Frankowski Antoni (Anton) syn Piotra

Data i miejsce urodzenia: 1905r. (1906r./10.10.1906r./23.10.1906r.) Izasław, Obłast Kamieniec Podolski, Cesarstwo Rosyjskie.

Narodowość: Ukrainiec/Polak

Wykształcenie:

Cywilne:

1924r. – technikum budowlane.

Wojskowe:

1931-1935 – szkoła oficerów artylerii, Kijów.

1954r. – Kursy doskonalenia oficerów ASG.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Od 25.10.1927r. Służba w Armii Czerwonej. Powołany przez Szepetowski RWK Obłasti Kamieniec Podolski;

1937r. – zwolniony do rezerwy za pochodzenie (element represji w ramach „operacji polskiej” NKWD); Pracował w Leningradzie, w przemyśle jako robotnik wykwalifikowany.

1939r. – powtórna mobilizacja, skierowany do 168DS.

1939r. – 1940r. – Udział w wojnie radziecko-fińskiej.

24 pułk artylerii haubic;

412 pułk artylerii haubic 168DS (Leningradzki OW);

? – 02.1943r. – 334 pułk artylerii, 142DS

15.02 – 19.08.1943r. – major, dowódca artylerii brygady, 123 Samodzielna Brygada Strzelecka, 2 Armia Uderzeniowa

Od 09.1943r. W WP.

Do 17.09.1943r. – Major, dowódca 2pal (krótko, w czasie jego organizacji).

Major, dowódca 1pal, skierowany na stanowisko na rozkaz gen. Berlinga po wykryciu nieprawidłowości w 1pal.

Udział w bitwie pod Lenino:

Major, dowódca 1pal.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy (na jego podstawie ostatecznie nadano Order Wojny Ojczyźnianej I klasy):

„W okresie walk od 11.10.43r. do 13.10.43r. pod m. Lenino Obłasti Mogilewskiej grupie PP-1 w składzie 1pa [pułku artylerii], 1PPD [Polskiej Dywizji Piechoty] i 308pa [pułku artylerii] 290DS [Dywizji Strzeleckiej] powierzono odpowiedzialne zadanie zabezpieczyć przerwanie i uchwycenie przez naszą piechotę silnie umocnionych linii niemców [tak w oryginale].

Będąc dowódcą grupy PP major Frankowski osobiście kierował przygotowaniem grupy do przerwania, korygując na miejscu wszystkie defekty.

Postawiwszy dokładne zadania wszystkim podgrupom w celu przygotowania i zabezpieczenia przerwania, udało mu się osiągnąć wzorowe współdziałanie z dowódcą pułku strzeleckiego znajdując się nieodłącznie z nim.

W chwili zaciętych bombardowańz powietrza przez wrogie lotnictwo, gdy piechota przeciwnika, wspierana przez działa samobieżne nie raz rzucała się do kontrataków, major FRANKOWSKI umiejętnie manewrując ogniem grupy odrzucił wszystkie kontrataki zapewniając swojej piechocie uchwycenie i utrzymanie uchwyconej rubieży przy odkrytej lewej flance.

Będąc kontuzjowanym nie opuścił NP [punktu kierowana ogniem] i do końca walki kierował grupą..

Major FRANKOWSKI [to] kulturalny, wymagający, nieustraszony oficer z doświadczeniem frontowym.”

Po kontuzji (zasypany na PO 1 dywizjonu, pzez dowództwo 1DP uznany za poległego), został odtransportowany do sztabu 2 dywizjonu, gdzie doszedł do siebie i ponownie objął dowodzenie pułkiem. Przez kilka poprzednich godzin jednak pozostawał nieprzytomny.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

10.1943r. – Awans do stopnia podpułkownika;

Dowódca Artylerii 3DP;

1944r. – 06.1945r. – Dowódca artylerii 2DP;

Dowódca 2DP;

Dowódca 11DP;

Dowódca 14 BAC;

Dowódca Artylerii 11KP (Wałcz);

Dowódca 9KP (Lublin);

23.09.1949r. – zakończenie służby w Armii Czerwonej;

1954-1956r. – Komendant Oficerskiej Szkoły Uzbrojenia (Bartoszyce);

1957r. – Zastępca dowódzy artylerii Pomorskiego OW;

1963r. – Awans do stopnia generała brygady.

1963r. – przeniesiony do rezerwy.

Mieszkał w Bydgoszczy.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Virtuti Militari V klasy – rozkaz NDWP nr 145 z 28.03.1945r.

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – dekret PKWN 30.01.1945r.

Order Krzyża Grunwaldu III klasy – 1945r.;

Złoty Krzyż Zasługi – 1946r.;

Krzyż Walecznych – rozkaz nr 3 z 11.11.1943r. (za działania pod Lenino);

Srebrny medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 1945r.;

Medal Zwycięstwa i Wolności;

Medal 10-lecia PRL;

Medal 30-lecia PRL;

Medal 40-lecia PRL;

Złoty Medal „Sily Zbrojne w służbie Ojczyzny”;

Srebrny Medal „Sily Zbrojne w służbie Ojczyzny”;

Brązowy Medal „Sily Zbrojne w służbie Ojczyzny”;

Radzieckie:

Order Czerwonego Sztandaru – rozkaz dla wojsk 1Frontu Białoruskiego nr 637/N z 10.06.1945r. – za dowodzenie artylerią 2DP przy forsowaniu Odry i Starej Odry;

Order Czerwonego Sztandaru – 06.11.1947r. (za wysługę lat)

Order Wojny Ojczyźnianej I klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej);

Order Wojny Ojczyźnianej I klasy – rozkaz dla wojsk 1 Frontu Białoruskiego nr 574/N z 07.09.1945r.

Order Czerwonej Gwiazdy – 03.11.1944r. (za wysługę lat);

Medal „Za obronę Leningradu” – rozkaz z 02.08.1943r. Dla 123 Samodzielnej Brygady Strzeleckiej;

Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”

Rany i kontuzje:

Kontuzjowany pod Lenino – na punkcie obserwacyjnym 1 dywizjonu w wyniku ostrzału artylerii nieprzyjaciela został zasypany. Pomimo, że szybko go odkopano i wyszedł z tego bez większego uszczerbku, do dowództwa 1DP przekazano już informacje o jego śmierci.

Data i miejsce śmierci: 30.04.2001r., Bydgoszcz.

Dodatkowe informacje:

W różnych dokumentach w rubryce „narodowość” figuruję „Ukrainiec” albo „Polak”.

Żonaty ze Stefanią Gajewską (lub Wasilewską), uczestniczką bitwy pod Lenino w stopniu podporucznika.

Wyróżniony wpisem do Honorowej Księgi Czynów Żołnierskich w 1983r.

Według A. Srogi był ponadprzeciętnie wysoki, w związku z czym do 1pal przybył w płaszczu szeregowego (radzieckim), gdyż nie znaleziono płaszcza oficerskiego na jego rozmiar.

Według A. Srogi był odznaczony Orderem Czerwonego Sztandaru już w 1943r., za walki na Froncie Leningradzkim, brak jednak potwiwerdzenia tego faktu w dostępnych dokumentach CA MO. Możliwe, ze autor pomylił postaci – Order Czerwonego Sztandaru za walki w rejonie Leningradu otrzymał dowódca 1 dywizjonu 1pal, Iwan Sazonow, który raz z Frakowskim został zasypany na punkcie obserwacyjnym.

Ten sam autor podaje, że brat Frankowskiego służył w WP w 2pu. Sugeruje także – choć niejednoznacznie – że pod koniec lat 30 Frankowskiego mogły dotknąć dalej idące represje.

Przygotowano w oparciu o materiały CA MO RF oraz książkę „Początek drogi. Lenino” A. Srogi.

Dodatkowe zdjęcia:

Urbański Anatol syn Feliksa

Data i miejsce urodzenia: 27.02.1911r., Bieliew, Obłast Tuła, Cesarstwo Rosyjskie

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Cywilne:

1927r. – Szkoła powszechna 7 lat w Bieliewie

1929r. – ukończył 9 klasę.

1934r. – Moskiewski Instytut Geologiczny

1935r. – Instytut ?

Wojskowe

1932r. – Wyższe kursy przygotowawcze przy Moskiewskim instytucie Geografii.

1940r. KUKSZ (Kursy doskonalenia Kadry Dowódczej Rezerwy), 100 dni.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Od 16.12.1939r. – Inżynier hydrolog, Swierdłowskie Obwodowe biuro „Wodstroj”

Służba w Armii Czerwonej od 08.07.1941r., zmobilizowany przez Bielewski RWK.

Służba w 27zps.

Przed 08.1942r. – młodszy lejtnant, dowódca kompanii, 1221ps, 367DS

10.08- 06.10.1942r. – Młodszy lejtnant, 326gps.

10.1942r. – sztab 14Armii.

3.04.1943 – odkomenderowany na potrzeby formowania jednostek polskich w ZSRR (Rozkaz GUK NKO 1153).

Od czerwca 1943r. w WP.

Chorąży, dowódca plutonu, 3 batalion 1pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Chorąży, dowódca plutonu, 3 batalion 1pp.

Z wniosku na Order Czerwonej Gwiazdy (ostatecznie na jego podstawie przyznano Order Wojny Ojczyźnianej I klasy):

„W czasie ataku na wieś Tregubowo 12-go października 1943r. otrzymawszy pierwszą ranę pozostał w szyku i kontynuował dowodzenie swoim plutonem.

Doprowadził swój pluton przez ogień nieprzyjacielskich fizylierów do samej wsi i tu poległ śmiercią bohatera.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Poległ 12.10.1943r.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Order Wojny Ojczyźnianej I klasy – 11.11.1943r. (pośmiertnie) – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje:

Ranny dwukrotnie 12.10.1943r. (druga rana okazała się śmiertelna).

Data i miejsce śmierci: 12.10.1943r., Trygubowa.

Dodatkowe informacje:

Żonaty z Jekatieriną Filipowną Kisieliewą (ur.1913r.), w czasie bitwy po Lenino zamieszkałą w Swierdłowsku.

W 1936r. Urodziłą im się córka.

Bezpartyjny.

Stopień młodszego lejtnanta zweryfikowany rozkazem 478/z z 1940r..

Opracowano na podstawie materiałów CA MO RF.

Dodatkowe zdjęcia:

Piotrowski Tadeusz syn Wilhelma

Data i miejsce urodzenia: 29.11.1906r., Wieś Soliwonki (?), Obwód Kijowski, Cesarstwo Rosyjskie (obecnie Ukraina)

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Cywilne: Brak danych.

Wojskowe:

Ulianowska Szkoła Piechoty, Symbirsk.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

W Armii Czerwonej od 04.11.1928r.

Zmobilizowany przez Fastowski RWK Obłasti Kijowskiej.

Po ukończeniu szkoły dowódczej, służył w 242ps 81 Kałuskiej Dywizji Strzeleckiej.

Major, 71 Gwardyjska DS (stanowisko nieustalone)

Podpułkownik, dowódca 230 pułku strzelców górskich.

Udział w walkach na Froncie Leningradzkim.

W WP od maja 1943r.

Od 02.09.1943r. – Podpułkownik, dowódca 3pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Podpułkownik, dowódca 3pp.

Z wniosku na Order Czerwonej Gwiazdy (na jego podstawie ostatecznie przyznano Order Wojny Ojczyźnianej I klasy):

„Zająwszy, w czasie walk 11-13 października 1943r. w rejonie miejscowości Lenino Obłasti Mohylewskiej, rubież bojową, podpułkownik Piotrowski T. W. osobiście sprawdził cały rejon obrony i organizował jego obronę.

Przy natarciu dnia 13.10.1943r. Przeciwnik rzucił przeciw pułkowi podpułkownika Piotrowskiego T. W. nieprzerwane lotnictwo [tj. ostrzał i lub bombardowanie z powietrza] i niejednokrotnie przechodził do kontrataków przy wsparciu czołgów i dział samobieżnych.

Nie bacząc na silną ogniową bezczynność [tak w oryginale, chodzi raczej o ostrzał], tak z powietrza, jak i artylerii przeciwnika pułk pod dowództwem podpułkownika Piotrowskiego T. W. odparł wszystkie kontrataki przeciwnika i utrzymał zajmowaną rubież.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

01.04.1944r. – awans do stopnia pułkownika.

18.08-26.09.1944r. – zastępca dowódcy 1DP ds. liniowych.

Według innych danych25.08 – 13.09.1944r. – dowódca 7DP.

Po wojnie – pułkownik, zastępca dowódcy Warszawskiego OW (stanowisko nieustalone).

01.1946r. – Powrócił do ZSRR.

17.05.1954r. – zwolniony do rezerwy.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Virtuti Militarii V klasy

Order Krzyża Grunwaldu III klasy (?)

Krzyż Walecznych – 11.11.1943r., za działania pod Lenino.

Radzieckie:

Order Czerwonego Sztandaru – 15.11.1950r. – za wysługę 20 lat.

Order Wojny Ojczyźnianej I klasy – 11.11.1943r., za działania pod Lenino (patrz wyżej)

Order Czerwonej gwiazdy – 03.11.1944r. – za wysługę 15 lat (?)

Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”.

Rany i kontuzje:

Ranny w czasie Operacji Budziszyńskiej 2AWP.

Data i miejsce śmierci:

Dodatkowe informacje:

Wsi Soliwonki lub Soliwonka nie udało się zidentyfikować.

Pochodził z polskiej rodziny urzędniczej.

Tak opisuje go Alojzy Sroga w „Początek drogi. Lenino”:

„Lekko dziobata twarz, żywo reagująca, jakby współuczestnicząca w mówieniu i słuchaniu.”

„Nieco popędliwy, jakby partyzancki[…]”

Zdecydowanie wymagał od oficerów meldowania się w języku polskim.

Autor podaje także, że w 1944r. dowodził 10DP z 2AWP, prawdopodobnie jednak jest to pomyłka i chodzi o 7DP.

Żonaty z Antoniną Prokofjewną Michajłową (ur.14.02.1922r.), lejtnantem służby medycznej. W czasie bitwy pod Lenino służyła w jw. 66843, później została delegowana do WP. Pełniła czynną służbę wojskową w latach 1940-1946, m.in. w 332ps, później w 112pcz, następnie, już w WP po wojnie w sztabie Warszawskiego OW.

Sporządzono na podstawie materiałów CA MO RF i książki “Początek drogi. Lenino” Alojzego Srogi.

Dodatkowe zdjęcia:

Oleszkowski Bronisław syn Antoniego

Data i miejsce urodzenia: 1908r., Wysoczany, Rajon Łoźnieński, Obwód Witebski (obecnie Białoruś)

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Służba w Armii Czerwonej od 1941r.

Ponownie zmobilizowany w 1941r.

1941r.- 03.1943r. – Kapitan, 82zapasowy pułk strzelecki.

W 11.1942r. Przez pewien czas pełnił służbę w 380 zapasowym pułku strzeleckim 42 Zapasowej Brygady Strzeleckiej.

06.03-28.05.1943r. – kapitan, 53 szkolny pułk strzelecki.

W WP od 06.1943r.

Kapitan, zastępca dowódcy 1 batalionu 2pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Kapitan, zastępca dowódcy 1 batalionu 2pp.

Z wniosku na medal „Za odwagę” (na jego podstawie nadano ostatecznie Order Wojny Ojczyźnianej I klasy):

„W walkach 12 i 13.10.1943r. będąc zastępcą dowódcy batalionu śmiało i zdecydowanie kierował działaniami drugiej kompanii[,] dowódca której opuścił szyki [tzn. najprawdopodobniej poległ lub został ranny i ewakuowany] na początku natarcia. Pod koniec drugiego dnia walk, otrzymawszy rozkaz do natarcia energicznie zorganizował grupę uderzeniową i odważnie poprowadził ją do natarcia. Kapitan Aleszkowski wypełnił rozkaz. W zajętej transzei poległ śmiercią walecznych.”

Według A. Srogi:

„[w nocy 13.10.1943r.]

W ręku dzierżą granaty, biegną rowami łączącymi. Trzeba jednak wyskoczyć z nich, przebiec kilkadziesiąt metrów odkrytym terenem.

– Za mną! – krzyczy kapitan [Oleszkowski].

Wyskakuje pierwszy. Trafia wprost w krzyżowy ogień cekaemu, który mają zaatakować. Dołącza się biegły ogień moździerzy. Ani mowy by wyskoczyć z okopu.

Żołnierze patrzą speszenie, zmartwieni.

„Zlikwidujemy tamte cholerne czupiradła.”

Jeden z nich wraca, by zameldować dowódcy batalionu o śmierci jego zastępcy.”

Poległ 13.10.1943r. Podczas próby odbicia Połzuch.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Poległ 13.10.1943r. Pod Połzuchami.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Walecznych (pośmiertnie) – 11.11.1943r., za działania pod Lenino

Radzieckie:

Order Wojny Ojczyźnianej I klasy (pośmiertnie – 11.11.1943r., za działania pod Lenino (patrz wyżej)

Rany i kontuzje:

13.10.1943r. (rana śmiertelna).

Data i miejsce śmierci: 13.10.1943r. pod Połzuchami.

Dodatkowe informacje:

W niektórych radzieckich dokumentach figuruje także jako „Aleszkowski”.

Wsi wskazanej jako miejsce urodzenia nie udało się zidentyfikować. W niektórych dokumentach jako miejsce urodzenia figuruje także miasto Łoznańsk, prawdopodobnie jednak jest to błąd. Przypuszczalnie również tu chodzi o miasto Łoźna na Białorusi.

Był członkiem WKP(b).

Tak opisuje go Alojzy Sroga w „Początek drogi. Lenino”: „[…] wysoki mężczyzna o ostrych rysach, pochodzi z Witebszczyzny. Nieźle mówi po polsku. Jego ulubione słowo, różnie jednak akcentowane – raz stanowi pochwałę, raz przyganę – to „czupiradło”.”

Żonaty z Aleksandrą (nazwiska panieńskiego nie ustalono). W chwili śmierci jego żona zamieszkiwała w Stalińsku (obecnie Nowokuźnieck, Obwód Kemerowski, Federacja Rosyjska).

W dokumentach powtarzana jest też data śmierci 12.10.1943r.

Dodatkowe zdjęcia:

Murżyński Leopold syn Sylwana (Albina)

Data i miejsce urodzenia: 26.09.1907r. , chutor Malinowski, rajon Łozowski, obłast Charkowska lub Kalinówka (?) Ujezd Winnica, Gubernia Podolska, Cesarstwo Rosyjskie (obecnie rajon Kalinowski, Obwód Winnica, Ukraina)

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Cywilne:

Według arkusza ewidencyjnego – samouk, bez formalnego wykształcenia cywilnego.

Wojskowe:

Kurs instruktorów sanitarnych – 1.1.1930r.

Szkoła dowódcza im. Kamieniewa – 25.10.1933r.-11.1935r.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Praca w rolnictwie.

Służba w Armii Czerwonej od 13.11.1929r.

13.11.1929r.-12.1929r. – czerwonoarmista, 151 pułk.

1930-1932r. – instruktor sanitarny – 6 samodzielny batalion saperów.

25.12.1932r. – 5.01.1933r. – instruktor sanitarny – szkoła autotechniczna.

05.01.1933r. – kursant, jw. 1605

27.01.1933r.-10.1933r. – instruktor sanitarny – 6 samodzielny batalion saperów.

07.11.1935r.-? – lejtnant, dowódca plutonu, samodzielna kompania saperów 1 Dywizji Kaukaskiej.

? – dowódca plutonu szkolnego 9 kompanii saperów.

07.09.1937r.-06.1938r. – szef służby inżynieryjnej 26 kaukaskiego pułku strzelców górskich.

17.06.1938r. – zwolniony do rezerwy

17.07.1938r. – awans do stopnia starszego lejtnanta.

Przywrócony do słuzby w 1939r.

Złożył przysięgę wojskową 23.02.1939r.

16.12.1939r. – ? – naczelnik szkoły 21 samodzielnego batalionu inżynieryjnego.

Służba w Zakarpackim OW – szef dowództwa służby inżynieryjnej (?)

06.10.1941r. – awans do stopnia kapitana.

1943r. – Służba w 216 DS, 47 Armia.

30.04.1943r. – awans do stopnia majora.

Od 17.08.1943r. W WP.

Inżynier-major, szef służby saperskiej 1DP.

Udział w bitwie pod Lenino:

Inżynier-major, szef służby saperskiej 1DP.

Z wniosku na Order Wojny Ojczyźnianej I klasy:

„Major Murżinskij w walkach 12-13.X.43r. Pod Lenino osobiście kierował budową przeprawy (przez rzekę Miereja), po której miały przejść czołgi. Nie zważając na intensywny ogień artylerii przeciwnika[,] przeprawa została zbudowana na czas, dzięki czemu czołgi wykonały postawione im zadanie bojowe. Major Murżinskij [nieczytelne] saperów swoim przykładem poległ na posterunku bojowym, jak mężny i wytrwały syn swojego ludu.”

Poległ 12.10.1943r. W rejonie Nikolenek

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Poległ 12.10.1943r.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Virtuti Militari V klasy (pośmiertnie) – 11.11.1943r. – za działania w bitwie pod Lenino.

Radzieckie:

Order Wojny Ojczyźnianej I klasy (pośmiertnie) – 11.11.1943r. – za działania w bitwie pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje:

12.10.1943r. (rana śmiertelna)

Data i miejsce śmierci: 12.10.1943r. , Nikolenki

Dodatkowe informacje:

Na liście strat i w ewidencji jako miejsce urodzenie figuruje Kalinowska Cukrownia w rajonie Kalinowskim w Obłasti Winnica. Prawdopodobnie chodzi o osadę przyzakładową lub stację o tej nazwie.

Najczęściej jako data urodzenia figuruje 1907r., choć część dostępnych materiałów podaje rok 1900.

Władał językiem polskim, rosyjskim i ukraińskim.

Był członkiem WKP(b) od 1932r.

W chwili śmierci był żonaty z Marią Aleksandrowną (nazwiska panieńskiego nie ustalono) mieszkającą w Tbilisi.

Sporządzono na podstawie materiałów CA MO RF.

Dodatkowe zdjęcia:

Lachowicz Bronisław syn Jakuba

Data i miejsce urodzenia: 1907r., Orsza

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Cywilne:

Szkoła średnia przed 1929r.

Wojskowe:

Szkoła dowódców w 1929r. (Szkoła Kawalerii w Leningradzie?)

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Służba w Armii Czerwonej od 1929r.

Służba w Wojskach Pogranicznych NKWD na Dalekim Wschodzie.

1941(?) – starszy lejtnant.

1942r. – 202 zapasowy pułk strzelecki – zastępca szefa sztabu do spraw szkolenia.

22.02.1942r. – awans do stopnia kapitana (rozkaz dow. Frontu Zachodniego nr 0210).

27.02.1943(?)r. – awans do stopnia majora (rozkaz dow. Frontu Zachodniego nr 01315)

W WP od czerwca 1943r., skierowany przez Moskiewski GWK.

Major, dowódca 1. batalionu 1pp

Udział w bitwie pod Lenino:

Major, dowódca 1. batalionu 1pp.

Jego batalion w nocy z 9 na 10.10.1943r. Przejął pozycje radzieckiego 459ps. Wytypowany został do rozpoznania walką. Sam Lachowicz zdecydował o użyciu tylko dwóch kompanii zamiast całych sił batalionu.

Z wniosku na Order Wojny Ojczyźnianej II klasy (na jego podstawie nadano ostatecznie Order Wojny Ojczyźnianej I klasy):

„Major Bronisław Lachowicz w boju za wieś Tregubowo 12 października 1943 roku pokazał umiejętne dowodzenie swojego batalionu.

Przy bezpośrednim zderzeniu z przeciwnikiem wykazał się męstwem i odwagą i ogniem z pistoletu maszynowego osobiście zniszczył kilkudziesięciu żołnierzy przeciwnika.

W czasie ataku na drugą linię przeciwnika poległ śmiercią walecznych.”

Poległ 12.10.1943r.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Poległ 12.10.1943r.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Order Wojny Ojczyźnianej I klasy (pośmiertnie) – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje:

Ranny w pierś 12.10.1943r. (rana śmiertelna).

Data i miejsce śmierci: 12.10.1943r., rejon Trygobowa

Dodatkowe informacje:

W „Początek drogi. Lenino” opisany jako „Wysoki, szczupły i długonogi 36-letni absolwent szkoły kawalerii w Leningradzie”.

W chwili przybycia do Sielc, po polsku mówił słabo lub wcale, szybko jednak zaczął nadrabiać braki.

Według A. Srogi, po otrzymaniu rozkazu do rozpoznania bojem, wobec dowódcy pułku otwarcie i używając niecenzuralnych słów skrytykował rozkaz. Nie wiadomo jednak na czyich wspomnieniach oparta jest ta informacja.

Tak A. Sroga opisuje moment śmierci Lachowicza:

„Tuż pod wsią Trigubowa, gdy wróg zatrzymuje na chwilę ogniem cekaemów słabe już kompanie 1 batalionu – jego dowódca, major Bronisław Lachowicz, dobywa z kabury pistolet. Wysuwa się przed zaległą tyralierę.

– Chłopcy! Orły! Za mną! Naprzód!

Zrywają się, skaczą do przodu. Pocisk przeciwpancerny godzi w tym momencie majora lachowicza w pierś. Godzinę temu pijąc w ziemiance zdobyczny rum obecywał Olechnowiczowi, że wieczorem staną w jego [Lachowicza] rodzinnym domu.”

W chwili śmierci był żonaty z Lubow (nazwisko panieńskie nieustalone), zamieszkałą w Orszy (w linii prostej około 40km na zachód od Trigobowa).

Śmierć majora Lachowicza uwiecznił na płótnie uczestnik bitwy pod Lenino porucznik Marian Zieliński. Obraz znajduje się w zbiorach MOP w Kołobrzegu.

Dodatkowe zdjęcia:

(zdjęcie)

Pienio Jan syn Franciszka

Data i miejsce urodzenia: 29IV1923r., Tuligłowy, pow. Rudki, woj. Lwów (obecnie Tułyhołowe, Obwód Lwowski, Ukraina)

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Gimnazjum spółdzielcze w Świdnicy (po wojnie).

Praca i służba wojskowa przed służbą w 18pp:

1940r. – wywieziony na roboty przymusowe, Neukirchen Seelscheid, zatrudniony w gospodarstwie rolnym Franza Neuchla.

1944r. – ucieczka, powrót do domu; początek służby w WP.

Służba w 18pp:

Od 1944r.

W październiku 1946r. był zastępcą dowódcy 1. plutonu 9. kompanii 3. batalionu w stopniu plutonowego.

Służba i praca po zakończeniu służby w 18pp:

1947r. – Plutonowy, Krakowski Oddział WOP nr 9 (co najmniej do II1947r.)

Po zakończeniu służby wraz z rodziną wysiedloną z terenów włączonych do USRR zamieszkał w Wirach (obecnie pow. Świdnica, woj. Dolnośląskie).

1949r. – ślub (żona Janina z d. Kuta)

Praca w Kopalni w Boguszowie-Gorcach;

Kierownik sklepu wiejskiego w Wirach.

Kierownik sklepu żelaznego w Świdnicy.

Lata 60. – przeprowadzka do Świdnicy.

Lata 70./80. – Kierownik stoiska AGD w domu handlowym Merkury w Świdnicy.

1983r. – emerytura.

Organizator i prezes ROD Stokrotka w Świdnicy.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Krzyż Walecznych – rozkaz 6DP nr 036/odzn. z 1 sierpnia 1945r.

Brązowy Medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – rozkaz 6DP nr 029/odzn. z 5 czerwca 1945r.

Medal „Za Warszawę” – 3II1947r.

Medal „Za Odrę, Nysę, Bałtyk” – 3II1947r.

Odznaka Grunwaldzka – 15IX1946r.

Medal „Za udział w walkach o Berlin” – 12X1969r.

Rany i kontuzje:

Lekko ranny w szyję podczas wynoszenia rannego kolegi z pola walki, II lub III 1945 r.

Data i miejsce śmierci: 28 sierpnia 2022 r. w Świdnicy.

Dodatkowe informacje:

Był kuzynem kpr. Szymona Chrąchola, do Wojska Polskiego zgłosili się razem.

Świetnie znał niemiecki, w okresie robót przymusowych nauczył się prowadzić samochody ciężarowe.

Według niepotwierdzonych informacji brał udział w ceremonii zaślubin z morzem.

Również na emeryturze pozostał bardzo aktywnym i zaradnym człowiekiem.

Doczekał się czwórki dzieci, dziewięciorga wnucząt i dwanaściorga prawnucząt.

Opracowano na podstawie materiałów przekazanych przez rodzinę weterana.

Dodatkowe zdjęcia:

Krotke -Kochanowski Jan syn Gustawa

Data i miejsce urodzenia: 1920r.(1910r.), powiat Będzin, woj. Śląskie

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Gimnazjum w Brodach, matura w 1939r.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Do ZSRR trafił w nieznanych okolicznościach, Alojzy Sroga zdaje się jednak sugerować, że nie wiązało się to z wywozem do łagru (choć byłoby to dziwne biorąc pod uwagę losy jego ojca – patrz „dodatkowe informacje”), wspominając, że był m.in. poszukiwaczem złota i w Sielcach paradował w bardzo eleganckich wysokich butach, które dzięki temu zakupił. Gdzie indziej Sroga podaje, że Krotke -Kochanowski przebywał w północnych rejonach ZSRR.

W WP od 06.1943r.

Plutonowy, szef kompanii, 2 kompania CKM, 1pp.

Następnie skierowany na szefa kompanii do 6 kompanii strzeleckiej, gdzie zwrócił uwagę aparatu polityczno-wychowawczego jako wykształcony i oczytany. W efekcie skierowany do 5 kompanii strzeleckiej na zastępcę dowódcy ds. polit.-wych.

Udział w bitwie pod Lenino:

Plutonowy podchorąży, zastępca dowódcy ds. polit-wych. , 5 kompania strzelecka, 1pp.

Z wniosku na Order Wojny Ojczyźnianej II kl. (na jego podstawie nadano ostatecznie Order Wojny Ojczyźnianej I kl.):

„W walce 12 i 13 października 1943r. pod Lenino jako zastępca dowódcy kompanii ds. politycznych, dał wzór bezprzykładnej odwagi i umiejętnego dowodzenia swoim pododdziałem. W czasie ataku na okopy przeciwnika był jednym z pierwszych, którzy wdarli się na niemieckie pozycje. Kochany przez wszystkich żołnierzy[,] był dla nich przykładem nieustraszoności. Został śmiertelnie ranny w czasie natarcia na wieś Trygubowo i pozostał na posterunku bojowym do ostatniej minuty życia.”

Ranny siedmioma odłamkami – w prawe płuco, prawą rękę i obie nogi.

Uznany za zmarłego z upływu krwi po zranieniu; jego dokumenty zabrał por. Henryk Różański, szef sztabu 3 batalionu.

Nieprzytomny dostał się do niewoli.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

„Pośmiertnie” awansowany do stopnia porucznika (przed 30.09.1943r.).

Odzyskał przytomność 13.0.1943r. Już w niewoli niemieckiej.

Dzięki operacji przeprowadzonej w warunkach polowych przez jeńca – radzieckiego oficera-lekarza, uniknął amputacji nogi.

Przebywał początkowo w obozie na terenie Estonii, potem w Muehlberg nad Łabą (Stalag IVB),

23.04.1945r. – Wyzwolony z obozu przez Armię Czerwoną, powrócił do Polski.

Przez 10 lat po wojnie wielokrotnie przechodził operacje w związku z komplikacjami po ranach pod Lenino.

Zamieszkał w Warszawie.

W latach 70. był wiceprezesem Związku Spółdzielni Inwalidów.

W 1994r. Był prezesem Zarządu Głównego Związku Inwalidów Wojennych RP.

Działał w Kole Przyjaciół Brodów – brał m.in. udział w III Zjeździe w Wiśle w 1995r.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (po wojnie);

Krzyż Walecznych (pośmiertnie) – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino;

Radzieckie:

Order Wojny Ojczyźnianej I kl. (posmiertnie) – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje:

12.10.1943r. Ciężko ranny odłamkami w klatkę piersiową, prawą rękę i obie nogi.

Data i miejsce śmierci: 14.10.1996r., Warszawa (?)

Dodatkowe informacje:

We wniosku i rozkazach figurował jako „hrabia Krotke-Kochanowski” (w radzieckiej wersji jako Jan graf Krotke-Kochanowski) – jak podaje Alojzy Sroga, prawdopodobnie ktoś źle odczytał „chor.” jako „hr.”, co w połączeniu z podwójnym nazwiskiem spowodowało całe zamieszanie.

Był synem leśniczego, byłego oficera 1ppleg. Gustawa Kochanowskiego (syna Franciszka, ur. 01.03.1887r.), który przyjął nazwisko żony (Krotke), by uniknąć poboru do armii austro-węgierskiej. Gustaw Krotke-Kochanowski został zamordowany w Kijowie przez NKWD.

Według Alojzego Srogi miał „metr dziewięćdziesiąt dwa wzrostu, sto siedem kilo wagi.” Gdzie indziej tenże podaje, że podczas pobytu w ZSRR nosił brodę, co po przybyciu do Sielc sprawiło, że brano go kilkukrotnie za szpiega.

Nagrał relację z pobytu w ZSRR, udziału w bitwie i pobytu w niewoli niemieckiej dla Archiwum Historii Mówionej Ośrodka „Karta” (sygnatura AW_I_0527).

Przygotowano w oparciu o dane CA MO RF i książkę “Początek drogi. Lenino.” Alojzego Srogi.

Dodatkowe zdjęcia:

Kisiel Franciszek syn Michała

Data i miejsce urodzenia: 1919r., wieś Płotycz Mała, województwo Tarnpolskie (obecnie Płotycza)

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Zmobilizowany do Armii Czerwonej w 1942r. W Szatrowie (nie udało się ustalić o którą miejscowość o tej nazwie chodzi).

Od 1.06.1943r. W Wojsku Polskim.

Szeregowiec, celowniczy KM 9 kompanii 1pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Szeregowiec, celowniczy KM 9 kompanii 1pp.

Z wniosku na Order Wojny Ojczyźnianej II klasy (na jego podstawie nadano ostatecznie Order Wojny Ojczyźnianej I klasy):

„W bojach o wieś Trygubowo 12/X 1943r. w chwili silnego kontrataku przeciwnika wytworzyła się napięta sytuacja, groził odwrót naszych żołnierzy. W tym momencie w wąwozie ustawiono dwa karabiny maszynowe, zadaniem których było udaremnić przemieszczanie wroga. Kisiel był celowniczym jednego z tych karabinów i nie bacząc na silniejszy ostrzał[,] razem z zastępcą dowódcy kompani, [chorążym Wilhelmem] Lustigiem prowadził nieprzerwany ogień ostrzeliwując uparcie niemieckich fizylierów.

Poległ przy wypełnianiu tego zadania.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Poległ 12.10.1943r. W rejonie Trygubowa.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Order Wojny Ojczyźnianej I kl. (pośmiertnie) – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (parz wyżej).

Rany i kontuzje:

12.10.1943r. (rana śmiertelna).

Data i miejsce śmierci: 12.10.1943r., rejon Trygubowa

Dodatkowe informacje:

Na liście strat jako najbliższa rodzina figuruje siostra Anna Czepina zamieszkała w Płotyczy Małej.

We wniosku odznaczeniowym znajduje się niespotykana informacja o braku adresu domowego.

Przygotowano w oparciu o materiały CA MO RF

Dodatkowe zdjęcia:

Kieniewicz Bolesław syn Albina

Data i miejsce urodzenia: 21.11.1907r., wieś Dworiec (Dworzec), Rejon Łuniniecki, Gubernia Mińska, Cesarstwo Rosyjskie

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Cywilne:

1921r. – 7 klas szkoły powszechnej .

Wojskowe:

05.1926r. – 09.1929r. – 12. Ulianowska Szkoła Kadry Dowódczej Piechoty im. W. I. Lenina, Dwukrotnie Odznaczona Orderem Czerwonego Sztandaru.

03.1947 – 03.1948r. – Akademia Sztabu Generalnego im. Woroszyłowa.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Po śmierci rodziców (zamordowanych w czasie rewolucji lub wojny domowej) trafił do sierocińca.

1921 – 1923r. – służba w Armii Czerwonej (zgłosił się na ochotnika) – czarwonarmista, kurier oddziału zaopatrzenia Północno-Kaukaskiego Okręgu Wojskowego.

1923 – 1926r. – Robotnik Budowlany, Przedsiębiorstwo „Standartstroj”, Saratow.

Od 14.10.1926r. Powtórnie w Armii Czerwonej. Pierwotnie jako kursant w Saratowskiej Szkole Piechoty, następnie w 12UKPSz im. W. I. Lenina.

Po ukończeniu szkoły dowódczej we wrześniu 1929r. Skierowany do 81 DS.

09.1929r. – Służba w 81DS na stanowisku dowódcy plutonu.

Od 01.1931r. – Dowódca plutonu, 241 pułk strzelecki.

Od 04.1932r. – dowódca kompanii, 242ps.

Od 04.1934r. – naczelnik szkoły pułkowej 241 ps; następnie na stanowisku dowódcy batalionu i szefa sztabu pułku.

Od 03.1936r. – dowódca batalionu szkolnego 242 ps.

09.09.1939r. – Aresztowany przez organa NKWD, zwolniony z wojska.

18.03.1939r. – zwolniony z aresztu, przywrócony do służby w Armii Czerwonej; dowódca batalionu strzeleckiego 5 ps, 2 DS.

09.1939r. – udział w działaniach na terytorium Polski

11.1939r. – dowódca batalionu 49ps, 50DS, Białystok.

Udział w wojnie radziecko-fińskiej w szeregach 50DS, walki pod Wyborgiem.

Od 06.1940r. – szef sztabu, 49 ps.

Udział w walkach w czerwcu-lipcu 1941r. Pod Mołodecznem i Ziembinem.

Od 07.1941r. – szef sztabu 57 pzmot. (po włączeniu 49ps w skład 57DP został on przeformowany w 57pzmot.).

Udział w walkach pod Smoleńskiem.

Od 09.1941r. – Zastępca dowódcy pułku, 30ps, 64DS (następnie przemianowany na 30gps 7GDS).

Udział w walkach w obronie Moskwy.

Od 28.05.1942r. – podpułkownik, dowódca pułku, 14gps.

Od 16.09.1942r. – zastępca dowódcy 7GDS.

Od 06.11.142r. – dowódca dywizji, 397 DS.

Udział w walkach pod Demiańskiem.

27.11.1942r. – Ranny.

12.01.1943r. – zdjęty ze stanowiska za błędy w dowodzeniu dywizją.

13.01.1943r. – ranny.

Od 13.01 do 18.02.1943r. – leczenie w batalionie medycznym dywizji.

19.02 – 08.05.1943r. – w dyspozycji Rady Wojennej Frontu Północno-Zachodniego.

Od 09.05.1943r. W WP, pułkownik, zastępca dowódcy 1DP

Udział w bitwie pod Lenino:

Pułkownik, zastępca dowódcy 1DP.

Z wniosku na Order Wojny Ojczyźnianej I klasy:

„Pułkownik Kiniewicz [tak w oryginale] otrzymał dowodzenie pierwszym rzutem dywizji w walkach 12-13.X.1943r.

Z powodu działań przeciwnika, silnego art.[yleryjskiego] ognia i bombardowań na lewej flance dywizji powstała sytuacja krytyczna, którą opanował pułkownik Kiniewicz, zebrawszy wokół siebie około 120 żołnierzy, z pomocą których, dzięki wzorowej odwadze odparł niemiecką kontrakcję i wyrównał sytuację, przechodząc następnie, z tąże grupą, w zakończone sukcesem natarcie.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

25.12.1943r. – mianowany szefem sztabu 1KP.

02. – 04.1944r. – p.o. szefa sztabu 1AWP.

Od 27.04.1944r. do 05.1945r. – dowódca 4DP.

Od 14.09.1944r. – dowódca garnizonu Warszawa-Praga

12.11.1944r. – Awans do stopnia generała brygady.

05.1945r. – 30.11.1946r. – dowódca KBW.

25.05.1945r. – Awans do stopnia generała dywizji.

Od 03.1946r. – członek Państwowej Komisji Bezpieczeństwa.

11.1946r. – odwołany z WP w związku z oskarżeniami o naduzycia, powrócił do ZSRR.

03.1947 – 04.1948r. – kurs Akademia Sztabu Generalnego im. Woroszyłowa.

05.1948r. – zastępca dowódcy Korpusu, 65KS, Primorski Okręg Wojskowy.

Od 09.1949r. – zastępca dowódcy 5 Gwardyjskiej Armii Zmechanizowanej.

Od 16.03.1950r. Oddelegowany powtórnie do WP, wyznaczony dowódcą Krakowskiego Okręgu Wojskowego.

Od 01.1954r. – w dyspozycji Głównego Zarządu Kadr Armii radzieckiej, powrót do ZSRR.

17.02.1954r. – zwolniony z wojska ze względu na stan zdrowia. Osiadł w Warszawie.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Kawalerski Orderu Virtuti Militari (11.05.1945r.);

Order Krzyża Grunwaldu II klasy (1946r.);

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1945r.);

Order Krzyża Grunwaldu III klasy (1945r.);

Krzyż Walecznych (11.11.1943r.) – za działania w bitwie pod Lenino;

Złoty Krzyż Zasługi – 16.02.1946r. (za zasługi w organizacji KBW);

Złoty Krzyż Zasługi – 1948r;

Złoty medal „Zasłużonym na Polu Chwały” (dwukrotnie);

Srebrny medal „Zasłużonym na Polu Chwały” ;

Medal „Za udział w walkach o Berlin” (1966r.)

Medal „Za Warszawę” (1946r.);

Medal „Za Odrę, Nysę, Bałtyk”;

Srebrny medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1968r.);

Brązowy medal „Siły Zbrojne w służbie ojczyzny” (1951r.).

Radzieckie:

Order Lenina (1951r.) – za wysługę 25 lat (?);

Order Czerwonego sztandaru (11.10.1968r.) – nadanie rocznicowe w związku z rocznicą bitwy pod Lenino;

Order Czerwonego sztandaru (06.05.1946r.) – za wysługę 20 lat (?);

Order Czerwonego sztandaru (05.03.1945r.) – Jako dowódca 4DP, Za walki w rejonie Mirosławca* 11.02.1945r.;

Order Czerwonego sztandaru (29.06.1945r.) – według danych CAMO RF może to być zdublowane nadanie z 07.01.1942r., gdyż do rozkazu załączony jest ten sam wniosek odznaczeniowy. Na zdjęciu wykonanym po 1951r. Gen. Kieniewicz ma tylko 5, nie 6 Orderów Czerwonego Sztandaru;

Order Czerwonego sztandaru (07.01.1942r.) – Za walki pod Mołodecznem, gdzie 57ps, osłaniając odwrót dywizji, zadał przeciwnikowi znaczne straty, Kieniewicz jako szef sztabu dowodził jednocześnie 2 batalionem; walki o Ziembinem, gdzie będąc 15 dni w okrążeniu pułk zadał przeciwnikowi znaczne straty, następnie wychodząc z okrążenia z niewielkimi stratami, Kieniewicz dowodził osobiście 3 batalionem na pierwszej linii, osobiście zastrzelił dwóch żołnierzy wroga, przy wyjściu z okrążenia organizował rozpoznanie; walki na kierunku kurskim gdzie dowodził 30gps, zadając przeciwnikowi znaczne straty, oraz za walki pod Moskwą.

Order Czerwonego sztandaru (07.04.1940r.) – za działania w wojnie radziecko-fińskiej;

Order Suworowa II klasy (29/31.05.1945r.) – Jako dowódca 4DP, za forsowanie Odry, Starej Odry i Kanału Hohenzollernów, gdzie sprawnie dowodził, nierzadko będąc na pierwszej linii;

Order Wojny Ojczyźnianej I klasy (11.11.1943r.) – za działania pod Lenino (patrz wyżej);

Order Czerwonej Gwiazdy (03.11.1944r.) – za wysługę 15 lat;

Medal „Za obronę Moskwy” – 12.12.1944r.;

Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”;

Medal „XX lat zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”;

Medal „Za zdobycie Berlina”;

Medal „Za wyzwolenie Warszawy”;

Medal „30 lat Radzieckiej Armii i Marynarki”;

Medal „50 lat Sił Zbrojnych ZSRR”;

Medal „800 lat Moskwy”.

Rany i kontuzje:

27.11.1942r. (lub 6.11.1942r.) – rana lekka;

13.01.1943r. – ranny odłamkiem, rana ciężka.

Data i miejsce śmierci: 03.05.196r., Warszawa

Dodatkowe informacje:

Według opisu Alojzego Srogi – potężny (co odnosiło się zapewne bardziej do tuszy niż wzrostu), a przy tym o sprężystych ruchach, mówiący „ogromnie śpiewnie”, używał często powiedzenia „szałder-bałder”, którym określał wszelki bałagan.

W radzieckich materiałach powtarza się kilkukrotnie forma nazwiska „Kiniewicz”. Jest ona również powtórzona we wniosku na Order Wojny Ojczyźnianej podpisanym przez gen. Berlinga.

Był członkiem WKP(b) od 1931r.

Przygotowano w oparciu o materiały CA MO RF oraz książkę „Początek drogi. Lenino” A. Srogi.

*We wnioski figuruje nazwa Fridland-Pomorskij. Nazwa Frydląd Pomorski w odniesieniu do Mirosławca (niem. Maerkisch Friedland) pojawia się także w wydawanych żołnierzom 1AWP, gdzie z całą pewnością chodzi o Mirosławiec. Osobliwym zbiegiem okoliczności, tuż po wojnie nazwa „Frydląd Pomorski” odnosiła się do Debrzna, Mirosławiec zaś krótki czas oficjalnie nazwano Frydlądem Marchijskim, następnie, jeszcze w 1945r., nazwę zmieniono na Mirosławiec. Według wszelkich Danych, Debrzno zostało zdobyte w styczniu 1945r. bez udziału 1AWP, warto jednak podkreślić, ze 4DP bezpośredniego udziału w walkach o Mirosławiec nie brała. Data 11.02 zgadza natomiast się z datą wyzwolenia Mirosławca – 10.02.1945r.

Dodatkowe zdjęcia: