Okoliczności zranienia Stanisława Cioka tak opisuje Alojzy Sroga w „Początek drogi. Lenino”:
„Stanisław Ciok, znajomek [Henryka] Skiby sprzed wojny, liczy lat czterdzieści dwa. Razem z młodymi darł się w „rodzinnej” 5 kompanii 2 pułku na stok wzgórza. Dostał kulą w kolano. Pomógł mu wyjść nieco do tyłu Jan Skotnicki.
Poczołgał się dalej sam, spoglądając co pewien czas na płonące Połzuchy.
Potem podnieśli go sanitariusze, wsadzili na wóz konny, z wozu – na samochód. Nadleciały samoloty. Tylko furczał od podmuchu bomb samochodowy brezent.
Niesie go teraz Skiba z innym kolegą na stół operacyjny.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Omyłkowo uznany za zmarłego, zawiadomienie o jego śmierci wysłano do jego Siostry zaraz po bitwie.
Po wyleczeniu rany, wrócił do służby w 2pp.
Podczas walk na Pradze odnowiła się rana spod Lenino.
04.1945r. – zdemobilizowany ze względu na stan zdrowia.
Po wojnie zamieszkał w Opaczu, pow. Piaseczno.
Pracował jako ogrodnik w Opaczu.
W latach 80., na emeryturze mieszkał w Warszawie przy ul. Szyszkowej.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Brak danych.
Rany i kontuzje:
12.10.1943r. ranny w kolano.
Data i miejsce śmierci: Brak danych.
Dodatkowe informacje:
Od 11.05.1973r. Członek ZBoWiD.
02.01.1985r. Otrzymał nową legitymację kombatancką, co oznacza, że żył przynajmniej do tej daty.
Opracowano na podstawie książki „Początek drogi. Lenino” A. Srogi oraz na podstawie dokumentu w zbiorach autora.
W latach 20. ukończył studia prawnicze w Wiedniu, uzyskując tytuł doktora praw.
Równolegle studiował w Wyższej Szkole Handlu Zagranicznego w Wiedniu , a także kierunki: biologia i antropologia na Uniwersytecie w Wiedniu.
Wojskowe: brak danych.
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
Po studiach powrócił do Polski w 1928r.
Praca w firmach ubezpieczeniowych i zagranicznych firmach handlowych, działalność w związkach zawodowych.
W latach 30. pełnił szereg funcji partyjnych w KPP – Sekretarz Komitetów Dzielnicowych w Warszawie, Członek KW KPP oraz Sekretarz Wydziału Propagandy KW KPP w Warszawie.
05.1935r. – 01.1936r. – osadzony w Berezie Kartuskiej za działalność polityczną.
01 – 05.1937r. – osadzony w Berezie Kartuskiej za działalność polityczną.
1939r. – ucieczka na terytorium okupowane przez ZSRR, działalność polityczna we Lwowie.
06.1941r. – ewakuowany do Samarkandy.
01.09.1941r. – powołany do służby w Armii Czerwonej.
Udział w Bitwie Stalingradzkiej.
1943r. – awans do stopnia majora.
1943r. – Starszy instruktor 7. oddziału wydziału politycznego Frontu Południowego (odpowiadał m.in. za propagandę skierowaną do Niemców).
Skierowany do WP w maju 1943r.
Od 10.05.1943r. W 1DP.
Oficer polityczny w Kwatermistrzostwie 1DP.
Oficer wydziału Oświatowego 1DP.
Zastępca dowódcy 1DP ds. polityczno Wychowawczych.
Udział w bitwie pod Lenino:
Major, zastępca dowódcy 1DP ds. polityczno Wychowawczych.
Z wniosku odznaczeniowego na Order Wojny Ojczyźnianej II klasy:
„Major Prawin brał aktywny udział w organizacji i wychowaniu dywizji od samego początku do ostatnich dni. Dzięki jego kierownictwu różnorakie elementy dywizji zjednoczyły się pod hasłem przyjaźni z ZSRR i walki z Niemcami i sprawdziły się w dniach walk pod Lenino.
W Walce pod Lenino 12 października 1943r. major Prawin umiejętnie wypełniał zadania bojowe Dowódcy Dywizji w celu organizacji przeprawy przez rzekę Miereję. Pod ogniem artylerii przeciwnika i nieprzerwanym bombardowaniem z powietrza dał przykład nieustraszoności i pogardy dla śmierci. Nie bacząc na zranienie w walkach 12. i 13 .X.1943r. Nieprzerwanie pozostawał na pozycjach pierwszoliniowych, organizując natarcie, kontrolując łączność między stanowiskami i wykonując najbardziej odpowiedzialne [wykreślone: z nich] [dopisane:]zadania dowództwa.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
1944r. – awans do Stopnia pułkownika.
Po wypadku we wrześniu 1944r. skierowany do słuzby państwowej.
1944-1945r. – Dyrektor departamentu w Ministerstwie Skarbu i dyrektor Departamentu Kolejnictwa w Ministerstwie Komunikacji.
Od 26.02.1945r. – Pełnomocnik Rządu przy 3Froncie Białoruskim, w Marcu 1945r. przejął administrację Warmii I Mazur.
23.03 – 11.1945r. – Pełnomocnik Rządu na Okręg Mazurski.
Od 11.1945r. – Szef Polskiej Misji Wojskowej w Berlinie.
1946r. – Awans do stpnia generała brygady.
Od 07.1950r. wiceprezes NBP
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski;
Order Sztandaru Pracy I klasy;
Złoty Krzyż Zasługi;
Krzyż Walecznych – 11.11.1943r., za działania pod Lenino;
Medal Zwycięstwa i Wolności;
Medal „Za Warszawę”;
Medal Dziesięciolecia Polski Ludowej.
Radzieckie:
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej)
Order Czerwonej Gwiazdy – Rozkaz Frontu Południowego 51/N z 24.02.1943r. – Za efekty propagandy skierowanej do Niemców oraz umiejętne wykorzystywanie znajomości języka niemieckiego i znajomości realiów życia w Niemczech i krajach kapitalistycznych w redagowaniu ulotek i innych przekazów propagandowych skierowanych do Niemców podczas służby w 62 Armii i Wydziale Politycznym Frontu Południowego;
Medal „Za Obronę Stalingradu”.
Rany i kontuzje:
12.10.1943r. – ranny w lewą rękę.
09.1944r. – ranny w wypadku samochodowym.
Data i miejsce śmierci: 07.07.1957r., Świdry Małe, Powiat Otwock.
Dodatkowe informacje:
Od 1920r. członek austriackiego Związku Młodzieży Komunistycznej.
Od 1931r. Członek KPP.
Od 1939 lub 1940r. Członek WKP(b).
Jako Szef Polskiej Misji Wojskowej w Berlinie podejmował działania na rzecz odzyskania zagarniętych przez Niemców dóbr kultury polskiej, m.in. zorganizował zwrot licznych archiwaliów.
Żonaty z Anną z d. Passenstein. Mieli córkę Edytę, po wojnie wychowywali bratanka Anny, Daniela Passenta, późniejszego dziennikarza i dyplomaty (jego rodzice zginęli podczas okupacji niemieckiej).
Data i miejsce urodzenia: 1915r., Lwów (Tarnopol?)
Narodowość: Polak
Wykształcenie:
Wojskowe: Szkoła Podchorążych Rezerwy we Włodzimierzu – 1934r.
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
Służba w WP przed wojną – podporucznik rezerwy artylerii.
Prawdopodobnie nie brał udziału w Wojnie Obronnej.
Od 01.07.1943r. w WP.
Od 6.10.1943r. – Podporucznik (następnie porucznik), dowódca 7. baterii, 3. dywizjonu, 1pal.
Udział w bitwie pod Lenino:
Porucznik, dowódca 7. baterii, 3. dywizjonu, 1 pal.
Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy (na jego podstawie ostatecznie nadano Order Wojny Ojczyźnianej II klasy):
„Porucznik Pock H. F. W czasie walk 12-13 października 1943 roku w rejonie wsi Lenino [tak w oryginale] znajdując się cały czas w pierwszych szeregach naszej nacierającej piechoty ogniem swojej baterii przeprowadzonej naprzód zapewnił trzeciemu batalionowi wejście do wsi Trigubowo.
Ogniem baterii zniszczył jeden wielkokalibrowy karabin maszynowy i baterię moździerzy 81mm, odparł kontratak przeciwnika, rozproszył kontratakującą grupę niemców [tak w oryginale] do 200 ludzi, zdławił 4 stanowiska CKM i zniszczył do 130 niemców [tak w oryginale].
Przez cały czas walki świetnie orientował się w sytuacji, nieustraszenie kierując ogniem swojej baterii, nie zważając na ciężki ogień artylerii i bombardowanie.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Na stanowisku dowódcy 7. baterii pozostawał do 02.06.1944r.
02.06.1944r. – mianowany dowódcą 4. baterii, 2. dywizjonu, 1pal.
07.1944r. – skierowany w stopniu kapitana do Wojskowego Instytutu Naukowo-Wydawniczego na stanowisko referenta artylerii.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Radzieckie:
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).
Rany i kontuzje: Brak danych.
Data i miejsce śmierci: 06.10.1944r., Lublin.
Dodatkowe informacje:
Przed wojną prawdopodobnie należał do ZHP.
Według „1 Berliński Pułk Artylerii Lekkiej” na stanowisku dowódcy 4. baterii miał pozostawać do 20.10.1944r., kłóci się to jednak z informacjami podanymi przez A. Srogę. Prawdopodobnie Edward Kospath-Pawłowski jako datę końcową podał datę objęcia stanowiska przez następnego znanego dowódcę – ppor. Michała Bałyka.
Według Alojzego Srogi miał zginąć na skutek nieostrożnego obchodzenia się z bronią.
Opracowano w oparciu o materiały CAMO RF oraz książki „Początek drogi. Lenino” Alojzego Srogi i „1 Berliński Pułk Artylerii Lekkiej” Edwarda Kospath-Pawłowskiego.
Data i miejsce urodzenia: 11.04.1911r., Dwińsk (Dyneburg/Daugavpils), Imperium Rosyjskie (obecnie Łotwa)
Narodowość: Polak
Wykształcenie:
Wojskowe:
09-11.1942r. AKUKS (Artyleryjskie Kursy Doskonalenia Kadry Dowódczej odzn. Orderem czerwonego Sztandaru) Frontu Leningradzkiego.
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
Od 11.1932r. w Armii Czerwonej.
Prawdopodobnie zwolniony do rezerwy i powtórnie zmobilizowany w 1941r.
Służba w 880ps 189DS, Front Leningradzki.
01.08.1942r. – 15.09.1942r. – lejtnant, samodzielny dywizjon artylerii 13 Brygady Strzeleckiej Wojsk Wewnętrznej Obrony Leningradu.
11.11.1942r – 19.06.1943r. – lejtnant, samodzielny batalion artylerii i karabinów maszynowych Wojsk Wewnętrznej Obrony Leningradu.
Od 3.07.1943r. w WP.
09.07.1943r. – mianowany dowódcą 1 baterii, 1 dywizjonu, 1pal.
Udział w bitwie pod Lenino:
Porucznik, dowódca 1 baterii, 1dywizjonu, 1pal.
Z wniosku na Order Czerwonej Gwiazdy (na jego podstawie przyznano ostatecznie Order Wojny Ojczyźnianej II klasy):
„Pozlewicz H. W. w czasie walk 12-13.10.43 roku w rejonie wsi Mojsiejewo znajdując się na punkcie obserwacyjnym dobrze organizował ogień swojej baterii[,] łączność i współdziałanie z piechotą.
Ogień jego baterii pomógł pierwszemu batalionowi z sukcesem zająć rubież obronną przeciwnika.
Ogniem baterii zniszczono do 70 żołnierzy i oficerów przeciwnika, 3 stanowiska karabinów maszynowych przeciwnika, działo przeciwpancerne przeciwnika i zdławiono cztery stanowiska karabinów maszynowych.”
Po ostrzelaniu punktu obserwacyjnego i plotce, że w efekcie poległo całe dowództwo 1 dywizjonu, objął tymczasowo dowództwo nad całym dywizjonem.
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Na stanowisku dowódcy baterii pozostawał do 18.11.1943r.
9.12.1943r. – 13.11.1944r. – kapitan, szef sztabu 1 dywizjonu, 1pal.
1945-1946r. – służba w 42pal, 17DP.
1947-1949r. – major, dowódca dywizjonu, 36pal, 14DP.
01.08.1951r. – 29.10.1955r. – podpułkownik, dowódca 112pac.
10-11.1955r. – powrót do ZSRR.
03.11.1955r. – zwolniony do rezerwy w stopniu podpułkownika.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Order Krzyża Grunwaldu III klasy;
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari;
Krzyż Walecznych;
(Srebrny?) Krzyż Zasługi (nadany prawdopodobnie z rozkazu nr 54 z 23.02.1946r.);
(Srebrny?) Medal „Zasłużonym na Polu Chwały”;
Medal „Za Warszawę”;
Medal Zwycięstwa i Wolności.
Radzieckie:
Order Czerwonej Gwiazdy II klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej);
Medal „Za zasługi bojowe” – 13.06.1952r. – za wysługę lat;
Medal „Za obronę Leningradu” – 22.12.1942r. ;
Medal „Za wyzwolenie Warszawy” – 09.06.1946r.;
Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”.
Rany i kontuzje: Czterokrotnie ranny.
Data i miejsce śmierci: Brak danych, prawdopodobnie przed 1985r.
Dodatkowe informacje:
Kilka dodatkowych informacji, zdjęcie z czasów służby w WP wkrótce po wojnie oraz osobiste wspomnienia na temat tej postaci znaleźć można na poniższych stronach:
Na podstawie prezentowanego tam zdjęcia odtworzono listę polskich odznaczeń.
Ponieważ nie udało się odnaleźć informacji o odznaczeniu Orderem Wojny Ojczyźnianej w 1985r., prawdopodobnie ppłk. Pozlewicz musiał umrzeć wcześniej.
Przygotowano w oparciu o materiały CA MO RF, „Początek drogi. Lenino” Alojzego Srogi oraz „1 Berliński Pułk Artylerii Lekkiej” Edwarda Kospath-Pawłowskiego.
Od 29.08.1943r. kapitan, zastępca ds. liniowych dowódcy 1 batalionu 1pp.
Przed bitwą przeniesiony na identyczne stanowisko w 2. batalionie.
Udział w bitwie pod Lenino:
Kapitan, zastępca ds. liniowych dowódcy 2 batalionu 1pp.
Z wniosku na Order Czerwonej Gwiazdy (na jego podstawie ostatecznie nadano Order Wojny Ojczyźnianej II klasy):
„12/ X-1943r. W rejonie wsi Tregubowo kapitan Powiński wiódł za sobą do ataku 5. kompanię[.]
Swoją śmiałością i zdecydowaniem zdołał pociągnąć za sobą żołnierzy nie bacząc na silniejszy ogień moździerzy i karabinów maszynowych wroga. Na najtrudniejszym odcinku, przy przejściu przez błoto, które ostrzeliwywał nieprzyjaciel, nie dopuścił do osłabienia tempa natarcia i porwał za sobą kompanię. Dał się poznać jako śmiały, energiczny i przewidujący dowódca na polu walki. Otrzymawszy ranę kontynuował prowadzenie kompani dopóki siły go nie opuściły.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Na stanowisku zastępcy dowódcy 2. batalionu pozostawał do 12.01.1944r.
W styczniu pełnił także obowiązki dowódcy pułkowej szkoły podoficerskiej.
Po 12.01.1944r. Awans do stopnia majora.*
12.05 – 04.09.1944r. – dowódca 3pu, do 16.05.1944r. równolegle pełnił obowiązki dowódcy 2pu, 1BK.*
Zdjęty ze stanowiska po antyradzieckiej demonstracji, sprawa skierowana do prokuratury wojskowej.*
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Radzieckie:
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).
Rany i kontuzje: 12.10.1943r. – ranny w nogę.
Data i miejsce śmierci: brak danych
Dodatkowe informacje:
*Nie ma pewności czy chodzi o tę samą osobę. Dowódca 3pu miał być oficerem delegowanym z Armii Czerwonej, jednak w materiałach CA MO RF brak informacji o oficerze Henryku Powińskim, Gienrichu Powińskim czy jakimkolwiek oficerze Powińskim urodzonym w 1908r. W kontekście innym niż odznaczenie Orderem Wojny Ojczyźnianej II klasy za Lenino. Może to wskazywać, że Powiński jednak nie był oficerem radzieckim, bądź też do WP trafił z jednostek podległych resortom innym niż NKO. Na to, że może chodzić o inną osobę zdaje się wskazywać też fakt, że Edward Kospath-Pawłowski wymienia dowódcę 3pu jako oficera, który przybył z Armii Czerwonej, nie jako oficera z innej jednostki WP. Warto jednak zwrócić uwagę, że kpt. Powiński z ostatniego znanego stanowiska w 1pp odszedł w styczniu 1944r., zaś mjr. Powiński w 3pu pojawił się na początku maja 1944r.
Epizod z „demonstracją antyradziecką” miał polegać, wg Kospath-Pawłowskiego, na wrzuceniu do wody (konkretniej do Bugu) „czerwonej gwiazdy”, nadanej mu w Armii Czerwonej. Także tutaj nie udało się odnaleźć nikogo o nazwisku Powiński lub podobnym, odznaczonego Orderem Czerwonej Gwiazdy przed 1944r. Jakkolwiek może to znów wskazywać na oficera z wojsk podległych innemu narkomatowi, nie da się wykluczyć, że w istocie chodziło o Order Wojny Ojczyźnianej II klasy. Biorąc pod uwagę „fakty”**, którymi obrosła, historię o wyrzuconym orderze można by uznać za nieprawdziwą, gdyby nie fakt, że mjr. Powiński faktycznie został wkrótce potem zdjęty ze stanowiska, a w zbiorach IPN znajdują się akta sprawy prowadzonej przeciwko Powińskiemu przez prokuraturę 1AWP.
W ustaleniu, czy to ta sama osoba pomogłoby porównanie imienia ojca, niestety, autor „Hej, hej ułani…” w obsadzie stanowisk 1BK podał tylko nazwiska i imiona własne.
Podsumowując, nie da się na 100 procent potwierdzić, czy kapitan Henryk Powiński spod Lenino i major Henryk Powiński z 1BK to ta sama osoba, wątpliwym jednak wydaje się, by w tym samym czasie w WP było dwóch oficerów o tym samym imieniu i nazwisku.
**Dla przykładu: szukając informacji o tym oficerze, natknąłem się m. in. na artykuł z Polski Zbrojnej, w którym możemy przeczytać: „Miały miejsce spektakularne, czasem dramatyczne sytuacje. Na przykład major Henryk Powiński, dowódca 3 Pułku Ułanów, w czasie przekraczania Bugu, by podkreślić, że jest polskim żołnierzem, oderwał czerwoną gwiazdę z medalu, który otrzymał w Armii Czerwonej i wrzucił ją do wody. Ktoś doniósł o tym do komórki sowieckiego kontrwywiadu i Powiński został zdjęty z dowództwa pułku.” Niby wszystko na miejscu, twórcze rozwinięcie jednego rótkiego akapitu z książki Kospath-Pawłowskiego, a jednak wnikliwa analiza tekstu wskazuje, że autor nie bardzo wie o czym pisze. Linku i autorstwa nie podam, licząc na to, że opis ten zostanie kiedyś poprawiony albo zniknie zupełnie i autor nie będzie się musiał zań wstydzić.
Opracowano na podstawie materiałów CA MO RF oraz książki „Pierwszy Praski” Andrzeja Krajewskiego.
Informacje na temat domniemanej służby w 3pu pochodzą z książki „Hej, hej ułani” Edwarda Kospath-Pawłowskiego, Stefana Pataja i Macieja Szczurowskiego.
Plutonowy, dowódca drużyny, 3 kompania rppanc., 1pp.
Z wniosku odznaczeniowego na Order Wojny Ojczyźnianej II klasy:
„Plutonowy Pisarczuk Telesfor 12 października 43r. w walce o wieś Tregubowo na czele swojej drużyny ogniem rusznic przeciwpancernych zdławił 2 wrogie czołgi średnie a trzeci zmusił do odwrotu.
Rannym żołnierzom swojej drużyny osobiście opatrywał rany i organizował ewakuację.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
12.12.1943r. – awans do stopnia sierżanta.
14.04.1944r. – mianowany dowódcą 3 plutonu kompanii rppanc. (na stanowisku pozostawał prawdopodobnie do 01.1945r.)
Po 04.1943r. Awansowany do stopnia podporucznika.
Dalsze losy nieznane.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Radzieckie:
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).
Rany i kontuzje: Brak danych.
Data i miejsce śmierci: Brak danych.
Dodatkowe informacje:
W spisie odznaczonych 1pp figuruje jako Telesfor Pisarczyk. Pozostałe źródła podają jednak nazwisko w formie „Pisarczuk”.
Miejsce urodzenia figuruje w radzieckiej ewidencji jako „Łukaszewo-Polska”. Nie pozwala to na wskazanie konkretnej miejscowości. Obecnie w różnych rejonach Polski znajdują się przynajmniej trzy wsie o tej nazwie, wieś o takiej samej nazwie znajduje się także na Białorusi. Jeżeli forma nazwiska „Pisarczuk” jest poprawna, to najprawdopodobniej pochodził z terenów dzisiejszej Ukrainy lub, szerzej, z dawnych Kresów Wschodnich.
W „Pierwszym Praskim” wymieniony jest jako dowódca plutonu 3krppanc. Prawdopodobnie jednak jest to informacja nieścisła, gdyż na następnej stronie jest wymieniony jako „Bolesław Pisarczuk”, dowódca drużyny, która zniszczyła dwa czołgi, co pokrywa się z treścia wniosku odznaczeniowego.
Przygotowano na podstawie materiałów CA MO RF oraz książki „Pierwszy Praski” Andrzeja Krajewskiego.
Data i miejsce urodzenia: 12.07.1906r. (1906r.?), Chełm Lubelski.
Narodowość: Polak
Wykształcenie:
Gimnazjum w Warszawie.
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
Służba wojskowa w 1 batalionie balonowym.
Pracował jako tokarz w Warszawie i starachowicach.
Dwukrotnie więziony za działalność komunistyczną, przebywał w więzieniu w Warszawie, Rawiczu i Koronowie.
Po 17.09.1939r. W ZSRR
1940(?) – 1943r. – tokarz w zakładach przemysłowych, Taszkient (UzSRR).
Od 1.06.1943r. w WP.
Podporucznik, zastępca dowódcy ds. polit.-wych., 1. batalion strzelecki, 1pp.
Udział w bitwie pod Lenino:
Podporucznik, zastępca dowódcy ds. polit.-wych., 1. batalion strzelecki, 1pp.
Z wniosku odznaczeniowego na Order Wojny Ojczyźnianej II klasy:
„12 października 1943 roku pod wsią Połzuchy Paziński[,] zanny na początku walki pozostał w linii i nieustraszenie prowadził żołnierzy na wrogą pozycję. Dwukrotnie podrywał batalion do ataku i posuwał się naprzód.
Nie bacząc na powtórne zranienie nie opuścił pola walki. I licznym przykładem pociągał żołnierzy do wykonania postawionego zadania zdobycia wsi Trigubowo. W tej walce Paziński poległ śmiercią walecznych walcząc do końca w szeregach swojego batalionu.”
Tak okoliczności śmierci ppor. Pazińskiego podczas natarcia opisuje A. Sroga:
Paziński zaś otrzymał już pierwszą ranę. Syknął leciutko, gdy poczuł ukąszenie kuli snajpera. Ni dał tego poznać po sobie. Tyle mówił żołnierzom o potrzebie hartu w boju, a potem w życiu, gdy już przyjdzie współurządzać Polskębezdziedzicó i przemysłowców… Miałby teraz jękiem okazywać słabość? […]
Idzie teraz krwawiąc, zastanawia się , czy w żołnierskich sercach nie pozostała jakaś odrobina niechęci, jakiś cierń do nich, „politycznych”, do Armii Radzieckiej, czy nie zaważy ów cierń na wytrzymałości i uporze w bitwie? Rozgląda się dokoła. Nie! Idą! Przyspieszają kroku. Próbuje ich dogonić, dotrzymać im kroku. Nogi jednak coraz cięższe. Otrzymuje drugi postrzał.
Wali się, i tym razem, bez jęku, cicho, jak zawsze w całym swoim życiu, nacechowanym nadmierną skromnością, by nikomu nie przysparzać swoją osobą kłopotów.
Żołnierska, wyprostowana ława tyraliery ginie za szczytem wzgórza 215,5.”
Poległ 12.10.1943r.
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
–
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (pośmiertnie) – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino.
Radzieckie:
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy (pośmiertnie) – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).
Rany i kontuzje:
12.10.1943r. (ranny dwukrotnie, śmiertelnie).
Data i miejsce śmierci: 12.10.1943r.
Dodatkowe informacje:
Członek KPP od 1929r.
W chwili śmierci żonaty z Bronisławą z d. Warchaftycz.
W książce „Początek drogi. Lenino” A. Sroga tak charakteryzuje Pazińskiego:
„Skromny, koleżeński, uczynny, pomaga każdemu: dowódcy i strzelcowi, gdy dostrzeże jego kłopoty.”
Miał podobno pomagać swojemu bezpośredniemu przełożonemu mjr. Lachowiczowi w nauce polskiego.
Przygotowano na podstawie materiałów CA MO RF oraz książki „Początek Drogi. Lenino” Alojzego Srogi.
Dodatkowe zdjęcia:
Ok. 1939-1943r. (Początek drogi…)Fragment listy strat (CA MO RF)Fragment listy strat (CA MO RF)
Data i miejsce urodzenia: 24.08.1905r., Kazimierz Dolny, Królestwo Polskie
Narodowość: Polak
Wykształcenie:
Cywilne:
I Gimnazjum w Warszawie
Studia prawnicze i ekonomiczne w Warszawie (lata 20.)
Doktorat we Francji (przed 1928r.)
Wojskowe:
Szkoła Podchorążych Rezerwy Piechoty (Zambrów) – ok. 1930r.
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
1922-1923r. – Członek Komitetu Centralnego KZMP.
1928-1929r. – Ekonomista, Moskwa.
1931-1937r. w GUS:
– Pracownik Sekcji Naukowo-Badawczej GUS, Warszawa;
– Radca w departamencie spisów ludności GUS
– Odpowiedzialny za spis ludności w Gdyni.
1937-1938r. – Biuro Planowania Krajowego przy Ministerstwie Skarbu.
1939r. – Pracownik Biura Planowania Magistratu Warszawy.
Po 17.09.1939r. Rzeniósł się do Lwowa.
Od 12.1939r. – Wykładowca ekonomii i historii WKP(b), Instytut Gospodarki Narodowej, Samarkanda, UzSRR.
1942-1943r. – pracownik redakcji polskiej radia, Moskwa.
Od 03.1943r. – pracownik redakcji „Wolnej Polski”.
Od 05.143r. w WP.
Szef Wydziału Kulturalno Oświatowego 1DP.
Od 1.06.1943r. – Major, szef Wydziału Oświatowego 1DP.
Od 08.1943r. – Prokurator, 1DP.
W wyniku konfliktu z dowództwem dywizji zdegradowany do stopnia plutonowego pchor., przeniesiony na stanowisko instruktora w 3pp.
Udział w bitwie pod Lenino:
Plutonowy pchor., instruktor, 3pp, 1DP.
Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy (na jego podstawie nadano ostatecznie Order Wojny Ojczyźnianej II klasy):
„W walkach 12 i 13 października 1943 roku w rejonie Lenino-Trygubowo znajdował się w pierwszych szeregach nacierającej piechoty. Razem z dowództwem batalionu kieruje bojem pod wsią Trygubowo i bierze osobisty udział w szturmie na niemieckie pozycje umocnione. Nie zwracał uwagi na bombardowania i intensywny ogień artyleryjski, zachowując zimna krew przebywa na najniebezpieczniejszych odcinkach. Dowodząc grupą żołnierzy niejednokrotnie wytrzymuje niemieckie kontrataki na dopiero co zajęte pozycje.
W nocy na 13 października prowadzi z żołnierzami na pierwszej linii rozmowy patriotyczne podtrzymując ich bojowego ducha.
Jest jednym z najstarszych pracowników politycznych dywizji, włożył dużo inicjatywy w wychowanie żołnierzy w duchu patriotyzmu i przyjaźni ze Związkiem Radzieckim, w szczególności przekazywał swoje bogate doświadczenie młodym pracownikom politycznym na kursach dywizyjnych.”
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
Bezpośrednio po bitwie awansowany do stopnia chorążego, następnie przywrócono mu stopień majora.
Na przełomie 1943 i 1944r. – awans do stopnia podpułkownika.
Od 01.1944r. – pełnomocnik CBKP przy KC WKP(b)
Od 10.03.1944r. – kierownik Biura Badań Gospodarczych ZPP.
07.1944r. – Kierownik Biura Ekonomicznego przy prezydium PKWN.
Od 08.1944r. – członek BP KC PPR.
11.12.1944r. – Kierownik Resortu Przemysłu PKWN.
Poseł do KRN, Sejmu Ustawodawczego i Sejmu I kadencji.
Minister Przemysłu w Rządzie Tymczasowym, TRJN i Rządzie Cyrankiewicza; przewodniczący Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów.
Od 1948r. Członek BP KC PZPR.
Od 1949r. przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego i wicepremier.
1956r. – usunięty z BP KC PZPR
1959r. – usunięty z KC, następnie usunięty z szeregów partyjnych.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Order Budowniczych Polski Ludowej – 1954r.
Order Sztandaru Pracy I klasy – 1955r.
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski – 19.07.1946r.
Order Krzyża Grunwaldu II klasy – 2.01.1945r.
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari – 1944r.(?)
Srebrny medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino.
Medal „Za Warszawę” – 17.01.1946r.
Radzieckie:
Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej)
Czechosłowacja:
Krzyż Wielki Orderu Białego Lwa – 1947r.
Bułgaria:
Order 9.09.1944r. I klasy – 1948r.
Finlandia:
Krzyż Wielki Orderu Lwa Finlandii – 1948r.
Rany i kontuzje: Brak danych.
Data i miejsce śmierci: 26.11.1974r., Warszawa.
Dodatkowe informacje:
Był członkiem ZPMS, następnie ZMK-KZMP.
Członek WKP(b) od 1928r.
Członek KPP od 1931r.
Członek ZPP od chwili powstania.
Członek PPR, następnie PZPR do 1959r.
Współtwórca Planu Sześcioletniego.
Żonaty z Julią z domu Heflich, wieloletnią szefową PAP.
W czasie walk na Pradze zniszczył niemiecki punkt oporu likwidując 8 wrogów, 6 wziął do niewoli.
Przed lutym 1945r. – awans do stopnia plutonowego.
Udział w walkach na Wale Pomorskim jako dowódca drużyny w 1kompanii moździerzy, 1 batalionu moździerzy 1pp.
Pod Stepnicą, wraz z drużyną, wziął do niewoli 27 uzbrojonych żołnierzy niemieckich, w tym 1 oficera i 2 SS-manów.
Wspierał forsowanie Odry przez jednostki WP.
W walkach na terenie Niemiec, w rejonie Oranienburga zabił dwóch wrogich zwiadowców.
16.03.1946r – zwolniony do rezerwy w stopniu plutonowego.
Osiadł w Ostrowie, gmina Radymno, Rolnik
1946-1948r. – sołtys Ostrowa.
1960-1968r. – radny GRM Skołoszów.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie
-Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 1973r.;
– Krzyż Walecznych – 1964r.;
-Brązowy Medal „Zasłużonym na polu chwały” za Lenino – 1945r.;
-Brązowy Medal „Zasłużonym na polu chwały” – 1945r.;
-Medal „Za Warszawę”;
-Medal „Za Odrę, Nysę, Bałtyk”;
-Medal Zwycięstwo i Wolność;
-Medal Za udział w walkach o Berlin.
Radzieckie:
-Order Sławy 3kl., nr. 477798 – rozkaz 1 Rady Wojennej Frontu Białoruskiego nr 666/n z 18.06.1945, ZSRR – za walki w rejonie Wałcza (?) w rejonie Marienhof (Mazanowo?) i Wordel (Orla?) i lasów w tym rejonie w czasie kontrataku przeciwnika ogniem moździerza zniszczył CKM i 27 zołnierzy wroga.
Rany i kontuzje:
ranny 11.11.1944r. pod Jabłonną
Data i miejsce śmierci: 28.04.1987r.
Dodatkowe informacje:
Członek ZBoWiD od 1963r., pełnił funkcję zastępcy prezesa zarządu koła w Radymnie.
Pochowany na cmentarzu komunalnym przy ulicy Budowlanych w Radymnie.
Przygotowano w oparciu o informacje otrzymane od Piotr Pawełek
GRH Osiemnasty Kołobrzeski 