskie Góry.
02.1946r. – 03.1947r. – dowódca, 14 dywizjon artylerii przeciwpancernej, Żary.
03.1947r. – 09.1948r. – dowódca, 33pal, Żary.
01.04.1947r. – awans do stopnia podpułkownika
09.1948r. – 07.1949r. – dowódca, 6pal, Krotoszyn.
07.1949r. – 03.1954r. – dowódca artylerii dywizji, 4 PDP im. Jana Kilińskiego, Krosno Odrzańskie.
04.10.1952r. – awans do stopnia pułkownika.
03.1954r. – 11.1955r. – dowódca, 8 Dywizja Artylerii Przełamania, Bemowo Piskie.
09-10.1956r. – dowódca artylerii, Pomorski Okręg Wojskowy.
07.1956r. – awans do stopnia generała brygady.
11.1956r. – szef sztabu Dowództwa Artylerii WP.
11.1957r. – 09.1959r. – dowódca, 1KOPOK.
1959r. – 1968r. – dowódca Wojsk Ochrony Przeciwlotniczej MON.
01.10.1963r. – awans do stopnia generała dywizji.
1969r. – 1972r. – pełnomocnik Rządu RP ds. obecności Wojsk radzieckich w Polsce.
11.1972r. – 04.1974r. – attache wojskowy Ambasady PRL w Moskwie.
21.01.1975r. – przeniesiony w stan spoczynku w stopniu generała dywizji.
1985r. – 1990r. – wiceprzewodniczący, Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.
Mieszkał w Warszawie.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – 1969r.;
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 1958r.;
Order Sztandaru Pracy I klasy – 1987r.;
Order Sztandaru Pracy II klasy – 1964r.;
Order Krzyża Grunwaldu III klasy – 1945r.;
Krzyż Walecznych – 1945r.;
Złoty Krzyż Zasługi;
Srebrny Krzyż Zasługi;
Srebrny Medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 1945r.;
Medal Zwycięstwa i Wolności;
Medal „Za Warszawę 1939–1945”;
Medal 10-lecia Polski Ludowej;
Medal 30-lecia Polski Ludowej;
Medal 40-lecia Polski Ludowej;
Złoty Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny”;
Srebrny Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny”;
Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny”;
Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju”;
Srebrny Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju”;
Brązowy Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju”;
Złota odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy”;
Odznaka „Zasłużonemu Opolszczyźnie”;
Radzieckie:
Order Czerwonego Sztandaru – 1968r. – nadanie jubileuszowe na rocznicę bitwy pod Lenino;
Order Wojny Ojczyźnianej I klasy – 1985r. – nadanie jubileuszowe;
Order Przyjaźni Narodów – 1973r.;
Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej);
Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945”;
Medal jubileuszowy „XX lat zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945”;
Odznaka „25 lat Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945”;
Medal jubileuszowy „XXX lat zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945”;
Medal jubileuszowy „40 lat zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945”;
Rany i kontuzje:
25.09.1939r. – ranny i kontuzjowany pod Zamościem.
12.10.1943r. – ranny dwukrotnie pod Lenino.
Data i miejsce śmierci: 14.06.2006r., Warszawa.
Dodatkowe informacje:
Urodził się jako Czesław Jan Borkowski, nazwisko Zbigniew Czubryt przyjął po ucieczce z niemieckiej niewoli.
W czasie bitwy pod Lenino figurował w ewidencji jako kawaler.
Jego ojciec, Józef Borkowski (1883-1923r.) był oficerem w armii rosyjskiej, następnie w armii gen. Hallera.
Matka – Wanda (z d. Włodarska, 1887-1956, choć we wniosku na Order Czerwonej Gwiazdy jest informacja o jej śmierci w 1939r., może to jednak wynikać z posługiwania się w tym czasie fałszywymi danymi oraz braku wiadomości – w 1939r. Bezskutecznie próbował odnaleźć matkę).
Żonaty z Haliną z d. Buzin.
W 1945r. ujawnił swoje prawdzie dane i uzyskał pozwolenie władz wojskowych na używanie nazwiska Czubryt-Borkowski.
Data i miejsce urodzenia: 02.1909r., miast Zima, Kraj Krasnojarski, Cesarstwo Rosyjskie
Narodowość: Polak.
Wykształcenie:
Cywilne:
6 klas szkoły kolejowej.
Wyższe, prawnicze.
Wojskowe: Szkoła dowódcza lata 30.
Leningradzka Szkoła Kawalerii – 1945r.
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
Od 06.09.1930r. W Armii Czerwonej
Prawdopodobnie ukończył szkołę dowódczą.
Zwolniony do rezerwy w latach 30.
Mieszkał w Leningradzie, pracował jako przewodniczący leningradzkiego dobrowolnego towarzystwa „Leningrad”.
06.08.1938r. – aresztowany, oskarżony na podstawie art. 58-6 Kodeksu karnego RSFRR.
25.08.1938r. – oczyszczony z zarzutów.
06.1941r. lub 25.07.1941r. Lub 26.11.1941r. – zmobilizowany do Armii Czerwonej przez Frunzewski RWK Obłasti Leningradzkiej.
Służba w 203ps, bez stopnia (przed weryfikacją).
08.1941r. – lejtnant.
Po zranieniu przebywał w szpitalu ewakuacyjnym nr 1359, następnie, do 30.08.1941r. W szpitalu nr 2237.
30.08.1941r. Skierowany do 1pułku strzeleckiego 1 Leningradzkiej Brygady Ozdrowieńców.
Przed 03.1942r. – starszy lejtnant, 7ps
Po zranieniu trafił do szpitala ewakuacyjnego 1114.
24.03.1942r. – opuścił szpital.
01.1941r. – kapitan, 42gps. Po zranieniu trafił do mobilnego szpitala polowego 2404
04.02.1943r. – opuścił szpital, skierowany do rezerwy oficerskiej Frontu Zachodniego.
14.04 – 20.05.1943r. – Kapitan gwardii, 409 pułk artylerii.
20.05.1943r. – skierowany do dyspozycji dowództwa Frontu Leningradzkiego.
Od Sierpnia 1943r. w WP.
Kapitan, szef wydziału rozpoznania dywizji (2 oddział sztabu), 1DP.
Udział w bitwie pod Lenino:
Kapitan, szef wydziału rozpoznania dywizji, 1DP.
Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:
„Kapitan gwardii Chlebowski W. A. w czasie walk 12 i 13.10.43r. w rejonie Lenino znajdował się na punkcie obserwacyjnym dowódcy 1 pułku wraz z zastępcą dowódcy dywizji pułkownikiem gwardii Kiniewiczem [tak w oryginale], okazał męstwo i odwagę przy odpieraniu wrogich kontrataków.
W czasie kontrataków dwukrotnie obejmował dowodzenie grupy żołnierzy zastępując wyeliminowanych z walki dowódców. Kontrataki niemców [tak w oryginale] zostały z sukcesem odparte i żołnierze umocnili się na osiągniętych rubieżach.”
Według A. Srogi
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
06.1944r. – rotmistrz, zastępca szefa wydziału rozpoznania brygady, 2BK.*
06.06 – 15.09.1944r. – rotmistrz, dowódca 1 szwadronu, 3pu.
21.06.1944r. Dowodził drugim transportem transportem 1BK z okolic Trościańca do Lasów Orżewskich nad Horyniem.
11.10 – 26.03.1944r. – rotmistrz, szef sztabu pułku, 2pu.
21.02.1945r. Kapitan, szef sztabu 2pu.
1945r. – skierowany do Leningradzkiej Szkoły Kawalerii, następnie awansowany do stopnia majora.
Po wojnie służył w KBW.
Prawdopodobnie po 02.1946r. Powrócił do ZSRR.
16.07.1946r. – zwolniony do rezerwy w stopniu majora.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Srebrny Krzyż Zasługi – 23.02.1946r. – z rozkazu NDAP nr 54;
Srebrny medal „Zasłużonym na Polu Chwały”;
(Brązowy? Srebrny?) medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 03.04.1946r.;
Medal Zwycięstwa i Wolności – 26.10.1945r. ;
Medal „Za Odrę, Nysę, Bałtyk” – 28.02.1946r.;
Medal „Za Warszawę” – 30.03.1946r.;
Odznaka Grunwaldzka – 22.04.1946r.;
Odznaka Kościuszkowska.
Radzieckie:
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – rozkaz 466/n z 21.02.1945r. – za wzorową organizację pracy sztabu i kierowanie bojem podczas forsowania Wisły.
Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino;
Medal „Za zasługi bojowe” – 21.02.1945r. – za wysługę lat (10);
Medal „Za Obronę Leningradu” – 22.12.1942r.;
Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”;
Medal „Za Wyzwolenie Warszawy”;
Medal „Za zdobycie Berlina”.
Rany i kontuzje:
Ranny sześciokrotnie – 3 razy ciężko, 3 razy lekko.**
Data i miejsce śmierci: Brak danych.
Dodatkowe informacje:
Członek WKP(b) od 1940r. (1937r.).
W czasie bitwy pod Lenino żonaty z Marią Minajewną (nazwisko panieńskie nieustalone).
*Informacja ta pochodzi z książki „Hej, Hej ułani…”, gdzie z takim właśnie stanowiskiem figuruje jako dowódca drugiego transportu. Z obsady stanowisk w tejże książce wynika, że w tym czasie dowodził 1 szwadronem 3pu. Możliwe, ze funkcje te pełnił równolegle lub też funkcję w oddziale 2. sztabu brygady pełnił wcześniej, przed objęciem funkcji dowódcy 1 szwadronu – odpowiadałaby ona jego wcześniejszej funkcji w sztabie 1DP.
**Poszczególne dokumenty podają liczbę 3 ran ciężkich i 3 lekkich, lub 3 ran i jednej kontuzji, lub 5 ran. Na podstawie danych CAMO RF dotyczących pobytów w szpitalu, ponad wszelką wątpliwość da się potwierdzić 3 incydenty zakończone pobytem w szpitalach, choć zarówno ich charakter jak i dokładne daty pozostają nieznane. Jednak wszystkie rany otrzymał przed rozpoczęciem służby w WP.
Opracowano w oparciu o materiały CAMO RF oraz książki „Hej, hej Ułani. Z dziejów 1 Warszawskiej Brygady (Dywizji) Kawalerii” E. Kospath-Pawłowskiego, S. Pataja, M Szczurowskiego oraz „Początek drogi. Lenino” A. Srogi.
Dodatkowo informacje na temat represji, które go dotknęły w latach 30.:
Data i miejsce urodzenia: 27.08.1919r., wieś Kiel, Rejon Kopylski, Mińska Obłast.
Narodowość: Białorusin/Polak.
Wykształcenie: Kursy oficerskie przed 1943r. (?).
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
Od 10.1938r. W Armii Czerwonej.
Od 28.06.1943r. w WP.
Od 09.09.1943r. – Chorąży, dowódca plutonu ckm, 1pp.
Udział w bitwie pod Lenino:
Chorąży, dowódca plutonu ckm, 1pp.
Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:
„12 października 1943 roku pod wsią Połzuchy z grupą żołnierzy utrzymał rubież do nadejścia posiłków, nie bacząc na silne kontrataki niemców [tak w oryginale]. Własnoręcznie [tak w oryginale] zabił 8 niemców. Dał przykład wysokiej cnoty żołnierskiej.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Przed 02.1944r. – awans do stopnia podporucznika.
Na stanowisku pozostawał do 22.02.1944r.
Kontynuował służbę w 1DP do 19.09.1944r., udział w walkach o Pragę.
Po wyleczeniu rany trafił do 10pp, 4DP.
Porucznik, dowódca kompanii, 1 kompania ckm, 1 batalion, 10pp.
Po śmierci kpt. Romualda Tarnowskiego (poległ pod Ptuszą 01.02.1945r.) objął stanowisko starszego adiutanta 1 batalionu 10pp.
Przed 1946r. awans do stopnia kapitana.
Prawdopodobnie w 1947r. wrócił do ZSRR.
14.04.1947r. – zwolniony do rezerwy w stopniu kapitana.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Krzyż Walecznych – 1945r. – jako st. adiutant 1 batalionu 10pp.
Srebrny Krzyż Zasługi – prawdopodobnie z rozkazu nr 54.
Radzieckie:
Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).
Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”;
Medal „Za wyzwolenie Warszawy”;
Medal „Za zdobycie Berlina”.
Rany i kontuzje: 19.09.1944r. – ranny na Pradze.
Data i miejsce śmierci: Brak danych (przed 1985r.?).
Dodatkowe informacje:
Według wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy – Polak. Stefan Ways w „Od Stecówki…” podaje jednak narodowość białoruską.
Opracowano w oparciu o materiały CAMO RF oraz książkę „Od Stecówki do Łaby. Z dziejów 10 pułku piechoty” Stefana Waysa.
Z wniosku odznaczeniowego na medal „Za odwagę” (na jego podstawie nadano ostatecznie Order Czerwonej Gwiazdy):
„Szeregowy (strzelec) Suszyński Stanisław syn Michała w czasie natarcia 12-13 października w rejonie wsi Trigubowo-Lenino znajdował się na prawej flance kompanii z ręcznym karabinem maszynowym. W przemieszczaniu się drużyny przeszkadzał ogień niemieckiego gniazda oporu. Precyzyjnym ogniem celowanym Suszyński zmusił niemiecką załogę do zamilknięcia i ty samym dał drużynie możliwość przemieścić się naprzód. Później szedł do ataku z pododdziałem i strzelając w marszu był przykładem odwagi dla innych żołnierzy[.] W czasie walki Suszyński został ciężko ranny.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Brak jednoznacznych danych. Przypuszczalnie zmarł od ran.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Krzyż Walecznych – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino;
Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).
Rany i kontuzje: 13.10.1943r., od Trygubową, rana ciężka.
Według karty ewidencyjnej z Sobińskiego RWK – bezpartyjny.
W materiałach CAMO RF na liście strat bezzwrotnych 3DP figuruje Stanisław Suszyński syn Marcina ur. 1901r., jako zaginiony bez wieści 17.03.1945r. W Kołobrzegu. Różnice w danych mieszczą się w granicach błędu, natomiast prawdopodobnie chodzi o inną osobę – pochodzącego z Tresteńca koło Równego robotnika przymusowego, powołanego do służby w 1944r.
W książce „Trzeci Berliński” nie figuruje na liście poległych. Pozwala to przypuszczać, ze mógł umrzeć od ran w szpitalu.
Opracowano na w oparciu o materiały CAMO RF oraz książkę „Trzeci berliński” M. Kałłaura.
Data i miejsce urodzenia: 1918r. (lub 1917r.), wieś Dudy (lub Duda), pow. Święciany, woj. Wileńskie (Obecnie Švenčionys, Okręg Wileński, Litwa).
Narodowość: Polak.
Wykształcenie: 5 klas szkoły powszechnej przed 1939r.
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
Przed mobilizacją pracował jako stolarz w Kołchozie we wsi Kulikowo, Rajon Gorodkowski, Obłast Mołotowska.
Między 1941r., a 05.1943r. służba w Armii Czerwonej jako strzelec w stopniu sierżanta.
Udział w walkach na Froncie Smoleńskim w 1941r.
25.05.1943r. – skierowany przez Mołotowski GWK do Mołotowskiego WPP (miast Mołotow).
26.05.1943r. – zarejestrowany w Mołotowskim WPP [punkcie etapowym], prawdopodobnie celem skierowania do służby w WP.
Od 06.1943r. – w WP.
Kapral, fizylier, 2pp.
Udział w bitwie pod Lenino:
Kapral, fizylier w kompanii Zygmunta Zawadzkiego, 2pp.
Z wniosku odznaczeniowego na Medal „za odwagę” (na jego podstawie nadano ostatecznie Order Czerwonej Gwiazdy):
„[Dopisek:]Kapral Stupieńko W. R. w walkach 13.10.1943r. pod wsią Połzuchy[.]
Pluton, w którego skład wchodziła drużyna Stupieńki otrzymałzadanie wygonić niemców [tak w oryginale] z północnej części wsi Połzuchy. Zbliżywszy się do transzei niemieckich fizylierzy dostali się pod ogień rkm[.]
Przemieściwszy się naprzód Stupieńko zniszczył załogę karabinu maszynowego z automatu [PPSz] i dał możliwość plutonowi wedrzeć się skokiem do transzei przeciwnika, przy czym Stupieńko wziął, wdarłszy się jako pierwszy, 4 niemców do niewoli.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Po bitwie prawdopodobnie wysłany na kurs oficerski.
26.02 – 04.03.1945r. – chorąży, dowódca 1 kompanii fizylierów, 2pp.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).
Rany i kontuzje: Brak danych
Data i miejsce śmierci: Brak danych.
Dodatkowe informacje:
Taką charakterystykę Władysława Stupieńki przytacza Alojzy Sroga:
„Niewielki, szczupły blondynek o niebieskich oczach był uosobieniem łagodności, gdy się na niego spojrzało pierwszy raz. Był jednak w tym drobnym ciele niemały już życiowy hart. Zmobilizowany ze wsi Duda pod Święcianami do armii radzieckiej, już w czterdziestym pierwszym walczył o Smoleńsk. Gorzka to była droga: cofanie się.”
Jego brat, Wincenty, w latach 1956-1979 służył w MO w stopniu podoficerskim.
Opracowano w oparciu o materiały CAMO RF oraz książki „Początek drogi. Lenino” A. Srogi i „Drugi Berliński” A. Krajewskiego.
Dodatkowe zdjęcia:
Karta ewidencyjna Władysława Stupieńki z Mołotowskiego WPP (CAMO RF).
Od 1937r. (Lub 02.1938r.) w Armii Czerwonej. Zmobilizowany przez Połtawski GWK.
Służba w 128 samodzielnym batalionie artylerii i ckm, 46DS w stopniu lejtnanta.
Udział w walkach o Azow.
Po zranieniu pod Witajskiem (?) trafił do szpitala.
20.02.1942r. – wyszedł ze szpitala.
Od 06.1943r. w WP
Od 21.06.1943r. – porucznik, 2 kompanii ckm, 3pp
Udział w bitwie pod Lenino:
Porucznik, 2 kompanii ckm, 3pp
Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:
„Porucznik Stanicki A. A. brał udział w walkach w rejonie wsi Tregubowo-Lenino 12-13 października 1943r., w czasie których dał się poznać jako śmiały, zdecydowany i pełen inicjatywy oficer.
12.10.43r. wieczorem grupa fizylierów przeciwnika próbowała przerwać flanki na wzgórzu 215,5. Porucznik Stanicki szybkim manewrem swojej kompanii zajął nowe pozycje i jednym plutonem wspierając pluton piechoty 4 kompanii zmusił fizylierów przeciwnika do odwrotu.
12.0.43, w czasie wielokrotnych nalotów lotnictwa przeciwnika, kompania porucznika Stanickiego prowadziła intensywny ogień i zestrzeliła jeden wrogi samolot. Porucznik Stanicki prawidłowo wskazywał cele do prowadzenia ognia dla ckm do punktów ogniowych przeciwnika, w rezultacie czego zdławiono ogień kilku karabinów maszynowych i moździerzy przeciwnika. 13.10.43 porucznik Stanicki wzmożonym ogniem ckm swojej kompanii zapewnił piechocie możliwość przemieszczania się naprzód.
Nie bacząc na nieprzerwany, silny ogień artyleryjski i aktywność lotnictwa przeciwnika, porucznik Stanicki prowadził swoją kompanię cały czas w szyku bojowym batalionu, dając przy tym przykład osobistego męstwa.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Na stanowisku pozostawał do 12.01.1944r.
Po bitwie skierowany na kurs dowódców batalionów.
Po kursie – w 3DP
Dowódca batalionu, 1 batalion, 9pp.
1945r. – major, dowódca samodzielnego batalionu szkolnego 10DP, 2AWP.
Po wojnie podpułkownik, 42pp, 11DP.
W WP pozostawał przynajmniej do 02.1946r.
Dalsze losy nieznane.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Order Krzyża Grunwaldu III klasy;
Krzyż Walecznych – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino;
Srebrny Krzyż Zasługi – prawdopodobnie z rozkazu NDWP nr 54;
(Srebrny?) Medal „Zasłużonym na Polu Chwały”;
Medal Zwycięstwa i Wolności;
Medal „Za Warszawę”;
Medal „Za Odrę, Nysę, Bałtyk”.
Radzieckie:
Order Czerwonego Sztandaru – rozkaz 1FU nr 121/n z 30.08.1945r. – Za dowodzenie batalionem szkolnym 10DP podczas walk nad rzeką Schwartz Spree – batalion zajął miasto dzięki czemu pułki dywizji mogły kontynuować działania. Zajął też wzgórze 151,3 gdzie osobiście brał udział w odparciu kontrataków przeciwnika.
Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej);
Medal „Za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”;
Medal „Za wyzwolenie Warszawy”;
Medal „Za zdobycie Berlina”
Rany i kontuzje:
Ranny ciężko i lekko w 1942r. Pod Witajskiem (?);
Kontuzjowany pod Lenino 12.10.1943r.
Data i miejsce śmierci: Brak danych
Dodatkowe informacje:
Wniosek odznaczeniowy na Order Czerwonego Sztandaru podaje jako miejsce zranienia miasto Witajsk – jedynie przez samo podobieństwo nazwy można zgadywać, ze chodzi o Witebsk.
Opracowano w oparciu o materiały CAMO RF oraz książkę „Początek drogi. Lenino” A. Srogi.
Data i miejsce urodzenia: 11.02.1910r. (31.12.1910), Iżewsk, Cesarstwo Rosyjskie (obecnie Udmurtska Republika Autonomiczna, Federacja Rosyjska) (albo wieś Kołub koło Witebska).
Narodowość: Polak.
Wykształcenie: Wyższe techniczne (Inżynier).
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
Przed wojną pracował zgodnie z wykształceniem.
Od 27.08.1942r. (lub 21.08.1941r.) w Armii Czerwonej. Zmobilizowany przez Pastuchowski RWK (lub Iżewski GWK) Udmurckiej ASRR.
Służba w 639 pułku artylerii w stopniu lejtnanta.
Udział w walkach na Froncie Północno-Zachodnim.
Ranny, ewakułowany do Szpitala Ewakuacyjnego 1849.
08.10.1942r. – przeniesiony do Szpitala Lekko Rannych 1041.
1942r. -1943r. – Udział w walkach na Froncie Briańskim.
Od 01.06.1943r. w WP.
Od 01.07(06?).1943r. – Podporucznik, dowódca 3 baterii, 1pal.
Udział w bitwie pod Lenino:
Podporucznik, dowódca 3 baterii, 1pal.
Z wniosku odznaczeniowego na medal „Za odwagę” (na jego podstawie ostatecznie nadano Order Czerwonej Gwiazdy):
„Podporucznik Stalewski M.S. w walce 12-13 października 1943r. w rejonie wsi Moisjejewo znajdował się w pierwszych szeregach piechoty skąd bezpośrednio kierował ogniem swojej baterii.
Na czas wykrył i zniszczył punkt obserwacyjny przeciwnika. Oprócz tego ogień jego baterii zniszczył dwa gniazda ckm[,] zastrzelono grupę do 73 żołnierzy i oficerów przeciwnika umożliwiwszy tym przemieszczanie się z sukcesem wspieranego [przezeń] 1. batalionu naszej piechoty.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
przed 10.1944r. – awans do stopnia porucznika
Baterią dowodził do 20.10.1944r.
Przed 05.03.1945r. – kapitan, szef sztabu, 2 dywizjon, 1pal.
04.1945r. (prawdopodobnie od 05.03.1945r.) – p.o. Zastępcy szefa sztabu artylerii 1DP.
Przed 02.1946r. – Awans do stopnia majora.
Prawdopodobnie wrócił do ZSRR.
12.02.1947r. – zwolniony do rezerwy w stopniu majora.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Złoty Krzyż Zasługi – 26.02.1946r.
Radzieckie:
Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – rozkazem 1BF 637/n z 10.06.1945r. – Za organizację prac sztabu artylerii 1DP w dniach 14-22.04.1945r. w walkach ad Odrą i na północny wschód od Berlina.
Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”;
Medal „Za wyzwolenie Warszawy”;
Medal „Za zdobycie Berlina”.
Rany i kontuzje:
1942r. – ranny na Froncie Północno-Zachodnim;
1943r. – kontuzjowany.
Data i miejsce śmierci: Brak danych (prawdopodobnie przed 1985r.).
Dodatkowe informacje:
Alojzy sroga tak scharakteryzował go w „Początek…”: „spokojny, kulturalny leningradczyk, w cywilu inżynier, doskonały matematyk, nieźle mówiący po polsku”.
Opracowano na na podstawie materiałów CAMO RF oraz książek “Początek Drogi. Lenino” A. Srogi oraz “1 Berliński Pułk Artylerii Lekkiej” E. Kospath-Pawłowskiego.
Dodatkowe zdjęcia:
Mieczysław Stalewski (siedzi pierwszy z prawej) wśród żołnierzy 1 dywizjonu 1pal (“Początek…”).
GRH Osiemnasty Kołobrzeski 