GRH Osiemnasty Kołobrzeski

Pogorazdow Wasilij (Bazyli) syn Piotra

Data i miejsce urodzenia: 27.07.1918r., wieś Czapuszka, Rejon Saratowski, RSFRR (lub wieś Sałtykowka, Rejon Saratowski, RSFRR).*

Narodowość: Rosjanin.

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

od 15.05.1942r. służba w Armii Czerwonej.

Służba na Froncie Północno-Zachodnim.

Od 05.1943r. w WP.

Porucznik, naczelnik 5 oddziału sztabu (łączność specjalna) 1DP.

Udział w bitwie pod Lenino:

Porucznik, naczelnik 5 oddziału sztabu 1DP.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„Pracując jako naczelnik 5. oddziału sztabu Dywizji porucznik Pogorazdow W. P. nie bacząc na ciężkie warunki na czas opracowywał dokumenty bojowe i dostarczał je do wykonawców.

W jednym z nalotów wrogiego lotnictwa, w czasie walk od 11 do 13 października 1943r. w rejonie m. Lenino, Obłasti Mohylewskiej został zabity jego pomocnik, a sam porucznik Pogorazdow W. P. został ciężko kontuzjowany.

Nie bacząc na kontuzję, odmówił ewakuacji i kontynuował swoją pracę. Swoim postępkiem porucznik Pogorzdow W. P. dał możliwość otrzymywania polecenia dowództwa, opracowywać dokumenty bojowe i informować o połozeniu dywizji.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

11.1943r. – awans do stopnia kapitana.

Na stanowisku pozostawał do 29.11.1943r.

Prawdopodobnie powrócił do ZSRR przed 02.1946r.

16.03.1948r. – zwolniony do rezerwy w stopniu kapitana.

Od 1963r. Do 1983r. Pracował w instytucie ВНИПИгаздобыча oraz innych instytucjach związanych z wydobyciem gazu.

Prawdopodobnie od 1983r. na emeryturze.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Walecznych – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino.

Radzieckie:

Order Wojny Ojczyźnianej I klasy – 06.04.1985r. (nadanie jubileuszowe);

Order Wojny Ojczyźnianej II klasy (?);**

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. (za działania pod Lenino);

Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”.

Rany i kontuzje: Kontuzjowany 12.10.1943r. pod Lenino.

Data i miejsce śmierci: Po 1985r.

Dodatkowe informacje:

*W radzieckich dokumentach pojawiają się obie miejscowości. Wsie te leżą w odległości ok. 30km od siebie (choć najwyraźniej by dotrzeć z jednej do drugiej trzeba pokonać około 100km ze względu na brak dróg). Nie jest wykluczone, że w radzieckiej ewidencji doszło do pomylenia dwóch oficerów – z Czapuszki pochodził urodzony w 1922r. mł. lejtnant Wasilij Wasiljewicz Pogorazdow, który w 1943r. został ranny (co zbiegło się z delegowaniem Wasilija Pietrowicza Pogorazdowa do WP). Z całą pewnością chodzi o dwóch różnych oficerów, natomiast niewykluczone, że byli oni spokrewnieni. Biorąc pod uwagę powyższe, bardziej prawdopodobnym wydaje się, że faktycznym miejscem urodzenia była Sałtykowka. Teoria o pomyleniu dwóch oficerów jest tym prawdopodobniejsza, że według danych CAMO RF W. W. Pogorazdow wstąpił w szeregi Armii Czerwonej 13.12.1942r. Lub 15.01.1942r. Ta druga data wygląda zaskakująco podobnie do 15.05.1942r., kiedy to służbę rozpoczął W. P. Pogorazdow.

**Informacja o odznaczeniu Orderem Wojny Ojczyźnianej II klasy pochodzi ze strony ВНИПИгаздобыча, którą należy w tym wypadku traktować jako źródło wtórne. W matriałach CAMO RF nie ma informacji o odznaczeniu tym orderem. Natomiast z całą pewnością Order Wojny Ojczyźnianej II klasy otrzymał mł. lejtnant Wasilij Wasiljewicz Pogorazdow. O ile zatem informacja nie pochodzi z wewnętrznych danych instytutu, przypuszczalnie doszło do pomylenia tych dwu oficerów.

Opracowano w oparciu o materiały CAMO RF oraz informacje ze strony ВНИПИгаздобыча:

https://www.vnipigaz.ru/press-center/memorial/ (dostęp 202408282300).

Dodatkowe zdjęcia:

Peste Kazimierz syn Emiliana (Jehudy)

Data i miejsce urodzenia: 01.01.1912r., Warszawa.

Narodowość: Polak/Żyd

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Prawdopodobnie odbywał służbę wojskową przed 1939r. W stopniu podoficerskim.

Od 06.1943r. w WP.

Chorąży, zastępca dowódcy 7 kompanii, 3pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Podporucznik, zastępca dowódcy 7 kompanii, 3pp.

Z wniosku odznaczeniowego na medal „Za zasługi bojowe” (ostatecznie na jego podstawie nadano Order Czerwonej Gwiazdy):

„Podporucznik Peste K.E. uczestniczył w walce 12-13 października 1943r. pod wsią Tregubowo.

12.10.43 W czasie walki ogniem z rkm osobiście zniszczył 4 żołnierzy przeciwnika. Stale podtrzymywał nastawienie bojowe wśród żołnierzy. Umiejętnie kierował ogniem kompanii do pikujących samolotów przeciwnika i nie dawał im możliwości prowadzenia celnego bombardowania szyków bojowych kompanii. W czasie gdy kompania poszła do natarcia razem z czołgami, podporucznik Peste z okrzykiem „Za Warszawę” wskoczył na czołg czym wywołał wilki nastrój bojowy żołnierzy, którzy śmiało i zdecydowanie poszli do natarcia. W tej walce podporucznik Peste został kontuzjowany, ale nie bacząc na to nie opuścił pola walki do końca walk.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Na stanowisku zastępcy dowódcy 7 kompanii pozostawał prawdopodobnie do kwietnia 1944r.

30.04 – 22.06.1944r. – dowódca kompanii, 8 kompania, 3pp.

Przed 1947r. awans do stopnia pułkownika.

11.1947r. – 1948r. – dowódca dywizji, 16 Dywizja Piechoty.

1948r. – 1949r. – dowódca dywizji, 16 Kaszubska Dywizja Pancerna.

09.1952r. – 1955r. – dowódca dywizji, 6 Pomorska Dywizja Piechoty.

1955r. – dowódca Korpusu, 12 Korpus Armijny.

W chwili obecnej losy po rozformowaniu korpusu nieznane.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Srebrny medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino.

Radzieckie:

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje: Kontuzjowany 12.10.1943r. W rejonie Trygubowa.

Data i miejsce śmierci: 25.07.1970r., Szczecin.

Dodatkowe informacje:

Pochodził z rodziny żydowskiej, jego rodzicami byli Jehuda i Hana Peste. We wniosku odznaczeniowym figuruje narodowość polska. Brak informacji n/t deklarowanej narodowości.

We wniosku odznaczeniowym oraz w spisie odznaczonych 3pp imię ojca figuruje jako Emilian.

Opracowano w oparciu o materiały CAMO RF oraz strony www.jednostki-wojskowe.pl

Dodatkowe informacje znalazłem na poniższej stronie. Znajduje się tam również zdjęcie Kazimierza Peste (z braku konta nie mogę się skontaktować z właścicielem zdjęcia i poprosić o możliwość wykorzystania):

https://www.geni.com/people/Kazimierz-Peste/6000000094308656119

Dodatkowe zdjęcia:

Pawłowski Julian syn Józefa (Iosifa)

Data i miejsce urodzenia: 15.08.1918r., Berdyczów.

Narodowość: Polak.

Wykształcenie: Szkołą oficerska w Armii czerwonej przed 06.1941r.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Od 01.10.1936r. W Armii Czerwonej.

01-05.1942r. Udział w walkach na Froncie Krymskim, 547bah, 51 Armia.

Od 06.1943r. w WP.

Od 05.07.1943r. – porucznik, szef artylerii 2pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„Uczestniczył w walkach 12 i 13.10.1943r. pod wsią Połzuchy.

Porucznik Pawłowski [-] szef artylerii 2pp w ciągu całego czasu prowadzenia działań bojowych znajdował sie bezpośrednio z bateriami 45 i 76mm w szykach bojowych nacierającej piechoty, kierując ich przemieszczaniem naprzód, osobistym przykładem odwagi, męstwa, zachowaniem przytomności umysłu w najtrudniejszej sytuacji pociągając za sobą swoich oficerów i żołnierzy artylerzystów.

W nocy z 12 na 13 października kierował przemieszczeniem baterii 76mm bezpośrednio do zajętych przez naszą piechotę transzei przeciwnika, w tym celu pod wyjątkowo silnym ogniem artylerii i karabinów maszynowych został poprowadzony most przez błotnistą rzeczkę, a działa przeprowadzono i zakopano w ziemii. Rankiem 13.10 Pawłowski dotarł do szyków bojowych naszej piechoty i zaczął korygować ogień swojej artylerii.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

po 11.11.1943r. awans do stopnia kapitana

Na stanowisku szefa artylerii 2pp. pozostawał do 11.11.1944r.

Od 11.1944r. – kapitan, dowódca 3 dywizjonu, 5bac.

Po 04.1945r. – awans do stopnia majora.

Prawdopodobnie powrócił do ZSRR w 1947 lub 1948r.

30.04.1948r. – zwolniony do rezerwy w stopniu majora.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Brązowy medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino.;

Srebrny medal „Zasłużonym na Polu Chwały”.

Radzieckie:

Order Wojny Ojczyźnianej I kl. – 11.02.1945r. – Jako dowódca 3 dywizjonu 5bac za utrzymywanie stałej łączności ze wspieraną piechotą przez stałe przemieszczanie punktów obserwacyjnych, zdławienie 8 niemieckich baterii i umiejętne wspieranie 77KS pod Warszawą 15-16.01.1945r.;

Order Wojny Ojczyźnianej I kl. – 10.06.1945r. – Jako dowódca 3 dywizjonu 5bac za umiejętne wspieranie 4DP i informowanie piechoty o zniszczonych celach oraz zniszczenie w okresie 20-28.04.1945r. 12 baterii artylerii i moździerzy, 7 gniazd ckm, 2 kompanii piechoty przeciwnika i rozproszenie 4 skupisk piechoty przeciwnika;

Order Wojny Ojczyźnianej I kl. – 06.04.1985r. – nadanie jubileuszowe;

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej);

Medal „Za zasługi bojowe” – 06.11.1947r. – za wysługę lat (10);

Odznaka “Woroszyłowski Strzelec”.

Rany i kontuzje:

08.1944r. – ranny w rejonie Góry Kalwarii;

12.03.1945r. – ranny pod Kołobrzegiem.

Data i miejsce śmierci: Brak danych, po 04.1985r.

Dodatkowe informacje:

Opracowano na podstawie materiałów CAMO RF oraz książki “Drugi Berliński” A. Krajewskiego..

Dodatkowe zdjęcia:

Ochab Edward syn Józefa

Data i miejsce urodzenia: 16.08.1906r., Kraków, Austro-Węgry.

Narodowość: Polak.

Wykształcenie:

Cywilne:

1920r. – szkoła wydziałowa, Kraków;

1925r. – Akademia Handlowa, Kraków.; matura.

1927r. – roczny kurs przy Wydziale Rolniczym UJ.

Wojskowe:

1928r. – Szkoła Podchorążych Rezerwy Piechoty, Zaleszczyki (nieukończona, w tym samym roku wydalony za poglądy komunistyczne).

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

01-09.1921r. – Robotnik w drukarni i zakałdach powroźniczych, Kraków.

09.1925-01.1928r. – księgowy, Składnica Kółek Rolniczych, Wieliczka.

01-03.1928r. – „Społem”, różne stanowiska.

03-06.1928r. – kierownik, Robotnicza Spółdzielnia Spożywców „Naprzód”, Radom.

06.1928r. – 1929r. – służba w WP.

Od 1929r. Na różnych stanowiskach w KPP – najczęściej jako sekretarz KO KPP w różnych okręgach.

1931r. – 1939r. – więziony działalność komunistyczną (aresztowany pięciokrotnie, ostatni raz w 1938r., skazany na 5 lat więzienia).

07.09.1939r. – opuścił więzienie (Areszt Centralny) w Warszawie po ucieczce strażników.

11-27.09.1939r. – w 2 Robotniczym Pułku Obrony Warszawy.

Po 27.09.1939r. Przedostał się do radzieckiej strefy okupacyjnej.

11.1939r. – 04.1940r. – kierownik, Spółdzielnia „Technik”, Lwów.

05.1940r. – 06.1941r. – główny księgowy, 15. Fabryka Poligraficzna, Lwów.

22.06.1941r. – zgłosił się na ochotnika do Armii Czerwonej.

06.1941r. – 02.1942r. – dowódca drużyny, 750 batalion roboczy.

02.1942r. – zwolniony ze służby ze względu na stan zdrowia, skierowany do szpitala w Taszkiencie na leczenie.

05.1942r. -05.1943r. – redaktor kontrolny, Sekcja Polska, Wydawnictwo Literatury w Językach Obcych, Engels, następnie Moskwa.

Od 05(?).1943r. W WP.

05(?)-08.1943r. – podporucznik, kierownik i wykładowca, szkoła podoficerów politycznych, 2pp.

Od 17.08.1943r. – podporucznik, lektor pułku, 2pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Podporucznik, lektor pułku, 2pp.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„Uczestniczył w walkach 12 i 13.10.43 pod wsią Połzuchino [tak w oryginale].

Znajdował się w czasie natarcia przy II batalionie. Po zajęciu transzei przeciwnika przyszedł rozkaz dowódcy batalionu aby rozpoznać stan ilościowy grupy nieprzyjaciela[,] śmiało i zdecydowanie dowodził swoimi podkomendnymi[,] osobiście zastrzelił 4 niemców [tak w oryginale] i bez strat wrócił do swoich.

Jako oficer służby polityczno-wychowawczej przepięknie wpływał na stan moralny żołnierzy i oficerów podnosząc ich ich [tak w oryginale] odwagę i umacniając poryw do natarcia.”

Alojzy Sroga podaje, ze ppr. Ochab dobrowolnie poszedł z żołnierzami do natarcia, pomimo niechęci zastępcy dowódcy 2pp. ds. polityczno-wychowawczych.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Na stanowisku lektora pułku pozostawał do 04.01.1944r.

01.1944r. – 05.1944r. – Zastępca dowódcy ds. polityczno-wychowawczych, 3DP im. Romualda Traugutta.

Od 01.1944r. Równolegle w CBKP przy WKP(b).

05.1944r. – awans do stopnia majora.

Od 07.1944r. – zastępca dowódcy ds. polityczno-wychowawczych, 1AWP.

Po 05.1944r. – Awans do stopnia pułkownika.

Od 25.07.1944r. W Lublinie jako pełnomocnik Rady wojennej 1AWP.

08.1944r.- 12.1948r. – członek KC PPR.

23.11 – 31.12.1944r. – Zastępca Kierownika Resortu Administracji Publicznej PKWN.

01-04.1945r. – Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Administracji Publicznej.

07.04.-28.06.1945r. – Minister Administracji Publicznej.

01.07.1945r. – 19.02.1946r. – Kierownik, Wydział Propagandy KC PPR.

12.1945r. – 05.1946r. – Członek Sekretariatu KC PPR.

20.02.1946r. – 22.04.1948r. – I Sekretarz KW PPR, Katowice.

04 – 09.1948r. – prezes CZS i CZZ.

03.09.1948r. – 12.1949r. – zastępca członka BP i członek Sekretariatu KC PPR.

11.1948r. – 03.1954r. – Członek Biura Organizacyjnego KC PZPR.

21.12.1948r. – 16.11.1968r. – członek KC PZPR.

04.1949r. – 06.1950r. – Wiceminister Obrony Narodowej,

07.1949r. – awans do stopnia Generała Brygady.

11.1949r. – 06.1950r. – szef GZP WP.

05.1950r. – 03-1954r. – członek Sekretariatu Biura Organizacyjnego KC PZPR.

10.05.1950r. – 20.03.1956r. – sekretarz KC PZPR.

17.03.1954r. – 09.07.1968r. – członek BP KC PZPR.

20.03 – 21.10.1956r. – I Sekretarz KC PZPR.

21.10.1956r. – 18.05.1957r. – sekretarz KC PZPR.

10.01.1957r. – 27.10.1959r. – Minister Rolnictwa.

10.1959r. – 21.11.1964r. – Sekretarz KC PZPR.

15.05.1961r. – 12.08.1964r. – Zastępca Przewodniczącego Rady Państwa PRL.

12.08.1964r. – 11.04.1968r. – Przewodniczący Rady Państwa PRL.

08.04.1968r. – na znak protestu przeciwko tzw. Wydarzeniom Marcowym zrzekł się wszelkich funkcji państwowych i partyjnych.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

– Order Budowniczych Polski Ludowej – 1961r.;

Order Sztandaru Pracy I klasy;

Order Krzyża Grunwaldu II i III klasy;

Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari;

Krzyż Walecznych – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino;

Złoty Krzyż Zasługi;

Medal za Warszawę 1939–1945 – 17 stycznia 1946r.;

Medal 10-lecia Polski Ludowej – 1954r.;

Medal 30-lecia Polski Ludowej – 1974r.;

Medal 40-lecia Polski Ludowej – 1984r.;

Medal im. Ludwika Waryńskiego;

Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego – 1966r.;

Złota Odznaka Zrzeszenia Prawników Polskich – 1967r. ;

Odznaka „Zasłużony Działacz Związku Zawodowego Pracowników Rolnych” – 1966r.;

Odznaka honorowa „Za zasługi dla Gdańska” – 1960r.;

Odznaka honorowa „Zasłużony dla Warmii i Mazur” – 1960r.;

Złota odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” – 1965r.;

Złota odznaka „Zasłużonemu w rozwoju województwa katowickiego” – 1960r.;

Odznaka Honorowa Miasta Poznania – 1967r.;

Odznaka honorowa „Za zasługi w rozwoju województwa poznańskiego” – 1967r.;

Odznaka „Zasłużonemu Opolszczyźnie” – 1968r.

Radzieckie:

– Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej);

Medal jubileuszowy „W upamiętnieniu 100-lecia urodzin Władimira Iljicza Lenina” (wersja dla członków delegacji zagranicznych) – 1970r.

Pozostałe:

Krzyż Czechosłowackiego Orderu Białego Lwa – 1949r.;

Łańcuch Orderu Zasługi (Włochy) – 1965r.;

Krzyż Wielki Orderu Legii Honorowej (Francja) – 1967r.;

Łańcuch Krzyża Wielkiego Orderu Białej Róży Finlandii – 1965r.;

Wielki Łańcuch Orderu Królowej Saby z Plakietą (Etiopia) – 1964r.

Wielka Wstęga Orderu Nilu – 1965r.;

Wielki Łańcuch Orderu Pahlavi (Iran) – 1966r.;

Wielki Łańcuch Orderu Królowej Saby z Plakietą (Etiopia) – 1964r.

Rany i kontuzje: Brak.

Data i miejsce śmierci: 01.05.1989r., Warszawa.

Dodatkowe informacje:

Był synem Józefa Ochaba, urzędnika państwowego i Marii (z d. Mueller).

Był żonaty z Rozalią Ochab (z d. Silbiger, 1907–1996)

Członek KZMP przed wojną.

Członek KPP od 1929r.

Członek i współorganizator ZPP.

Członek PPR od 1944r.

W latach 1944-1969 poseł do KRN, na Sejm Ustawodawczy i Sejm PRL I-IV kadencji

Według wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy w WP służbę pełnił od lipca 1943r.

1965r. – Doktorat honoris causa Uniwersytetu Kairskiego.

W latach 70. i 80. był podejrzewany o kontakty z obcym wywiadem.

Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Opracowano na podstawie materiałów CAMO RF, BIP IPN, książek „Drugi Berliński” A. Krajewskiego oraz „Początek Drogi. Lenino” A. Srogi.

Dodatkowe zdjęcia:

Otap (Otak, Otan) Franciszek syn Antoniego

Data i miejsce urodzenia: 1907r.

Narodowość: Polak.

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Od 06.1943r. w WP.

Plutonowy, szef kompanii, 7 kompania, 1 batalion, 3pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Plutonowy, szef kompanii, 7 kompania, 1 batalion, 3pp.

Z wniosku odznaczeniowego na medal „Za odwagę” (na jego podstawie przyznano ostatecznie Order Czerwonej Gwiazdy):

„Plutonowy Otan F.A. w czasie walki 13 października 1943r. w rejonie wsi Tregubowo-Lenino, na własne życzenie poszedł wraz z jednym strzelcem na zwiady [i] napotkał na grupę przemieszczających się naprzód niemieckich fizylierów w ilości około 15 ludzi i ogniem z automatu zabił 4 niemców [tak w oryginale], pozostałych zmusił do odwrotu.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Brak danych.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Srebrny Medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino.

Radzieckie:

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino.

Rany i kontuzje: Brak danych.

Data i miejsce śmierci: Brak danych.

Dodatkowe informacje:

We wniosku odznaczeniowym na Order Czerwonej Gwiazdy nazwisko zanotowano jako „Otak” lub „Otan”. W spisie odznaczonych polskimi odznaczeniami bojowymi figuruje jako „Otap”, ta też figuruje w spisie odznaczonych 3pp. W 3pp służył także st. sierż. Zygmunt Otak syn Antoniego, możliwe, że to było przyczyną pomyłki w nazwisku bądź podoficerowie ci byli braćmi.

Opracowano na podstawie materiałów CAMO RF.

Dodatkowe zdjęcia:

Jak dowiedzieć się można z poprzednich artykułów, nie każdy Polak z terenów ZSRR trafiał do jednostek Wojska Polskiego, nawet jeżeli powołany do służby był dopiero w lecie 1944r., gdy tworzono kolejne jednostki 1AWP. Niektórzy z Armią Czerwoną przechodzili całkiem długi szlak bojowy. Część z nich przenosiła się potem do Polski. Część zostawała w ZSRR. Do tej ostatniej grupy zalicza się też bohater niniejszego tekstu.

Bronisław Pawłowski urodził się 20 października 1926r. we wsi Lipino w rejonie Kijowa, w polskiej rodzinie Adolfa Pawłowskiego. Do 1942r. Ukończył 6 klas szkoły powszechnej (co oznacza, że końcówkę edukacji zaliczył już pod niemiecką okupacją). Z zawodu był tokarzem.

Gdy w 1944r. jego rodzinne strony zostały wyzwolone przez Armię Czerwoną, został powołany do służby wojskowej.

We wrześniu 1944r. został przez Krasnoarmiejski RWK Obłasti Koczetowskiej uznany za zdolnego do służby liniowej i skierowany do 125 zapasowego pułku szkolnego na szkolenie początkowe jako strzelec. Tu też 16 stycznia 1945r. złożył przysięgę wojskową. W tym samym miesiącu przeniesiony został do 147 zapasowego pułku strzeleckiego już jako fizylier. Chociaż była to jednostka zapasowa, nasz bohater brał czynny udział w walkach – pobyt na froncie zapisano mu od lutego 1945r. Brał udział między innymi w walkach pod Budapesztem, Wiedniem i Pragą oraz pod Brnem. W CAMO RF zachował się wniosek odznaczeniowy na Order Chwały III klasy z kwietnia 1948r., w którym możemy przeczytać:

„Szeregowy fizylier tow.[arzysz] Pawłowski B.A. będąc w samodzielnej kompanii fizylierów niejednokrotnie szedł do ataku w desancie na czołgach. W zażartych bojach o zdobycie miasta Brno tow. Pawłowski został ranny w nogę, ale nie opuścił szyku bojowego[,] kontynuował prowadzenie ognia do wycofujących się niemców [tak w oryginale] i tylko po zajęciu miasta Brno tow. Pawłowski opuścił walkę [=pole walki] celem leczenia i po 10 dniach znów powrócił do jednostki.”

Chociaż pod wnioskiem podpisał się jego przełożony, kapitan gwardii Sidoroczew (naczelnik zaopatrzenia artyleryjskiego 111 gwardyjskiego chingańskiego pułku czołgów ciężkich) i dowódca pułku, Bohater Związku Radzieckiego podpułkownik gwardii Bukija, a odznaczenie poparli dowódca 9 Gwardyjskiej Dywizji Zmechanizowanej generał major Sieliezniew i dowódca 6 Gwardyjskiej Armii Zmechanizowanej generał lejtnant Żdanow oraz dowódca Zabajkalskiego Okręgu Wojskowego generał pułkownik Korotiejew, ostatecznie odznaczenie zmieniono na Medal „Za zasługi bojowe”.

W 147 pułku przesłużył do sierpnia 1945r., kiedy to przeniesiono go do jednostki wojskowej 68964 (2 Brygada Strzelców Zmotoryzowanych). Tu także służył jako fizylier do grudnia 1945r. W szeregach tej jednostki brał udział w wojnie z Japonią, m.in. w przejściu przez Wielki Chingan.

Następnie przeniesiono go do jednostki 01018 (745 samodzielny dywizjon artylerii przeciwpancernej) jako kierownika magazynu Zaopatrzenia Technicznego artylerii. Na stanowisku tym przebywał do maja 1948r., następnie zaś przez nieco ponad rok był w tej samej jednostce magazynierem, by lipcu 1949r. powrócić na poprzednie stanowisko. Trudno dociekać przyczyn owej rocznej degradacji. Warto jednak zwrócić uwagę na fakt, że legitymacja medalu „XXX lat radzieckiej armii i marynarki” wydana w październiku 1948r. Podaje stopień szeregowego. Ten sam stopień widnieje również w cytowanym wyżej wniosku odznaczeniowym z kwietnia 1948r. Można więc przypuszczać, że albo brak stopnia spowodował przesunięcie na inne stanowisko do czasu ukończenia kursu podoficerskiego lub awansu. Możliwe też, że już wcześniej miał stopień podoficerski, a w 1948r. został za coś ukarany degradacją i przesunięciem na niższe stanowisko.

W październiku 1950r., po 6 latach służby (a więc przynajmniej częściowo jako żołnierz nadterminowy) został przeniesiony do rezerwy w stopniu sierżanta gwardii.

Po zakończeniu służby wojskowej zamieszkał w Kijowie, gdzie wrócił do zawodu. Pracował w zakładach produkcji maszyn dla przemysłu ciężkiego i chemicznego.

10. marca 1976r. Został odznaczony orderem Znaku Honoru, prawdopodobnie za sukcesy odniesione w realizacji IX Pięciolatki.

Daty śmierci nie udało się ustalić, zachowane dokumenty wskazują, że żył jeszcze w 1995r.

Lista odznaczeń, których nadanie udało się potwierdzić:

– Order Wojny Ojczyźnianej II klasy (jubileuszowy z 1985r.);

– Order Znaku Honoru;

– Medal „Za zasługi bojowe”;

– Medal „Za ofiarną pracę w 100. rocznicę urodzin W. I. Lenina”;

– Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”;

– Medal „Dwadzieścia lat zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”;

– Medal „Trzydzieści lat zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”;

– Medal „Czterdzieści lat zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”;

– Medal „Pięćdziesiąt lat zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej” (Ukraina);

– Medal „Za zwycięstwo nad Japonią”;

– Medal „Za zdobycie Budapesztu”;

– Medal „Za zdobycie Wiednia”;

– Medal „Za wyzwolenie Pragi”;

– Medal „Weteran pracy”;

– Medal „30 lat radzieckiej armii i marynarki wojennej”;

– Medal „60 lat Sił Zbrojnych ZSRR”;

– Medal „70 lat Sił Zbrojnych ZSRR”;

– Medal „Na pamiątkę 1500-lecia Kijowa”;

– Odznaka „25 lat zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”;

– Odznaka „Zwycięzca współzawodnictwa socjalistycznego 1973 roku”;

– Odznaka „Przodownik XI pięciolatki” (1984r.).

Na zakończenie warto dodać jeszcze kilka słów o dowódcy pułku, który podpisał wniosek odznaczeniowy i część legitymacji Pawłowskiego.

Akakij Konstantinowicz Bukija (23.10.1916r., Abastumani, Gruzja – 25.12.1974r., Zugdidi, Gruzja). Gruzin, z wykształcenia kartograf. W Armii Czerwonej od 1932r. Kursy dowódcze ukończył w 1936r. Na frontach Wielkiej Wojny Ojczyźnianej służył na różnych stanowiskach od 1941r., dwukrotnie ranny. Tytuł Bohatera Związku Radzieckiego nadano mu 24.03.1945r., otrzymał medal „Złota Gwiazda Bohatera ZSRR” nr 4300 za działania podczas operacji Jassko-Kiszyniowskiej, gdzie jako zastępca dowódcy przejął dowodzenie 745 pułkiem artylerii samobieżnej i stale dowodząc nim, zastąpił rannego kierowcę działa i osobiście zniszczył 2 czołgi i działo pancerne. Po zakończeniu Wielkiej Wojny Ojczyźnianej brał udział w wojnie z Japonią.

W 1953r. Zwolniony do rezerwy, mieszkał w Zugdidi.

Orłowski Bronisław syn Bronisława

Data i miejsce urodzenia: 29.12.1914r. , Piotrogród, Cesarstwo Rosyjskie (Obecnie Sankt Petersburg, Federacja Rosyjska).

Narodowość: Polak.

Wykształcenie:

Cywilne: student Leningradzkiego Uniwersytetu Państwowego do 07.1941r.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Od 07.1941r. Służba w Armii Czerwonej. Powołany przez Smolnicki RWK w Leningradzie.

Służba w 48pa na stanowisku dowódcy plutonu.

Służba w 73zps. W stopniu młodszego lejtnanta.

Od 05.1943r. W WP.

Porucznik, dowódca samodzielnej kompanii fizylierów im. Emilii Plater, 1DP.

Udział w bitwie pod Lenino:

Porucznik, dowódca samodzielnej kompanii fizylierów, 1DP.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„W czasie walk od 11 do 13.10.43r. pod m. Lenino, Obłasti Mohylewskiej, kiedy grupa piechoty przeciwnika przedostała się na styku naszej jednostki i sąsiada z lewej flanki, co groziło zdobyciem punktu NP [punktu obserwacyjnego] dowódcy dywizji, porucznik Orłowski B. B. wziąwszy z sobą jeden pluton fizylierów [fizylierek], przemieścił się z nim naprzód. Podszedłszy do przeciwnika na bliską odległość, ogniem od frontu i z flanki do grupy przeciwnika, która się przedarła, porucznik Orłowski B.B. większą część grupy zniszczył na miejscu a pozostałych, nieustępliwym pościgiem zmusił do ucieczki. Podczas wykonywania tego zadania porucznik Orłowski B.B. Ryzykując życiem znajdował się to na lewej, to na prawej flance przemieszczającego się plutonu i dawał przykłady męstwa i [nieczytelne] nacierał na grupę przeciwnika i nie dawał jej możliwości ani ukryć się na miejscu, ani oderwać się bez walki.”

Oprócz tego porucznik Orłowski B.B nie dał możliwości przeciwnikowi naruszyć szyków jednostek dywizji od strony dowództwa dywizji.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Po 15.11.1943r. dowódca samodzielnego batalionu narciarzy.

Od 1943r. lub od wiosny 1944r. służba w Oficerskiej Szkole Piechoty nr 1. Na stanowisku miał pozostawać do 1949r. (1947r.?).

02.04.1947r. – powrócił do ZSRR.

07.08.1947r. – zwolniony do rezerwy w stopniu podpułkownika.

Mieszkał w Leningradzie do co najmniej 1988r.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Order Krzyża Grunwaldu III klasy

Srebrny Krzyż zasługi – nadany z rozkazu nr 54 z 26.02.1946r.

Krzyż Bitwy pod Lenino – 06.09.1989r.

Radzieckie:

Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 06.04.1985r. – nadanie jubileuszowe.

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Medal „Za obronę Leningradu” – rozkaz 65DS nr 455/4 z 29.08.1943r.

Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”

Rany i kontuzje: Brak danych.

Data i miejsce śmierci: Brak danych (po 1989r.)

Dodatkowe informacje:

Według A. Srogi, to właśnie por. Orłowski, dostawszy rozkaz wyznaczenia trzech dobrze strzelających wartowniczek skierował do ochrony dokumentów sztabowych Anielę Krzywoń (wraz z Władysławą Wysocką, Heleną Figurą i Leokadią Karczewską).

Opracowano na podstawie materiałów CAMO RF, materiałów otrzymanych od p. Marka Sobiecha oraz książki „Początek drogi. Lenino” A. Srogi.

Dodatkowe zdjęcia:

Oksanicz Eugeniusz syn Jana

Data i miejsce urodzenia: 19.01.1911r., Machnówek (Obecnie w powiecie Tomaszowskim w Województwie Lubelskim)

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Cywilne: Wyższe.

1922-1924r. – gimnazjum, Lublin.

1930r. – matura.

1933r. – Instytut Rolny w Puławach.

Wojskowe:Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Od 06.1943r. w WP.

Chorąży, zastępca dowódcy do spraw polityczno-wychowawczych, 7 kompania, 3pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Chorąży, zastępca dowódcy do spraw polityczno-wychowawczych, 7 kompania, 3pp.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„Chorąży Oksanicz w czasie walk 12 i 12 [tak w oryginale] października 1943r. w rejonie Triegubowo-Lenino dał się poznać jako przykładny, wzorowy, odważny oficer. Wysłany przez dowódcę kompanii na lewą flankę celem dowodzenia, umiejętnie dowodził walką. W czasie niemieckiego ataku na szyki bojowe kompanii, kiedy 3. pluton przeszedł do kontrataku, chorąży Oksanicz osobiście prowadził ogień z ckm do atakującej grupy przeciwnika, czym też umożliwił odparcie ataku.

Swoim ogniem zabił i zranił ponad 10 żołnierzy przeciwnika. W czasie nalotów lotnictwa, pod huraganowym ogniem chorąży Oksanicz obchodził pozycje kompanii, od okopu do okopu, dając przykład odwagi i męstwa swoim podkomendnym.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

11.1943r. – zastępca dowódcy 2 batalionu, 3pp.

1944r. – awans do stopnia porucznika.

03.09 – 01.11.1944r. – , Porucznik, zastępca dowódcy pułku do spraw polityczno-wychowawczych, 2pp.

Przed 03.1945r. Awans do stopnia kapitana.

20.03.1945r. – 08.07.1945r. – Kapitan, zastępca dowódcy pułku do spraw polityczno-wychowawczych, 1pp.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (pośmiertnie?)

Srebrny Medal “Zasłużonym na Polu Chwały” – nadano podczas służby w 2pp.

Brązowy Medal “Zasłużonym na Polu Chwały” – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino.

Radzieckie:

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje:

10.1944r. – Ranny pod Jabłonną (rana ciężka);

05.1945r. – Ranny w Berlinie (rana lekka);

08.07.1945r. – ranny pod Czarną (rana śmiertelna).

Data i miejsce śmierci: 08.07.1945r., Okolice miejscowości Czarna w rejonie Białegostoku.

Dodatkowe informacje:

Pochodził z rodziny chłopskiej.

Tak opisuje A. Sroga chorążego Oksanicza:

„[…] szczupły, w okularach, o wyglądzie naukowca”.

Takie informacje na temat okoliczności śmierci E. Oksanicza podaje A. Sroga:

„[..] chcąc uniknąć bratobójczej walki wezwał ukrywających się w lesie [członków oddziału partyzantki antykomunistycznej] do zaprzestania jej. W tym momencie padł wymierzony w niego śmiertelny strzał.”

Wersję o tym, że został zabity, gdy wzywał partyzantów do zaprzestania walki potwierdzają także późniejsze zeznania partyzantów. Dokładna treść przemowy nie jest znana, różni świadkowie podawali różne informacje.

Poległ w walce z odziałem Armii Krajowej Obywatelskiej (AKO) Aleksandra Rybnika ps.”Jerzy”.

Pochowany na cmentarzu wojskowym w Białymstoku.

W latach 1983-1993 imię kapitana Eugeniusza Oksanicza nosił 3 pułk zmechanizowany.

Opracowano na podstawie materiałów CAMO RF, materiałów przekazanych przez p. Marka Sobiecha oraz książek: „Początek drogi. Lenino” A. Srogi, „Pierwszy Praski” A. Krajewskiego oraz „Drugi Berliński” A. Krajewskiego.

Dodatkowe zdjęcia:

Okińczyc Jan syn Bronisława

Data i miejsce urodzenia: 1921r., Lubaszewo (?), Powiat Łuniniec (obecnie w Rajonie Hancewicze na Białorusi).

Narodowość: Polak.

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Przed 25.05.1943r. (inne źródła wskazują, że to 27.05.1943r., co jednak kłóci się z informacją z Tambowskiego Punktu Etapowego) – zmobilizowany przez Tambowski RWK lub Płatonowski RWK w Obłasti Tambowskiej.

25.05.1943r. – Skierowany z Tambowskiego Punktu Etapowego do Centrum Artyleryjskiego (?)

Od 06.1943r. w WP.

Kapral, dowódca drużyny rusznic przeciwpancernych kompanii rppanc. 1 Brygady Pancernej.

Udział w bitwie pod Lenino:

Kapral, dowódca drużyny rusznic przeciwpancernych kompanii rppanc. 1 Brygady Pancernej.

Z wniosku odznaczeniowego na Medal „Za odwagę” (na jego podstawie przyznano ostatecznie Order Czerwonej Gwiazdy):

„Kapral Okińczyc Jan B. to aktywny uczestnik obrony przeciwlotniczej w czasie walk od 12 do 13.10.43r. w rejonie m. Lenino.

W okresie masowych nalotów niemieckiego lotnictwa na szyki bojowe wojsk przeprawiających się przez rzekę Miereja ogniem grupowym z rusznic przeciwpancernych zestrzelono 2 samoloty przeciwnika.

Nie bacząc na silne bombardowanie z powietrza i ostrzał artyleryjsko-moździerzowy kapral Okińczyc J. Śmiało prowadził ogień do wrogich samolotów ze swojej rusznicy przeciwpancernej, czego rezultatt był codziennie widoczny.

Grupowym ogniem artylerii przeciwlotniczej i rusznic przeciwpancernych zestrzelono w tych dniach 5 samolotów przeciwnika.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

W 1944r. otrzymał awans na chorążego i został dowódcą plutonu w tej samej kompanii.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje: Brak.

Data i miejsce śmierci: 24.10.1944r., Otwock

Dodatkowe informacje:

Zmarł w wyniku zatrucia alkoholem w szpitalu w Otwocku.

Pochowany na cmentarzu w Otwocku, prawdopodobnie później przeniesiony na cmentarz przy ul. Żwirki i Wigury w Warszawie (grób 344). Niewykluczone, ze nazwisko na grobie przekręcono jako „Okińczyk”.

W chwili śmierci jego najbliższą rodziną był ojciec, Bronisław Okińczyc, zamieszkały w Lubaszewie.

Opracowano na podstawie materiałów CAMO RF oraz materiałów otrzymanych od p. Marka Sobiecha.

Dodatkowe zdjęcia:

Minuczyc Konstanty syn Antoniego

Data i miejsce urodzenia: 1906r. (1908r.?), Grodno.

Narodowość: Polak.

Wykształcenie:

Wojskowe: szkoła podoficerska przy 76pp – ok.1928r.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Od 1928r. W WP.

Służba w 16pp w Grodnie.

Podoficer Zawodowy.

1934r. – plutonowy, Szkoła Podchorążych Rezerwy w Grodnie.

01.10.1938r. – awans do stopnia sierżanta, przeniesiony do Morskiego Batalionu Strzelców (Wejherowo).

Udział w obronie Wybrzeża.

Dwukrotnie wzięty przez Niemców do Niewoli, za każdym razem uciekał.

Po drugiej ucieczce przedostał się do Grodna, gdzie mieszkała jego żona i syn; następnie został aresztowany przez władze radzieckie i trafił na Syberię, w rejon Kotłasu w Obłasti Archangielskiej.

Bezskutecznie próbował dostać się do Armii Andersa.

26.05.1943r. – zgłosił się do Kotłaskiego RWK, skierowany do służby w WP.

Od 28.05.1943r. w WP.

Początkowo na stanowisku szefa kompanii, następnie dowódca plutonu w samodzielnej kompanii zwiadu.

Przed bitwą mianowany zastępcą dowódcy samodzielnej kompanii zwiadu 1DP.

Awans do stopnia chorążego otrzymał bezpośrednio od gen. Berlinga za przejawioną w czasie ćwiczeń inicjatywę i spryt, nie odbywając kursu oficerskiego

Udział w bitwie pod Lenino:

Chorąży, zastępca dowódcy samodzielnej kompanii zwiadu 1DP.

Wg. A. Srogi przez cały czas trwania bitwy pozostawał na punkcie obserwacyjnym dowódcy 1DP.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„Chorąży Minuczyc K. A. w ciągu czterech dób – od 10 do 13 października b.r. nieprzerwanie przebywał na punkcie obserwacyjnym dowódcy dywizji generała brygady Berlinga, gdzie, znajdując się pod nieprzerwanym ogniem wrogich dział, moździerzy i lotnictwa spokojnie i niewzruszenie prowadził obserwację wrogiej linii obrony.

Kiedy 13 [nieczytelne] została przerwana łączność między dowódcą 1 pułku piechoty i dowódcą dywizji, z rozkazu tego ostatniego, pod wrogim obstrzałem odnalazł na pierwszej linii dowódcę 1 pułku i przekazał mu rozkaz, by rzucić pułk do kolejnego ataku.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Od 1944r. dowódca samodzielnej kompanii zwiadu 1DP.

Przed 09.1944r. – awans do stopnia porucznika.

Po 01.1945r. – awans do stopnia kapitana.

Udział w walkach o Berlin.

Po wojnie awans do stopnia majora.

1946r. – major, dowódca 62pp, Ełk.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Walecznych – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino;

(Brązowy?) Krzyż Zasługi – otrzymany przed wojną, prawdopodobnie za zasługi wojskowe;

Medal Dziesięciolecia* – otrzymany przed wojną.

Radzieckie:

Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 16.02.1945r.

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje:

1939r. – ranny dwukrotnie w nogi podczas Wojny Obronnej.

Data i miejsce śmierci: 05.01.1947r., okolice Ełku.

Dodatkowe informacje:

Był synem kolejarza z Grodna

Według niektórych źródeł przed wojną był podoficerem we Flotylli Pińskiej.

Według A. Srogi słynął w dywizji jako obdarzony najmocniejszym głosem.

Zginął w wypadku samochodowym – w efekcie poślizgu stracił panowanie nad samochodem.

*Odznaczenie wspomniane we wniosku odznaczeniowym na Order Czerwonej Gwiazdy. Może chodzić o Medal Dziesięciolecia Niepodległości albo, co bardziej prawdopodobne, o Medal za Długoletnią Służbę, w takim wypadku został prawdopodobnie nadany w 1938r.

Do odznaczenia Orderem Wojny Ojczyźnianej został przedstawiony jako oficer z Armii Czerwonej. Wygląda jednak, że to omyłka, gdyż nie ma ma innych śladów jego służby w radzieckich Siłach Zbrojnych.

Opracowano na podstawie:

– Materiałów CAMO RF;

– „Początek drogi. Lenino” A. Srogi;

https://www.facebook.com/100063625240458/posts/2748973185371981/ (dostęp 13.06.2024 21:14);

https://www.1944.pl/archiwum-historii-mowionej/janusz-stanislaw-kowalski,2245.html (dostęp 13.06.2024 21:14);

Dodatkowe zdjęcia: