GRH Osiemnasty Kołobrzeski

Stupieńko (Stupienko) Władysław syn Romualda

Data i miejsce urodzenia: 1918r. (lub 1917r.), wieś Dudy (lub Duda), pow. Święciany, woj. Wileńskie (Obecnie Švenčionys, Okręg Wileński, Litwa).

Narodowość: Polak.

Wykształcenie: 5 klas szkoły powszechnej przed 1939r.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Przed mobilizacją pracował jako stolarz w Kołchozie we wsi Kulikowo, Rajon Gorodkowski, Obłast Mołotowska.

Między 1941r., a 05.1943r. służba w Armii Czerwonej jako strzelec w stopniu sierżanta.

Udział w walkach na Froncie Smoleńskim w 1941r.

25.05.1943r. – skierowany przez Mołotowski GWK do Mołotowskiego WPP (miast Mołotow).

26.05.1943r. – zarejestrowany w Mołotowskim WPP [punkcie etapowym], prawdopodobnie celem skierowania do służby w WP.

Od 06.1943r. – w WP.

Kapral, fizylier, 2pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Kapral, fizylier w kompanii Zygmunta Zawadzkiego, 2pp.

Z wniosku odznaczeniowego na Medal „za odwagę” (na jego podstawie nadano ostatecznie Order Czerwonej Gwiazdy):

„[Dopisek:]Kapral Stupieńko W. R. w walkach 13.10.1943r. pod wsią Połzuchy[.]

Pluton, w którego skład wchodziła drużyna Stupieńki otrzymałzadanie wygonić niemców [tak w oryginale] z północnej części wsi Połzuchy. Zbliżywszy się do transzei niemieckich fizylierzy dostali się pod ogień rkm[.]

Przemieściwszy się naprzód Stupieńko zniszczył załogę karabinu maszynowego z automatu [PPSz] i dał możliwość plutonowi wedrzeć się skokiem do transzei przeciwnika, przy czym Stupieńko wziął, wdarłszy się jako pierwszy, 4 niemców do niewoli.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Po bitwie prawdopodobnie wysłany na kurs oficerski.

26.02 – 04.03.1945r. – chorąży, dowódca 1 kompanii fizylierów, 2pp.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje: Brak danych

Data i miejsce śmierci: Brak danych.

Dodatkowe informacje:

Taką charakterystykę Władysława Stupieńki przytacza Alojzy Sroga:

„Niewielki, szczupły blondynek o niebieskich oczach był uosobieniem łagodności, gdy się na niego spojrzało pierwszy raz. Był jednak w tym drobnym ciele niemały już życiowy hart. Zmobilizowany ze wsi Duda pod Święcianami do armii radzieckiej, już w czterdziestym pierwszym walczył o Smoleńsk. Gorzka to była droga: cofanie się.”

Jego brat, Wincenty, w latach 1956-1979 służył w MO w stopniu podoficerskim.

Opracowano w oparciu o materiały CAMO RF oraz książki „Początek drogi. Lenino” A. Srogi i „Drugi Berliński” A. Krajewskiego.

Dodatkowe zdjęcia:

Stanicki Antoni syn Andrzeja

Data i miejsce urodzenia: 1915r., Połtawa

Narodowość: Polak

Wykształcenie: Kurs dowódców batalionów 1943r.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Od 1937r. (Lub 02.1938r.) w Armii Czerwonej. Zmobilizowany przez Połtawski GWK.

Służba w 128 samodzielnym batalionie artylerii i ckm, 46DS w stopniu lejtnanta.

Udział w walkach o Azow.

Po zranieniu pod Witajskiem (?) trafił do szpitala.

20.02.1942r. – wyszedł ze szpitala.

Od 06.1943r. w WP

Od 21.06.1943r. – porucznik, 2 kompanii ckm, 3pp

Udział w bitwie pod Lenino:

Porucznik, 2 kompanii ckm, 3pp

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„Porucznik Stanicki A. A. brał udział w walkach w rejonie wsi Tregubowo-Lenino 12-13 października 1943r., w czasie których dał się poznać jako śmiały, zdecydowany i pełen inicjatywy oficer.

12.10.43r. wieczorem grupa fizylierów przeciwnika próbowała przerwać flanki na wzgórzu 215,5. Porucznik Stanicki szybkim manewrem swojej kompanii zajął nowe pozycje i jednym plutonem wspierając pluton piechoty 4 kompanii zmusił fizylierów przeciwnika do odwrotu.

12.0.43, w czasie wielokrotnych nalotów lotnictwa przeciwnika, kompania porucznika Stanickiego prowadziła intensywny ogień i zestrzeliła jeden wrogi samolot. Porucznik Stanicki prawidłowo wskazywał cele do prowadzenia ognia dla ckm do punktów ogniowych przeciwnika, w rezultacie czego zdławiono ogień kilku karabinów maszynowych i moździerzy przeciwnika. 13.10.43 porucznik Stanicki wzmożonym ogniem ckm swojej kompanii zapewnił piechocie możliwość przemieszczania się naprzód.

Nie bacząc na nieprzerwany, silny ogień artyleryjski i aktywność lotnictwa przeciwnika, porucznik Stanicki prowadził swoją kompanię cały czas w szyku bojowym batalionu, dając przy tym przykład osobistego męstwa.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Na stanowisku pozostawał do 12.01.1944r.

Po bitwie skierowany na kurs dowódców batalionów.

Po kursie – w 3DP

Dowódca batalionu, 1 batalion, 9pp.

1945r. – major, dowódca samodzielnego batalionu szkolnego 10DP, 2AWP.

Po wojnie podpułkownik, 42pp, 11DP.

W WP pozostawał przynajmniej do 02.1946r.

Dalsze losy nieznane.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Order Krzyża Grunwaldu III klasy;

Krzyż Walecznych – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino;

Srebrny Krzyż Zasługi – prawdopodobnie z rozkazu NDWP nr 54;

(Srebrny?) Medal „Zasłużonym na Polu Chwały”;

Medal Zwycięstwa i Wolności;

Medal „Za Warszawę”;

Medal „Za Odrę, Nysę, Bałtyk”.

Radzieckie:

Order Czerwonego Sztandaru – rozkaz 1FU nr 121/n z 30.08.1945r. – Za dowodzenie batalionem szkolnym 10DP podczas walk nad rzeką Schwartz Spree – batalion zajął miasto dzięki czemu pułki dywizji mogły kontynuować działania. Zajął też wzgórze 151,3 gdzie osobiście brał udział w odparciu kontrataków przeciwnika.

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej);

Medal „Za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”;

Medal „Za wyzwolenie Warszawy”;

Medal „Za zdobycie Berlina”

Rany i kontuzje:

Ranny ciężko i lekko w 1942r. Pod Witajskiem (?);

Kontuzjowany pod Lenino 12.10.1943r.

Data i miejsce śmierci: Brak danych

Dodatkowe informacje:

Wniosek odznaczeniowy na Order Czerwonego Sztandaru podaje jako miejsce zranienia miasto Witajsk – jedynie przez samo podobieństwo nazwy można zgadywać, ze chodzi o Witebsk.

Opracowano w oparciu o materiały CAMO RF oraz książkę „Początek drogi. Lenino” A. Srogi.

Dodatkowe zdjęcia:

Stalewski Mieczysław syn Stanisława

Data i miejsce urodzenia: 11.02.1910r. (31.12.1910), Iżewsk, Cesarstwo Rosyjskie (obecnie Udmurtska Republika Autonomiczna, Federacja Rosyjska) (albo wieś Kołub koło Witebska).

Narodowość: Polak.

Wykształcenie: Wyższe techniczne (Inżynier).

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Przed wojną pracował zgodnie z wykształceniem.

Od 27.08.1942r. (lub 21.08.1941r.) w Armii Czerwonej. Zmobilizowany przez Pastuchowski RWK (lub Iżewski GWK) Udmurckiej ASRR.

Służba w 639 pułku artylerii w stopniu lejtnanta.

Udział w walkach na Froncie Północno-Zachodnim.

Ranny, ewakułowany do Szpitala Ewakuacyjnego 1849.

08.10.1942r. – przeniesiony do Szpitala Lekko Rannych 1041.

1942r. -1943r. – Udział w walkach na Froncie Briańskim.

Od 01.06.1943r. w WP.

Od 01.07(06?).1943r. – Podporucznik, dowódca 3 baterii, 1pal.

Udział w bitwie pod Lenino:

Podporucznik, dowódca 3 baterii, 1pal.

Z wniosku odznaczeniowego na medal „Za odwagę” (na jego podstawie ostatecznie nadano Order Czerwonej Gwiazdy):

„Podporucznik Stalewski M.S. w walce 12-13 października 1943r. w rejonie wsi Moisjejewo znajdował się w pierwszych szeregach piechoty skąd bezpośrednio kierował ogniem swojej baterii.

Na czas wykrył i zniszczył punkt obserwacyjny przeciwnika. Oprócz tego ogień jego baterii zniszczył dwa gniazda ckm[,] zastrzelono grupę do 73 żołnierzy i oficerów przeciwnika umożliwiwszy tym przemieszczanie się z sukcesem wspieranego [przezeń] 1. batalionu naszej piechoty.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

przed 10.1944r. – awans do stopnia porucznika

Baterią dowodził do 20.10.1944r.

Przed 05.03.1945r. – kapitan, szef sztabu, 2 dywizjon, 1pal.

04.1945r. (prawdopodobnie od 05.03.1945r.) – p.o. Zastępcy szefa sztabu artylerii 1DP.

Przed 02.1946r. – Awans do stopnia majora.

Prawdopodobnie wrócił do ZSRR.

12.02.1947r. – zwolniony do rezerwy w stopniu majora.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Złoty Krzyż Zasługi – 26.02.1946r.

Radzieckie:

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – rozkazem 1BF 637/n z 10.06.1945r. – Za organizację prac sztabu artylerii 1DP w dniach 14-22.04.1945r. w walkach ad Odrą i na północny wschód od Berlina.

Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”;

Medal „Za wyzwolenie Warszawy”;

Medal „Za zdobycie Berlina”.

Rany i kontuzje:

1942r. – ranny na Froncie Północno-Zachodnim;

1943r. – kontuzjowany.

Data i miejsce śmierci: Brak danych (prawdopodobnie przed 1985r.).

Dodatkowe informacje:

Alojzy sroga tak scharakteryzował go w „Początek…”: „spokojny, kulturalny leningradczyk, w cywilu inżynier, doskonały matematyk, nieźle mówiący po polsku”.

Opracowano na na podstawie materiałów CAMO RF oraz książek “Początek Drogi. Lenino” A. Srogi oraz “1 Berliński Pułk Artylerii Lekkiej” E. Kospath-Pawłowskiego.

Dodatkowe zdjęcia:

Skarecki (Skorecki) Piotr syn Jana

Data i miejsce urodzenia: 1918r., Kołomyja, woj. Stanisławowskie (?) (Obecnie w Obłasti Iwanofrankowskiej, Ukraina)

Narodowość: Polak.

Wykształcenie:

Cywilne: wyższe, brak bliższych danych.

Wojskowe: Kursy oficerskie 1AWP.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Przed mobilizacją do Armii Czerwonej pracował jako księgowy.

1941r. – powołany do służby w Armii Czerwonej przez Jabłonowski RWK, Obłast Stanisławów, Ukraińska SRR.

Przed 16.09.1941r. – służba w 26zsp w stopniu szeregowego. Wyszkolony jako artylerzysta.

Służba w 21 pułku kawalerii 23 DK (?).

Od 06.06.1943r. w WP. Skierowany przez Pietropawłowski RWK, Kazachska SRR.

Plutonowy podchorąży, zastępca dowódcy kompanii, krppanc, 2pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Plutonowy podchorąży, zastępca dowódcy kompanii, krppanc, 2pp.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„[dopisek:] Plutonowy podchorąży Skorecki P. Ja. w walkach 12 i 13.10.43r. pod wsią Połzuchino [tak w oryginale]

Od samego początku natarcia znajdował się na prawej flance II batalionu. Jak tylko niemieckie karabiny maszynowe zaczęły ogień flankujący ze wsi Połzuchino [tak w oryginale], niezwłocznie wziął rusznicę przeciwpancerną i przemieścił się naprzód o 150 metrów. Udało mu się odkryć umiejscowienie otworu strzelniczego dzotu [drzewno-ziemnego punktu ogniowego, bunkra]. Po po trzecim strzale z rusznicy przeciwpancernej karabin maszynowy zaprzestał ostrzału, w ten sposób dał możliwość prawej flance przemieścić się naprzód.

Po zajęciu transzei przejął niemieckie działo przeciwpancerne pozostawione przez przeciwnika i zaczął strzelać do niemieckiego działa przeciwpancernego strzelającego ogniem na wprost. Na prawo od działa nastąpiła silna eksplozja. Widocznie pocisk z rusznicy przeciwpancernej trafił w amunicję[.]

Śmiało i zdecydowanie dowodząc plutonem zdołał zachować 58% stanu osobowego plutonu. Dawał przykład odwagi i ofiarności.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Kursy oficerskie 1AWP.

W 1945r. – podporucznik, dowódca kompani strzeleckiej.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje: 14.05.1945r. – ranny w wyniku eksplozji miny (rana śmiertelna).

Data i miejsce śmierci: 14.05.1945r. -poległ w wyniku eksplozji miny na rynku w Gryficach.

Dodatkowe informacje:

W materiałach CAMO RF znajduje się karta ewidencyjna odznaczonego szeregowca Piotra Iwanowicza Skareckiego, ur. 1918r. We wsi Mostowskoj, Rejon Łabiński, Kraj Krasnojarski, jako odznaczony medalem za Odwagę w 1968r. Pasowałoby to do odznaczeń nadawanych na rocznicę bitwy pod Lenino oficerom WP. Ponieważ jednak nie zgadza się miejsce urodzenia i stopień, należy założyć, ze chodzi o inną osobę.

Według materiałów CAMO RF był wyznania rzymsko-katolickiego.

Początkowo pochowany na rynku w Gryficach.

W chwili śmierci jego najbliższą rodziną był ojciec – Jan – mieszkający w Ostrowcu Kieleckim.

Według danych CAMO RF w 1941r. Był kawalerem.

W krótkiej charakterystyce z 26zsp zapisano tylko „stosunek do służby dobry”.

Opracowano na podstawie materiałów CAMO RF.

Dodatkowe zdjęcia:

Skamarkiewicz Włodzimierz syn Hipolita

Data i miejsce urodzenia: 1920r.

Narodowość: Polak.

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

18.03.1942r. – Zmobilizowany do służby w Armii Czerwonej przez Oktiabrski RWK Obłasti Archangielskiej.

Przed 22.04.1942r. – służba w 33zsp.

Od 24.06.1942r. – służba w 21DS.

25.06.1942r. – w 36 Zapasowej Brygadzie Strzeleckiej.

26.06.1942r. – skierowany do 4 kompanii (?) (w 36ZBS).

20.07.1942r. – skierowany do służby poza 36ZBS w grupie 1472.

28.05.1943r. – Skierowany do WP przez Kotłaski RWK Obłąsti Archangielskiej.

Od 03.06.1943r. w WP.

Plutonowy, majster artyleryjski, 4 bateria, 1 pal.

Udział w bitwie pod Lenino:

Plutonowy, majster artyleryjski, 4 bateria, 1 pal.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„Skamarkiewicz W.I. w czasie walki 13 października 1943 roku w rejonie wsi Moisiejewo pod silnym ostrzałem artyleryjskim i bombardowaniem przeprowadził remont dwóch dział uszkodzonych odłamkami bomb[,] przywróciwszy je do użytku w jednym z decydujących momentów walki.

Pod ostrzałem moździerzowym i ogniem karabinów maszynowych wyniósł z pola walki kontuzjowanego doódcę baterii i dwa rkm przeciwnika.

Śmiały, odważny, dobrze znający swoją pracę[…]”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

1945r. – Szeregowy, strzelec, 5 kompania, 2pp.

Udział w walkach nad Odrą.

Udział w walkach o Berlin – dowodził jedną z grup szturmowych 2 batalionu.

Grupa pod jego dowództwem spotkała się 2.05.1945r. O godzinie 10:30 (czasu moskiewskiego) w rejonie Fasanenstrasse z oddziałami 21GBZ Armii Czerwonej.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Brązowy Medal “Zasłużonym na Polu Chwały” (w szeregach 2pp).

Radzieckie:

Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – nadany rozkazem 666/n z 18.06.1945r. – 17.04.1945r. Na przyczółku nad odrą, gdy dowódca plutonu i dowódca kompanii zostali wyeliminowani przejął dowodzenie kompanią i kontynuował wykonywanie zadania przez kompanię. Odparł 5 kontrataków, dzięki czemu dalsze pododdziały pułku mogły się przeprawić. Osobiście zastrzelił 12 żołnierzy wroga. Gdy zaczęło brakować amunicji zaczął ostrzeliwywać niemieckie pozycje z pancerfaustów i zarzucać je granatami.

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje: Brak danych.

Data i miejsce śmierci: Brak danych.

Dodatkowe informacje:

A. Krajewski w „Drugim Berlińskim” przytacza relację por. Tadeusza Białego, wedle której gdy objął w Berlinie, po zranieniu ppor. Mariana Kryka, dowództwo nad 6 kompanią, którą, ze względu na brak kadry dowódczej podzielił na dwie grupy szturmowe – jedną objął sam, a dowodzenie drugą przekazał szeregowemu Skamarkiewiczowi, którego opisuje jako „sprawdzonego wielokrotnie w walce zdegradowanego oficera radzieckiego”. Nic jednak nie wskazuje na to, by Skamarkiewicz (funkcjonujący w pułku jako „Wołodia”) był kiedykolwiek oficerem. Z cała pewnością służył w Armii Czerwonej, ale tylko około roku i jedyny stopień jaki udało się z tego okresu potwierdzić to szeregowy. Natomiast pod Lenino był plutonowym, toteż najprawdopodobniej faktycznie spotkała go degradacja, ale ze stopnia podoficerskiego. Jej przyczyny nie są znane. Co ciekawe, wniosek odznaczeniowy na Order Wojny Ojczyźnianej II klasy podaje, że był on żołnierzem zdyscyplinowanym. Interesujące jest też przeniesienie go ze stanowiska specjalistycznego w 1pal na stanowisko zwykłego strzelca w 2pp. Może to sugerować epizod w kompanii karnej.

O tym, że Skamarkiewicz miał być zdegradowanym oficerem radzieckim mówi też przytoczona przez Krajewskiego relacja płk. Józefa Ganarza. Opisując działania na przyczółku nad Odrą podaje on: „W czasie walki wyróżniał się szeregowy Skamarkiewicz zwany powszechnie Wołodią. Był to zdegradowany oficer Armii Radzieckiej. Tam, na wale przechodził on samego siebie. Kilkakrotnie podczołgiwał się pod okopy wroga i obrzucał je granatami. Jego niecodzienna odwaga budziła wówczas powszechny podziw.”

O tym, ze uważano go za byłego oficera Armii Czerwonej może też świadczyć fakt, że za działania nad Odrą przedstawiono go do odznaczenia radzieckiego, nie polskiego.

W dostępnych materiałach CAMO RF brak jakichkolwiek przesłanek do potwierdzenia tej informacji.

Opracowano na podstawie materiałów CAMO RF oraz książki „Drugi Berliński” Andrzeja Krajewskiego.

Dodatkowe zdjęcia:

Sazonow (Sozonow, Sazanow) Iwan (Jan) syn Iosifa (Osipa)

Data i miejsce urodzenia: 25.11.1915r., wieś Mosowo koło Szkłowa, Cesarstwo Rosyjskie (Becnie Rejon Szkłowski, Obłast Mohylew, Republika Białoruś).

Narodowość: Białorusin.

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Od 20.10.1936r. w Armii Czerwonej.

1939r. – udział w wojnie radziecko-fińskiej na Przesmyku Karelskim.

Przed 21.08.1941r. służba w 32 samodzielnym dywizjonie artylerii przeciwlotniczej.

21(26).08.1941r. – po zranieniu skierowany na leczenie do szpitala im. I. I. Miecznikowa (Szpitale o tej nazwie funkcjonowały przynajmniej w dwóch miastach – w Dniepropietrowsku oraz Leningradzie; w tym wypadku chodzi o tę drugą, funkcjonującą wówczas także jako szpital ewakuacyjny 2013).

10.1941r. – lejtnant, dowódca baterii (dział przeciwpancernych?), 1 bateria, 610 pułk artylerii.

Od 06.12.1942r. – kapitan, dowódca dywizjonu artylerii ppanc. 138 Samodzielnej Brygady Strzeleckiej (Front Leningradzki).

Od 24.08.1943r. w WP.

Od 06.10.1943r. Dowódca dywizjonu, 1 dywizjon, 1pal.

Udział w bitwie pod Lenino:

Kapitan, dowódca dywizjonu, 1 dywizjon, 1pal.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„Kapitan Sazonow I. I. w dniach poprzedzających walki 12-13 października 1943r. w rejonie Mojsiejewo – Lenino uparcie rozpoznawał przeciwnika. Od początku walki dowodził dywizjonem i prowadził ogień do na nowo odkrytych celów. W krytycznym momencie kontrataku przeciwnika wspieranego przez niemieckie bombowce, w dywizjonie zerwana została łączność z bateriami, wówczas ignorując niebezpieczeństwo przy eksplozjach bomb dobiegł do [nieczytelne] stojącej jego baterii odpierającej ogniem na wprost przeciwnika i otworzył huraganowy ogień – kontratak został odparty.

Później, kapitan Sazonow został ciężko kontuzjowany i ranny od wybuchu bomby. Nie straciwszy przytomnosci, przezwyciężając silny ból, nie opuścił pola walki dopóki nie zdał [pozycji] i nie zaznajomił przejmującego [pozycje] z sytuacją.”

Według A. Srogi czasie bitwy został zasypany w po zbombardowaniu punktu obserwacyjnego wraz z dowódcą 1pal mjr. A. Frankowskim. W efekcie został ranny lub kontuzjowany. Ten właśnie epizod został lakonicznie wspomniany we wniosku. Autor sugeruje, że schron nie został wykonany prawidłowo = przypuszczalnie ponieważ kpt. Sazonow tego nie dopilnował.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Na stanowisku pozostawał do 02.06.1944r.

W 1945r. major, dowódca artylerii pułku, 15pp, 5DP, 2AWP.

Prawdopodobnie powrócił do ZSRR w 1945r.

30.04.1947r. – zwolniony do rezerwy w stopniu majora.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Order Czerwonego Sztandaru – 23.01.1942r. – z rozkazu Frontu Zachodniego – za walki pod wsią Worobi, gdzie jego bateria zniszczyła 8 czołgów;

Order Wojny Ojczyźnianej I klasy – 01.08.1986r. – nadanie jubileuszowe.

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Medal „Za odwagę” – 16.03.1943r. – z rozkazu 67 Armii – Za walki o przerwanie blokady Leningradu w rejonie Marwina (prawdopodobnie chodzi o wieś Morowino) 18.01-4.02.1943r. – jego dywizjon zniszczy trzy czołgi, jeden samochód opancerzony, jedną sanitarkę (!), trzy bunkry i kilka gniazd ckm. Dywizjon walczył aż do otrzymania rozkazu o wycofaniu, ponosząc 60% strat w ludziach i tracąc 9 dział;

Medal „Za obronę Moskwy” (?);

Medal „Za obronę Leningradu”;

Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”.

Rany i kontuzje:

04.08.1941r., ciężko ranny w nogę i bok.

25.10.1941r. – lekko ranny.

12.10.1943r. – ranny lekko bądź kontuzjowany.

04.1945r. – Lekko ranny pod Nebelschuetz.

Data i miejsce śmierci: Po 1986r., ZSRR(?).

Dodatkowe informacje:

Kandydat WKP(b) przed 1941r.

Członek WKP(b) od 1942r. Lub 1943r.

Informacja o nadaniu medalu „Za obronę Moskwy” pojawia się tylko we wniosku odznaczeniowym na medal „Za odwagę”. W chwili obecnej brak możliwości potwierdzenia nadania.

Opracowano w oparciu o materiały CAMO RF, książki „1. Berliński pułk artulerii lekkiej” E. Kospath-Pawłowskiego, „Od Żytomierza do Litomierzyc” E. Ginalskiego oraz „Początek drogi. Lenino” A. Srogi.

Dodatkowe zdjęcia:

Rybakowski Julian syn Kazimierza

Data i miejsce urodzenia: 1911r., Lwów.

Narodowość: Polak.

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Przed wojną podoficer 19pp we Lwowie.

Od 06.1943r. w WP.

Plutonowy, zastępca dowódcy plutonu, 1 pluton, 2 kompania strzelecka, 3pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Od 06.1943r. w WP.

Plutonowy, zastępca dowódcy plutonu, 1 pluton, 2 kompania strzelecka, 3pp.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„Plutonowy Rybakowski po ranieniu dowódcy plutonu 13 października 1943r w ejonie wsi Tregubowo-Lenino przejął dowodzenie plutonem. W walce na wzgórzu 215,5 okazał duże zdolności jako dowódca plutonu odpierając wielokrotne ataki przeciwnika, ponosząc przy tym nieznaczne straty. Jego pluton zniszczył 9 niemców [tak w oryginale].

Rybakowski osobiście zniszczył 7 niemców.”

Według A. Srogi, do przejęcia dowodzenia plutonem nie zgłosił się sam, lecz został wyznaczony przez dowódcę 2 kompanii, por. Wacława Zalewskiego.

Według tegoż autora, w czasie bitwy plut. Rybakowski zdobył niemiecki karabin strzelca wyborowego, przy użyciu którego zastrzelił przynajmniej sześciu niemieckich żołnierzy. Może to wyjaśniać dlaczego osiągnął lepsze rezultaty niż reszta plutonu.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

22.08 – 13.09.1944 r. – podporucznik, dowódca kompanii, 2 kompania, 1 batalion, 3pp.

Poległ 14.09.1944r. podczas szturmu Pragi.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari – 09.1944r.? – pośmiertnie. Jako dowódca kompanii na czele sześciu żołnierzy jako pierwszy wdarł się do Utraty, odpierał ataki niemieckich czołgów i piechoty, ciężko ranny, napisał na kartce „ginę za ojczyznę”. Poległ na posterunku.

Brązowy medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino.

Radzieckie:

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje: 14.09.1944r., okolice prawobrzeżnej Warszawy (rana śmiertelna).

Data i miejsce śmierci: 14.09.1944r., okolice prawobrzeżnej Warszawy (Utrata?).

Dodatkowe informacje:

W chwili śmierci żonaty z Jewdokią Nikołajewną Surokozardiewą.

Na liście strat figuruje ostatni adres zamieszkania: wieś Kungrad, ul. Lenina 2, Karakałpacka ASRR, Uzbecka SRR.

Tak opisuje Juliana Rybakowskiego Alojzy Sroga: „niski, czarny, twardy w służbie, nie przepuszczający żadnego uchybienia, ale ludzki i mądry podoficer[…]”.

„Rybakowski, lwowski podoficer, nie należy do gaduł. Najmniej słów, najwięcej dobrego wykonywania rozkazów. Taka była jego żelazna dewiza[…]”.

Dowódcą plutonu, którego zastąpił, był podporucznik Roman Baczyński.

Pochowany w Kawęczynie, pow. Rembertów (obecnie część Rembertowa).

Opracowano w oparciu o materiały CAMO RF oraz książki „Początek drogi. Lenino” A. Srogi i „Trzeci Berliński” J. Gutermana.

Dodatkowe zdjęcia:

Romaniuk Włodzimierz (Władysław) syn Jana

Data i miejsce urodzenia: 1923r.

Narodowość: Polak.

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Powołany do służby przez Kstowski RWK Obłastii Gorkowskiej, prawdopodobnie w maju 1943r.

Od 21.05.1943r. W WP.

Plutonowy, zastępca dowódcy (1.?)plutonu, samodzielna kompania zwiadowcza, 1DP.

Udział w bitwie pod Lenino:

Plutonowy, zastępca dowódcy plutonu, samodzielna kompania zwiadowcza, 1DP.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„Plutonowy Romaniuk W. Ja. w czasie walk pod Lenino 12 i 13 października b.r. stanął na czele grupy zwiadowców.

Na czele tej grupy 12 dnia plutonowy Romaniuk wdarł się do bunkra, gdzie znajdował się niemiecki sztab batalionu. Zwiadowcy zdławili opór znajdujących się w bunkrze trzech niemieckich oficerów, jednego z nich zastrzelili, a dwóch faszystów wzięli do niewoli. Zwiadowcy, dowodzeni przez plutonowego Romaniuka, zdobyli w sztabie niemieckiego batalionu plan operacyjny, mapy i inne cenne dokumenty, które dostarczyli do sztabu naszej Armii.

Podczas wypełniania tego zadania bojowego plutonowy Romaniuk okazał śmiałość, odwagę i umiejętne dowodzenie powierzona mu grupą żołnierzy.”

Według A. Srogi, grupą w której szedł Włodzimierz Romaniuk dowodził dowódca 1. plutonu – plutonowy Bolesław Dudziak (odznaczony za działania pod Lenino Krzyżem Walecznych).

Autor podaje także, że w drodze powrotnej zwiadowcy wzięli udział w początkowych walkach o Trygubową.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

05.1945r. – chorąży, dowódca plutonu, samodzielna kompania zwiadowcza, 1DP.

Udział w walkach o Berlin.

Do końca wojny służył w samodzielnej kompanii zwiadu.

W latach 70. pracownik PKS.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej)

Rany i kontuzje: Brak danych.

Data i miejsce śmierci: Brak danych.

Dodatkowe informacje:

We wniosku odznaczeniowym, rozkazie o odznaczeniu oraz karcie ewidencyjnej odznaczonego figuruje imię Władysław. Alojzy Sroga podaje imię Włodzimierz.

Tak opisuje go Alojzy Sroga w swojej książce „Początek drogi. Lenino”:

„niski, zwarty w sobie, odważny plutonowy Włodzimierz Romaniuk”.

Opracowano na podstawie materiałów CAMO RF oraz książki „Początek drogi. Lenino” A. Srogi.

Dodatkowe zdjęcia:

Dudziak Bolesław syn Wojciecha

Data i miejsce urodzenia: 1919r.

Narodowość: Polak.

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Prawdopodobnie pochodził z dawnych Kresów Wschodnich.

Służba w Armii Czerwonej w stopniu młodszego sierżanta (w chwili przejścia do WP zweryfikowany jako kapral).

Prawdopodobnie zdemobilizowany w 1942r.

Do Sielc przybył na czele grupy 150 rekrutów z Uljanowska.

Od 1943r. w WP.

Plutonowy, dowódca plutonu, 1 pluton, samodzielna kompania zwiadu, 1DP.

Do kompani wybrany osobiście przez Konstantego Minuczyca.

Udział w bitwie pod Lenino:

Plutonowy, dowódca plutonu, 1 pluton, samodzielna kompania zwiadu, 1DP.

12.10.1943r. Wg. A. Srogi poprowadził grupę zwiadowców podążającą za 1 batalionem 1pp, z zadaniem zdobycia dokumentów i „języka” (według wniosku na order Czerwonej Gwiazdy dla plut. Włodzimierza Romaniuka – grupa miał dowodzić Romaniuk), która zdobyła w niemieckim bunkrze dokumenty oraz wzięła do niewoli dwóch oficerów, a następnie wzięła udział w początkowych walkach o Trygubową.

Następnej nocy powtórnie poszli szukać „języka” w rejonie Trygubowej. W budynku szkoły zdobyli dokumenty sztabowe i wzięli do niewoli rannych oficerów.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

05.1945r. – podporucznik, dowódca plutonu, samodzielna kompania zwiadu, 1DP.

Udział w walkach o Berlin, szturm na Politechnikę.

Po wojnie służba w WOP.

Przed 09.10.1973r. – awans do stopnia pułkownika

Przeniesiony do rezerwy w stopniu pułkownika.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski;

Krzyż Walecznych – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino;

Srebrny Medal „Zasłużonym na Polu Chwały”;

Brązowy Medal „Zasłużonym na Polu Chwały”.

Radzieckie:

Medal „Za zasługi bojowe” – 09.10.1973r. – nadanie z okazji rocznicy bitwy pod Lenino – ze względu na zajmowane stanowisko lub jako uczestnikowi.

Rany i kontuzje: Ranny dwukrotnie – nad Wisłą i pod Bydgoszczą.

Data i miejsce śmierci: Brak danych.

Dodatkowe informacje:

Tak opisuje go Alojzy Sroga:

„Wysoki chłop, wojskowo przeszkolony, oczka błyszczące”.

O jego działaniach pod Lenino pisała gazeta „Zwyciężymy”.

W 1969r. Udzielił wywiadu wspomnieniowego dla Polskiego Radia. Nagranie znajduje się w zbiorach NAC.

Opracowano na podstawie książki „Początek drogi. Lenino” A. Srogi oraz materiałów CAMO RF.

Dodatkowe zdjęcia:

Rowiński Mieczysław syn Stanisława

Data i miejsce urodzenia: 1906r., Klewań, Cesarstwo Rosyjskie (obecnie w Obwodzie Rowieńskim, Ukraina).

Narodowość: Polak.

Wykształcenie: brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Prawdopodobnie przed 1939r. Odbył służbę wojskową.

Prawdopodobnie między 1939 a 1941r. Wywieziony wraz z rodziną w głąb ZSRR.

Ostatnie miejsce zsyłki – Kirgistan.

12.06.1943r. – zmobilizowany przez Frunzewski OWK w Kirgiskiej SRR.

Od 22.06.1943r. w WP.

Kapral, dowódca drużyny, 2pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Kapral, dowódca drużyny, 2pp.

Z wniosku odznaczeniowego na Medal „Za odwagę” (na jego podstawie ostatecznie nadano Order Czerwonej Gwiazdy):

„[Dopisane:]Kapral Rowiński M. S. w walkach pod wsią Połzuchy[]

12 października 1943r. 18:00 zajęto pierwsza linia obrony koło wsi Lenino. Jako pierwszy wdarł się tam ze swoją drużyną kapral Rowiński. Oczyściwszy transzeję zaczął pogoń za przeciwnikiem. Przed nim znajdował się okop z działem przeciwpancernym i ckm. Śmiałym skokiem zajął ten okop[,] zabił kilku niemców [tak w oryginale] i zaczął strzelać z karabinu maszynowego do przeciwnika. Posłał meldunek dowódcy II batalionu o możliwości strzelania z działa (była amunicja)[.] Wkrótce niemcy przeszli do kontrataku i zdołali obejść okop Rowińskiego z lewej flanki. Znalazłszy się w okrążeniu Rowiński nie stracił przytomności umysłu i dalej zdecydowanie dowodził swoją grupą. Granatami jego żołnierze przebili sobie drogę do batalionu uprzednio wysadziwszy działo i karabin maszynowy. Rowiński strat nie miał i w dalszym ciągu brał czynny udział w zajęciu drugiej transzei przeciwnika[.]”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Pod koniec 1943r. awans do stopnia plutonowego.

10.04.1944r. – 26.10.1944r. – dowódca plutonu, 3krppanc., 3. batalion, 2pp.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje: Ranny 26.10.1944r. Odłamkiem miny (moździerzowej?), rana śmiertelna.

Data i miejsce śmierci: 26.10.1944r.

Dodatkowe informacje:

Żonaty z Heleną c. Piotra (nazwiska rodowego nie ustalono).

Pochowany na cmentarzu pułkowym w Markach, woj. Warszawskie.

Opracowano w oparciu o materiały CAMO RF oraz książkę „Drugi Berliński” A. Krajewskiego.

Dodatkowe zdjęcia: