Kondratowicz Witalij (Witalis) syn Zygmunta

Data i miejsce urodzenia: 06.07.1896r, wieś Maceniany, Obwód Połocki, Cesarstwo Rosyjskie (obecnie Białoruś).

Narodowość: Polak

Wykształcenie:

Cywilne:

1906r. – szkoła miejska.

Wojskowe:

Peterhofska Szkoła Chorążych – 1915r.

Szkoła dowódcza Frontu zachodniego – 1921r.

Akademia Wojskowa im. Frunzego – 1932r.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Po 1906r. Pracował jako robotnik rolny.

15.08.1915r. – zmobilizowany do Armii Rosyjskiej.

Ostatni stopień i stanowisko – porucznik, dowódca kompanii, 20 halicki pp.

Od 12.04.1919r. W Armii Czerwonej.

25.04.1919r. -12.1919r. – dowódca półkompanii, 35ps.

09.12.1919r. – 05.1920r. – dowódca plutonu, 35ps.

Od 25.05.1920r. – dowódca kompanii.

Brał udział w Wojnie Polsko-Bolszewickiej.

03.07.1920r. – 08.1921r. – w szkole wojskowej. Brał udział w tłumieniu buntu marynarzy na Kronsztadzie i powstań chłopskich.

13.06.1921r. – 02.1922r. – Zastępca naczelnika Zarządu Szkolnictwa Wojskowego Frontu Zachodniego.

11.02.1922r. – 05.03.1923r. – Dowódca Kompanii, Zapasowa Szkoła Piechoty.

05.03.1923r. – przeniesiony do rezerwy.

14.02.1924r. – powtórnie powołany do służby czynnej w Armii Czerwonej.

02-03.1924r. – dowódca plutonu, Władywostocka Szkoła Piechoty.

01.10.1924r. – 08.1929r. – dowódca kompanii, Władywostocka Szkoła Piechoty.

15.08.1929r. – 05.1932r. – słuchacz AW im. Frunzego.

14.05. 1932r. – 02.1935r. – Szef 1 Oddziału sztabu, 40DS, Specjalna Armia Dalekowschodnia.

15.02.1935 – 1938r. – szef sztabu, 106ps, 36DS, Zabajkalski OW.

30.06.1938r. – zwolniony do rezerwy.

30.06.1938r. – szef kadedry wojskowej w na cywilnej uczelni wyższej, Krasnodar.

1942r. (według innych źródeł – 08.1941r.)- powtórnie powołany do służby w Armii Czerwonej w stopniu majora przez Poczinkowski RWK.

W 1941r. Miał dowodzić pułkiem miejskim w Krasnodarze.

Służba w 174 zapasowym ps Czarnomorskiej Grupy Wojsk Frontu Zakaukaskiego.

04.09.1942r. Skierowany do dyspozycji działu kadr Frontu Północno-Kaukaskiego.

10.1942r. – Szef wydziału szkolnego Machaczkalskiej Szkoły Wojskowej, Maglisi, GSRR.

Od 18.05.1943r. W WP; początkowo jako szef 1 oddziału sztabu 1DP.

Od 06.06.1943r. – Podpułkownik, szef sztabu 2pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Podpułkownik, szef sztabu 2pp.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„Podpułkownik Kondratowicz brał udział w walkach 12 i 13.10.1943 pod wsią Połzuchy. Będąc szefem sztabu 2 pułku piechoty zapewniał nieprzerwane kierownictwo operacyjne działaniami bojowymi[.]

Znajdował się cały czas na czołowym punkcie kierowania ogniem pod nieprzerwanym obstrzałem i bombardowaniem z powietrza dokładnie i z pełnią poświęcenia pracował, nie licząc się z niczym, ułatwiając organizacje operacji celem przerwania obrony przeciwnika.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Na stanowisku pozostawał do 8.04.1944r., następnie przeniesiony do formującej się 4DP.

Od 06.05.1944r. – 12.05.1945r. -dowódca 11pp.

28.05.1945r. – 09.1945r. – Kierownik Wyszkolenia Taktycznego, Oficerska Szkoła Piechoty nr 3.

21.09-12.1945r. – szef Oddziału Wyszkolenia Bojowego, Wyższa Szkoła Oficerska WP.

12.1945r. – 08.1946r. – Szef Oddziału Szkolnego i Zastępca Komendanta Szkoły, Wyższa Szkoła Oficerska WP.

20.10.1946r. (lub 19.08.1946r.) – 30.01.1947r. – Komendant Centrum Szkolenia WOP.

01.04.1947r. – do dyspozycji Departamentu Personalnego MON.

14.04.1947r. – wyjazd do ZSRR, do dyspozycji Działu Kadr Wojsk Lądowych Armii Radzieckiej.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski;

Krzyż Walecznych – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino.

Krzyż Walecznych (po raz drugi?);

Złoty Krzyż Zasługi (prawdopodobnie z rozkazu nr54, 02.1946r.);

(Srebrny?) Medal „Zasłużonym na Polu Chwały”.

Radzieckie:

Order Lenina – prawdopodobnie za wysługę lat w Armii Czerwonej.

Order Czerwonego Sztandaru – Za tłumienie chłopskiego powstania na Tambowszczyźnie (?).

Order Czerwonego Sztandaru – 03.11.1944r. – za wysługę lat w Armii Czerwonej;

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino;

Medal XX lat Armii Czerwonej;

Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”;

Medal „Za wyzwolenie Warszawy” (?).

Rany i kontuzje: Brak danych.

Data i miejsce śmierci: Brak danych.

Dodatkowe informacje:

Według danych CAMO pozostawał w rejestrze pracowników politycznych, chociaż żadna z pełnionych przezeń funkcji nie była funkcją polityczną.

Ze stanowiska dowódcy 11pp został zdjęty na wniosek gen. Kieniewicza (wówczas dowódcy 4DP) za nadużywanie alkoholu, stosowanie przemocy wobec podwładnych i nie wykonywanie rozkazów na czas.

Bezpartyjny.

W materiałach CAMO RF nie jest dostępna informacja o odznaczeniu Orderem Czerwonego Sztandaru z lat 20., choć na zdjęciu widać, że faktycznie otrzymał to odznaczenie dwukrotnie.

Opracowano na podstawie materiałów CAMO RF oraz „Polacy i Litwini, oficerowie Armii Czerwonej w latach 1922–1941. Słownik biograficzny” Jakuba Wojtkowiaka.

Dodatkowe zdjęcia:

Kaniewski (Kaniowski) Marian syn Karola

Data i miejsce urodzenia: 06.04.1913r., wieś Pieńkowka, Obłast Winnica, Cesarstwo Rosyjskie (obecnie Pieńkiwka, Rajon Szarhorodzki, Obłast Winnicka, Ukraina).

Narodowość: Polak.

Wykształcenie: Brak Danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

05.1936r. – 1937r. W Armii Czerwonej.

Oficer służby chemicznej.

Prawdopodobnie przeszedł przeszkolenie oficerskie w związku ze studiami kierunkowymi.

25.08.1941r. – zmobilizowany powtórnie przez Bijski GWK w Kraju Ałtajskim.

Od 1.03.1942r. Kapitan, 1270 ps 385 DS.

Od 24.06.1943r. W WP.

Kapitan, szef służby chemicznej, 2pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Kapitan, szef służby chemicznej, 2pp.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„Brał udział w walkach 12 i 13 października 1943r. pod wsią Połzuchy.

Jako szef służby chemicznej pułku powinien był znajdować się na punkcie dowodzenia. Wierny służbie oficera, z własnej inicjatywy poszedł do natarcia razem z I batalionem.

Przejął dowodzenie nad kompanią, której dowódca został wyeliminowany z walki. Śmiało i zdecydowanie prowadził ją naprzód dając przykłady śmiałości i odwagi pod obstrzałem i bombardowaniami z powietrza.

W czasie walki w transzejach zastrzelił kilku żołnierzy przeciwnika a następnie dowodził odparciem 4 kontrataków nieprzyjaciela.”

Alojzy Sroga podaje, że kpt. Kaniewski poszedł do 1 batalionu na rozkaz płk. Czerwińskiego, bez dyskusji ale też bez entuzjazmu, następnie nie przejął dowodzenia od chór. Franciszka Mroza, odbierając jedynie meldunki i obserwując działania.

Według streszczonej przez Mariana Nowińskiego relacji Józefa Dyryndy, gdy saperzy natknęli się na niemców i wymieszali się z niedobitkami piechoty, dowodzenie nad zbieraniną przejął kapitan służby chemicznej, który miał „około 30 lat, ale jest już siwy”. Opis ten idealnie pasuje do kpt. Koniewskiego, który miał równo 30 lat, był siwy i był kapitanem służby chemicznej. Nie jest znany przypadek innego kapitana służby chemicznej, który w tym czasie dowodziłby grupą żołnierzy 2pp. Fakt, ze dwa niezależne źródła zdają się wskazywać, że oficer ten przeją jednak dowodzenie nad grupą żołnierzy 2pp sugeruje, że A. Sroga nie przedstawił w pełni działań Kaniewskiego w tym czasie.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Na stanowisku Szefa Służby chemicznej 2pp pozostawał do 15.10.1943r.

15.10.1943r. – 16.02.1944r. – Kwatermistrz pułku (pełnił także obowiązki zastępcy dowódcy ds. zabezpieczenia materiałowego).

Po 02.1944r. do końca wojny – Zastępca szefa służby chemicznej 1AWP.

Przed 03.1945r. Awans do stopnia majora.

Prawdopodobnie pozostawał w WP do początków 1946r., następnie powrócił do ZSRR.

Służba w Syberyjskim Okręgu Wojskowym.

24.06.1946r. Zwolniony do rezerwy w stopniu podpułkownika.

Prawdopodobnie mieszkał w Bijsku.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Walecznych – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino;

Srebrny Krzyż Zasługi (?);

Radzieckie:

Order Wojny Ojczyźnianej I kl. – 07.08.1945r. – Za umiejętnie zorganizowanie zadymiania podczas forsowania przez 1AWP Odry.

Order Wojny Ojczyźnianej II kl. – 04.05.1945r. – Za organizowanie zadymienia rejonu przeprawy pod Warszawą, działania na Pomorzu oraz działania jako przedstawiciel szefostwa Służby Chemicznej 1AWP w 2 batalionie miotaczy ognia.

Order Wojny Ojczyźnianej II kl. – 06.04.1985r. – nadanie jubileuszowe.

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Medal „Za obronę Moskwy”.

Rany i kontuzje:

Kontuzjowany w 1942r. W rejonie st. ?

Kontuzjowany w 1943r. w rejonie Lenino (?).

Data i miejsce śmierci: Po 1985r.?

Dodatkowe informacje:

Według wniosku na Order Wojny Ojczyźnianej II kl. był „wyjątkowo kulturalnym, odważnym oficerem”, a także „Entuzjastą powierzonemu jemu odcinka [pracy] – zwiadu.” Wnoisek określa go także jako zdyscyplinowanego.

W źródłach nazwisko występuje jako Kaniewski, Kaniowski, Kancowski, Koniewski i Koniowski.

Opracowano w oparciu o materiały CAMO RF, “Początek Drogi. Lenino” A. Srogi oraz “Drugi Berliński” A.Krajewskiego.

Dodatkowe zdjęcia:

Kowalczyk Stefan syn Mateusza (Macieja?)

Data i miejsce urodzenia: 1920r. (1916r.? Jugosławia?)

Narodowość: Polak.

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Od 1.06.1943r. w WP.

Plutonowy, dowódca 3 plutonu 2 kompanii fizylierów 1pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Plutonowy, dowódca 3 plutonu 2 kompanii fizylierów 1pp.

Z wniosku odznaczeniowego na Medal „za odwagę” (na jego podstawie nadano ostatecznie Order Czerwonej Gwiazdy):

„Na czele swojego plutonu atakował i okrążył grupę niemieckich fizylierów i w rezultacie walki zastrzelono około 20 nieprzyjacielskich żołnierzy.”

Według A. Srogi został ciężko ranny nad Miereją, wniosek odznaczeniowy nie wspomina o zranieniu.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Prawdopodobnie 20.05.1944r. Wyszedł ze szpitala (szpital ewakuacyjny 4629), gdzie przebywał na leczeniu po zranieniu pod Lenino i powrócił do jednostki.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje: Ciężko ranny nad Miereją 12.10.1943r. (?)

Data i miejsce śmierci: Brak danych.

Dodatkowe informacje:

Według A. Srogi miał stopień sierżanta, prawdopodobnie jednak jest to błąd.

Według „Pierwszego Praskiego” miał się wyróżnić pod Lenino jako dowódca drużyny.

Wniosek odznaczeniowy nie podaje informacji o zranieniu, jednak zmiana odznaczenia na wyższe może wskazywać, że faktycznie był ciężko ranny.

Na liście odznaczonych żołnierzy 1pp figuruje jako plutonowy.

Według danych CAMO 20.05.1944r. Szpital ewakuacyjny 4629 opuścił „dowódca plutonu z 1 dywizji” Stiepan Matwiejewicz Kowalczyk, urodzony w 1916r. W Zenickiej Obłasti w Jugosławii. Jakkolwiek nie ma pewności, że to ten sam żołnierz (przy niezgodności daty urodzenia), zgodność imienia, stanowiska i jednostki pozwala przypuszczać, ze chodzi o tę samą osobę.

Wniosek odznaczeniowy podaje, że stałego adresu zamieszkania nie posiadał.

Opracowano na podstawie materiałów CAMO RF, Książki „Pierwszy Praski” Andrzeja Krajewskiego i „Początek Drogi. Lenino” Alojzego Srogi.

Dodatkowe zdjęcia:

Kamiński Juliusz (Julij) syn Antoniego

Data i miejsce urodzenia: 22.03.1915r., wieś Polany koło Sławuty, Cesarstwo Rosyjskie (prawdopodobnie obecna wieś Polany w Rajonie Tarnopolskim, Ukraina).

Narodowość: Polak

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

30.10.1934r. – powołany do służby w Armii Czerwonej przez Dzierżyński RWK Obłasti Żytomierskiej.

Służba w 387pułku artylerii armat

Służba w 387pah RGK na Froncie Zachodnim w 1941r.

Od 10.06.1943r. W WP.

Kapitan, zastępca szefa sztabu artylerii 1DP.

Udział w bitwie pod Lenino:

Kapitan, zastępca szefa sztabu artylerii 1DP.

Z wniosku odznaczeniowego n Order Czerwonej Gwiazdy:

„Kapitanowi Kamińskiemu, jako zastępcy szefa sztabu artylerii dywizji w okresie walk 1PDP powierzono najbardziej odpowiedzialne zadanie. W okresie przygotowania walk w warunkach skróconego przygotowania artyleryjskiego natarcia zdołał w najbardziej ograniczonym czasie uzyskać pełne meldunki o składzie bojowym i liczebnym wspierających jednostek artylerii, systematyzował je na czas, co umożliwiło podczas planowania natarcia artyleryjskiego posiadanie pełnych danych o efektywności ognia każdej grupy i podgrupy. W okresie przygotowania ataku energicznie dostarczył do tych grup i podgrup całą dokumentację operacyjną, zapewniając podległym sztabom maksymalny czas na opracowania.

W toku waki kapitan Kamiński bez przeszkód odbierał od jednostek dokładne dane o przebiegu walki co umożliwiało prawidłowe informowanie sztaby wyższego rzędu i sąsiednie, a także zaopatrywać jednostki w amunicję. W walce pod m. Lenino 12 i 13.10.1943r. Kapitan Kamiński dał się poznać jako energiczny, pełen inicjatywy oficer sztabowy.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Między 11.11.1943r. a 9.1944r. – awans do stopnia majora.

22.11.1943r. – 16.10.1944r. – Szef sztabu 1pal

Prawdopodobnie powrócił do ZSRR po 02.1946r.

Pomiędzy 06.1945 a 11.1950r. Awans do stopnia pułkownika

Służba w Armii Radzieckiej minimum do 12.1956r.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Order Krzyża Grunwaldu III (?) kl.

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski;

Krzyż Walecznych;

Złoty (?) Krzyż Zasługi (prawdopodobnie z rozkazu nr 54);

Srebrny (?) Medal „Zasłużonym na Polu Chwały”;

Srebrny Krzyż Zasługi;

Medal „Za odrę, Nysę, Bałtyk”.

Radzieckie:

Order Czerwonego Sztandaru – 30.12.1956r. – za wysługę lat (20);

Order Wojny Ojczyźnianej II klasy – rozkazem 619/N z 8.06.1945r. – Za umiejętne planowanie walk i współdziałanie z piechotą przy natarciu na Pragę;

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej);

Order Czerwonej Gwiazdy – 15.11.1950r. – za wysługę lat (15);

Medal „Za zasługi bojowe”- 03.04.194r. – za wysługę lat (10);

Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”;

Medal „Za Wyzwolenie Warszawy”;

Rany i kontuzje: Ranny dwukrotnie (rana ciężka i lekka) 24.07.1941r. W czasie służby w 387 pah.

Data i miejsce śmierci: Brak danych, prawdopodobnie między 1956 a 1985r.

Dodatkowe informacje:

W spisie odznaczonych medalem „Za zasługi bojowe” z 03.04.1944r. Figuruje jako pułkownik. Jednocześnie zarówno złożony we wrześniu 1944r. wniosek jak i rozkaz odznaczeniowy z czerwca 1945r. dotyczące Orderu Wojny Ojczyźnianej II kl. podają stopień majora.

W książce „Początek Drogii. Lenino” występuje jako Julian Kamiński. Jest to jednak przypuszczalnie błąd – w obsadzie stanowisk 1pal figuruje jako Juliusz, zaś w radzieckich dokumentach figuruje jako Julij (Juliusz) a nie „Ulian” (Julian).

Według A. Srogi posiadał solidne wykształcenie wojskowe. Szczegółów brak.

Opracowano na podstawie materiałów CAMO RF oraz książek „1 Berliński Pułk Artylerii Lekkiej” A. Kospath-Pawłowskiego i „Początek drogi. Lenino” A. Srogi.

Dodatkowe zdjęcia:

Ta część będzie nieco inna niż poprzednie, choć powiedzieć trzeba, że bohater tego artykułu nie powinien być uważany za wyjątek. Jego służba w Armii Czerwonej wyglądała bowiem tak, jak bardzo wielu Polaków, którzy zostali do niej zmobilizowani. Był on bowiem żołnierzem batalionu roboczego.

Stanisław Ipiszko urodził się 10 marca 1923r. W Kiwercach w powiecie Łuckim. O jego rodzinie wiadomo niewiele – był synem Franciszka i deklarował wyznanie Rzymsko-Katolickie. Nazwisko wskazuje, że rodzina była miejscowa, przypuszczalnie oprócz polskiego znali także język ukraiński.

Przed wojną Stanisław Ipiszko ukończył 3 bądź 4 klasy gimnazjum. Zdobył także zawód ślusarza, nie wiadomo jednak czy przed czy po 1939r.

Po zajęciu Wołynia przez ZSRR, rodzina prawdopodobnie zadeklarowała narodowość ukraińską – nie wiadomo czy pod przymusem miejscowej administracji czy dla ułatwienia życia.

Nie wiadomo czy zadeklarowana narodowość uchroniła rodzinę przed zagrożeniem ze Strony UPA, samo miasto jednak stanowiło bezpieczną przystań dla uchodzącej przed rzezią okolicznej ludności.

Wiadomo natomiast, ze w 1944r. zgłosił się do Miejskiego Komisariatu Wojskowego w Kiwercach. Daty miesięcznej w dokumentach nie podano, mogło to jednak być najwcześniej w lutym (wtedy Armia Czerwona ponownie zajęła te terany), a najpóźniej w marcu.

Trudno powiedzieć czy zadecydowała wpisana w dokumentach narodowość ukraińska czy inne czynniki, ale Stanisław Ipiszko zamiast do Wojska Polskiego trafił do Armii Czerwonej.

Być może ze względu na niepewność co do narodowości, może przez kilkuletni pobyt na terenach okupowanych, a może ze względu na ewentualne przedwojenne zajęcie rodziców mógł zostać uznany za element niepewny. Na początku kwietnia bowiem trafił do 8 batalionu roboczego, a zatem jednostki, do której powoływano ludzi niechcianych w Armii Czerwonej z przyczyn klasowych, politycznych lub z powodu problemów z prawem. Z drugiej strony – w batalionie otrzymał stanowisko wartownika, prawdopodobnie więc uznano go za częściowo godnego zaufania.

2. Kwietnia 1944r. został przydzielony do kompanii transportowej o trakcji zwierzęcej (tzw. „gużtransportnaja rota”). Dzień później zaś wydano mu mundur. Otrzymał:

– Furażerkę;

– Płaszcz;

– Gimnastiorkę letnią;

– Letnie bryczesy;

– Koszulę;

– Kalesony;

– Ręcznik;

– Letnie Onuce.

1. Grudnia wydano mu dodatkowo spodnie watowane.

W książeczce wojskowej nie wspomniano o wydaniu żadnego obuwia, nie wykluczone więc, że chodził w butach, w których przyszedł z cywila.

Nie odnotowano także faktu wydania broni, którą jako wartownik powinien był posiadać, możliwe jednak, że w jednostkach roboczych, słabo zaopatrzonych w broń strzelecką (wszak większość stanu osobowego nie była uzbrojona), wartownikom wydawano broń jedynie na czas pełnienia obowiązków służbowych.

W książeczce brak adnotacji o zmianach w stanie służbowym, nie zdołałem też ustalić nic na temat działań czy nawet podporządkowania tej jednostki. Wiadomo jednak, że awansu powyżej stopnia szeregowca nie otrzymał.

Nie wiadomo jak zakończyła się jego służba w Armii Czerwonej. Kolejna pewna data to bowiem 18.07.1945r., kiedy to przez RKU Warszawa-Praga zmobilizowany został do służby wojskowej w WP. Nie wiadomo czy został zdemobilizowany przed terminem, czy może udało mu się wyprosić przeniesienie do polskiej jednostki. Biorąc pod uwagę fakt, że w batalionie roboczym przesłużył najwyżej rok i 4 miesiące, to drugi scenariusz wydaje się bardziej prawdopodobny. Wątpić należy, że był dezerterem, bowiem w polskiej książeczce wojskowej znalazły się wpisy o odznaczeniu Medalem Zwycięstwa i Wolności oraz Odznaką Grunwaldzką, co, pomimo braku wpisów o wcześniejszej służbie, wskazuje, ze polskie dowództwo świadome było jego wojennej służby w armii sojuszniczej. Nieprawdopodobnym wydaje się też, by w którymś momencie trafił do niewoli – bataliony robocze dosyć rzadko miały bezpośredni kontakt z przeciwnikiem, a bardzo dobrze zachowana radziecka książeczka wojskowa raczej nie dotrwała by w takim wypadku do dziś.

Z całą pewnością natomiast 11.09.1945r. rozpoczął służbę w samodzielnej kompanii strzeleckiej Dowództwa Okręgu Wojskowego nr 1 w Warszawie, dowodzonej przez por. Wójcika.

W pewnym momencie dowództwo musiało zdać sobie sprawę z ponadprzeciętnego wykształcenia strzelca Ipiszki, bowiem 11.07.1946r., wciąż będą szeregowcem, wyznaczony został szefem kancelarii kompanii wartowniczej DOW1 pod dowództwem por. Fiedoruka.

2. listopada został szefem kancelarii 1 okręgowego batalionu wartowniczego pod dowództwem kpt. Witkowa, a 24. grudnia otrzymał awans do stopnia kaprala. 4 dni później przyjęty został do służby zawodowej na okres trzech lat jako kapral służby administracyjnej. Prawdopodobnie też wtedy skierowany został do Szkoły Podoficerów Piechoty w Lublinie.

1. marca 1947r. otrzymał awans do stopnia plutonowego, a 13. grudnia – do stopnia sierżanta. Jednostka jego nosiła już wówczas nazwę Batalionu Wartowniczego nr 1, w książeczce wojskowej zaś widnieje po prostu jako jw. 5219, był to jednak cały czas ten sam batalion.

W zachowanym duplikacie książeczki wojskowej z datą 12.11.1948r. Znajduje się adnotacja o unieważnieniu książeczki, powodu nie udało się jednak odczytać. Można jednak domniemywać, że wówczas zakończyła się jego zawodowa służba wojskowa.

Choć w polskim dokumencie nie ma informacji o wydanym umundurowaniu, to zanotowano jednak wydanie broni 15.12.1946r. – rewolweru Naganta nr 258.

Zachowały się także wpisy dotyczące odznaczeń – Odznaki Grunwaldzkiej nadanej 3.07.1946r., Medalu Zwycięstwa i Wolności z 1.09 tegoż roku, medalu „Za Warszawę z 10.02.1947r. Oraz Brązowego Krzyża Zasługi z 22.12.1947r.

Dalsze losy pozostają nieznane. Nie udało mi się znaleźć ani informacji o dalszych losach, ani nawet informacji o dacie śmierci. W wyszukiwarkach grobów brak jakiejkolwiek osoby o takim nazwisku. Rzec można, że młody podoficer, ślusarz z Kiwerc zupełnie zniknął z kart historii. To, co o nim wiadomo, to fakt, że dzielił losy wielu Polaków w ZSRR, którzy trafili do jednostek budowlanych czy szerzej – roboczych. Czy w okresie późniejszym spotkały go jakieś represje? Czy może wyemigrował? Tego, niestety, już raczej się nie dowiemy.

Zarębski (Zarembski) Adam syn Szymona

Data i miejsce urodzenia: 1899r., Warszawa (Goworowo koło Warszawy*)

Narodowość: Polak

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Prawdopodobnie wywieziony na wschód po 1939r.

W 1943r. zmobilizowany przez GWK Dżalalabad, Kirgizka SRR.

Od 06.1943r. w WP.

Plutonowy, instruktor sanitarny, 3 kompania, 3pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Plutonowy, instruktor sanitarny, 3 kompania, 3pp.

Z wniosku odznaczeniowego na medal „Za odwagę” (na jego podstawie ostatecznie nadano Order Czerwonej Gwiazdy)”

„W pierwszą noc walki z 12 na 13 października 1943r. w rejonie wsi Tregubowo-Lenino pod silnym ogniem przeciwnika plutonowy Zarembski udzielił pierwszej pomocy 8 rannym i wyniósł ich z pola walki. Przy wykonywaniu obowiązków został ranny.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Po bitwie awansowany do stopnia sierżanta.

Leczony w szpitalu ewakuacyjnym 3001

Ze szpitala (po zranieniu) wyszedł między 3.11 a 20.12.1943r. skierowany do 208zps Armii Czerwonej.

20.12.1943r. Przybył do 208zps.

27.12.1943r. Skierowany do 338 DS Armii Czerwonej.

07.03.1944r. Uznany za niezdolnego do służby wojskowej przez komisję lekarską szpitala ewakuacyjnego 2552.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Brązowy medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino.

Radzieckie:

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje: Ranny 13.10.1943r. W rejonie Trygubowa.

Data i miejsce śmierci: Brak danych.

Dodatkowe informacje:

*Może chodzić o Goworowo w powiecie Ostrołęckim lub Goworowo w Powiecie Płońskim.

W czasie bitwy pod Lenino jego rodzina przebywała w Dżalalabadzie.

Opracowano na podstawie materiałów CA MO RF i książki „Trzeci Berliński” M. Kałłaura.

Dodatkowe zdjęcia:

Zambrowski Roman syn Bolesława (Beniamina)

Data i miejsce urodzenia: 15 lipca 1909r., Warszawa, Królestwo Polskie.

Narodowość: Polak/Żyd (sam określał się jako Polak żydowskiego pochodzenia)

Wykształcenie:

1929-1931r. – Szkoła Leninowska w Moskwie.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

16.10.1925r. – aresztowany za działalność komunistyczną.

1929-1931r. – Słuchacz, Szkoła Leninowska w Moskwie.

1930-1938r. – członek KC KZMP.

1931-1936r. – kierownik Sekretariatu KC KZMP.

1932r. – delegat na VI zjazd KPP.

1936r. – wezwany do Moskwy, złożył samokrytykę, powrócił do Polski.

1937-1938r. – Sekretarz KO KPP Radom i Łódź.

1938r. – członek Egzekutywy Komitetu Warszawskiego KPP.

1938-1939r. – ślusarz.

26.03.1939r. – aresztowany, osadzony w obozie w Berezie Kartuskiej.

18.09.1939r. – wyszedł na wolność wobec ucieczki załogi więzienia.

09.1939r. – 01.1940r. – tłumacz grupy operacyjnej NKWD w Baranowiczach.

01.1940r. – Inspektor, Obwodowy Wydział Oświaty Ludowej, Baranowicze.

22.06.1941r. – zmobilizowany do Armii Czerwonej.

08.1941r. – zdemobilizowany.

1941-1943r. – nauczyciel historii i dyrektor szkoły, Obwód Kujbyszewski.

18.05.1943r. – zmobilizowany do służby w WP.

Oficer bez stopnia, zastępca dowódcy ds. oświatowych 1 batalion saperów.

15.08.1943r. – awans do stopnia porucznika.

15.09.1943r. – Szef Wydziału Oświatowego 1DP.

Udział w bitwie pod Lenino:

Porucznik, szef Wydziału Oświatowego 1DP.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„Porucznik Zambrowski R. w okresie przygotowawczym do walk 12-13 października 1943r. wykonał ogrom pracy organizacyjnej i polityczno-wychowawczej wśród żołnierzy i oficerów i tym samym zapewnił wysoki poziom polityczno-moralny we wszystkich jednostkach dywizji.

W czasie walk 12-13 października 1943r. w rejonie wsi Trigubowo-Lenino, porucznik Zambrowski osobiście znajdował się na pierwszoliniowych pozycjach jednostek dywizji i proadził szeroki zakres pracy wśród żołnierzy i oficerów celem mobilizacji ich do wzorowego wykonywania zadań bojowych, postawionych przez dowództwo dywizji. W czasie prowadzenia tej pracy wskazywał wyrózniających się w walce.

Nie bacząc na nieprzerwane naloty lotnictwa i intensywny ogień artylerii i moździerzy przeciwnika skierowane na pozycje dywizji, dawał przykłady męstwa, wytrwałości i nieustraszoności.

Cały personel dywizji w walkach 12-13 października dał doskonały przykład męstwa, odwagi i ofiarności, co jest nieocenionym rezultatem tej wielkiej pracy, którą przeprowadził porucznik Zambrowski, jako naczelnik wydziału politycznego dywizji.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

11.11.1943r. – awans do stopnia kapitana.

Od 02.1944r. – szef wydziału polityczno wychowawczego 1KP.

04.1944r. – zastępca szefa wydziału politycznego 1AP.

02.05.1944r. – awans do stopnia majora.

Od 15.07.1944r. Szef Zarządu Polityczno-Wychowawdzego 1AP.

08.1944r. – awans do stopnia podpułkownika.

12.09.1944r. – oddelegowany do dyspozycji KC PPR.

18.04.1945r. – awans do stopnia pułkownika.

23.10.1945r. – zwolniony do rezerwy.

1944-1948r. – członek KC PPR.

1944–1945r. – kierownik Wydziału Organizacyjnego Komitetu Centralnego PPR.

1944–1965r. – poseł na sejm.

1945–1947r. – członek prezydium KRN.

1945–1954r. – przewodniczący Komisji Specjalnej do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym.

1947–1955r. – członek Rady Państwa.

1948-1964r. – członek KC PZPR.

1953-1964r. – członek BP KC PZPR.

1948–1954r. – sekretarz KC PZPR.

1955–1956r. – minister kontroli państwowej.

1956–1963r. – sekretarz KC PZPR.

1963–1968r.- wiceprezes NIK.

1968r. – wydalony z PZPR i wysłany na emeryturę.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski – 22 lipca 1947r. – za zasługi w pracy państwowej w pierwszym okresie odbudowy RP;

Srebrny Medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 11 listopada 1943 – za działania pod Lenino;

Medal za Warszawę.

Radzieckie:

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje: Brak danych.

Data i miejsce śmierci: 19 sierpnia 1977r., Warszawa (?).

Dodatkowe informacje:

Członek ZMK od 1924r.

Członek KPP od 1928r.

Członek PPR od 1944r.

Członek PZPR od 1948 r. do 1968r.

Żonaty z Hanną z d. Lutowicz (1907–1992), ojciec Antoniego Zambrowskiego.

Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Opracowano na podstawie Materiałów CA MO RF oraz https://pl.wikipedia.org/wiki/Roman_Zambrowski

Dodatkowe zdjęcia:

(zdjęcie)

Zalewski Wacław (Wasyl) syn Klemensa

Data i miejsce urodzenia: 1907r. Krasiłowo koło Kamieńca Podolskiego, Imperium Rosyjskie.

Narodowość: Polak.

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Od 01.11.1931r. – Służba w Armii Czerwonej.

Prawdopodobnie zwolniony z wojska pod koniec lat 30. i reprresjonowany.

05-06.1943r. – powołany do słuzby ponownie przez Lecki RWK ASRR Komi.

Od 02.06.1943r. W WP.

Porucznik, dowódca 2 kompanii strzeleckiej, 3pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Porucznik, dowódca 2 kompanii strzeleckiej, 3pp.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„W czasie walki 12-13 października 1943 w rejonie wzgórza 215,5 na północny wschód od Trigubowa porucznik zalewski dał się poznać jako oficer śmiały, panujący nad sobą, dobrze orientujący się w sytuacji bojowej. W najbardziej krytycznym momencie walki, gdy niemcy [tak w oryginale] trzy razy przechodzili do ataku, pociągał kompanię do kontrataku zmuszając tym samym wroga do odwrotu. Dzięki niemu odcinek wzgórza 215,5 zajmowany przez drugą kompanię udało się utrzymać.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Od 07.07.1944r. – kapitan, dowódca 2 batalionu, 3pp. Na stanowisku min. do 01.1946r.

Przed 04.1945r. – awans do stopnia majora.

Przed 09.1946r. – awans do stopnia pułkownika.

09.1947 – 04.1948r. – pułkownik, dowódca 1pp.

Prawdopodobnie w 1948r. Powrócił do ZSRR.

23.09.1949r. -zwolniony do rezerwy w stopniu pułkownika.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 13 września 1946 r. – za działania w czasie wojny;

Krzyż Grunwaldu III kl.;

Złoty Krzyż Zasługi – uchwała KRN z 9.01.1947r.

Srebrny Krzyż Zasługi;

Krzyż Walecznych;

Złoty Medal „Zasłużony na Polu Chwały”;

Radzieckie:

Order Wojny Ojczyźnianej – 06.11.1947r. – za działania pod Warszawą, Za odparcie ataku 10 czołgów na przyczółku na Odrze (z czego 4 czołgi zostały podpalone, reszta wycofała się) oraz udział w szturmie Berlina;

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej);

Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”.

Rany i kontuzje: Brak danych.

Data i miejsce śmierci: Prawdopodobnie przed 1985r.

Dodatkowe informacje:

We wniosku odznaczeniowym na Order Czerwonej Gwiazdy imię zapisano jako Wasyl, jednak we wcześniejszych dokumentach radzieckich imię figuruje jako Wacław lub Wiaczesław.

Opracowano na podstawie materiałów CA MO RF oraz książki „Trzeci Berliński”.

Dodatkowe zdjęcia:

Założecki Władysław syn Mikołaja

Data i miejsce urodzenia: 1921r./29.11.1914r., Lwów/29.10.1924r., Lwów.

Narodowość: Polak.

Wykształcenie: Brak danych.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Przed wojną w korpusie kadetów we Lwowie.

Od 06.1943r. w WP.

Szeregowiec, p.o. dowódcy drużyny 2. pluton, 2 batalion, 3pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Szeregowiec, dowódca drużyny 2. pluton, 2 batalion, 3pp.

Z wniosku odznaczeniowego na medal „Za odwagę” (na jego podstawie nadano ostatecznie Order Czerwonej Gwiazdy):

„Szeregowy Założecki W.N. w czasie natarcia 12-13 października 1943r. w rejonie wsi Triegubowo – Lenino pełnił obowiązki dowódcy drużyny. Zanim zaczęło się natarcie, dokładnie sprawdził przygotowanie swoich żołnierzy do walki i ich znajomość zadania bojowego. Ujawnił punkty oporu przeciwnika.

Po sygnale do natarcia Założecki pobiegł jako pierwszy naprzód i pociągnął za sobą całą drużynę.

W czasie natarcia wrogi snajper przeszkadzał drużynie w przemieszczaniu się. Założecki zniszczył tego snajpera i przedostał się daleko naprzód ze swoją drużyną czym zapewnił posuwanie się naprzód całego plutonu.”

Według A. Srogi, nie był dowódcą drużyny, lecz wobec braku innego dowódcy skrzyknął grupę żołnierzy i poprowadził natarcie, następnie wytrwał na zajętych pozycjach.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

13.07.1946r. – 18.09.1946r. – Szofer, PUBP Myślibórz.

09.12.1946r. – 01.02.1947r. – Plutonowy, instruktor polityczno-wychowawczy, I komisariat MO w Szczecinie.

Dalsze losy nieznane.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Srebrny medal „Zasłużonym na Polu Chwały”.

Radzieckie:

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej).

Rany i kontuzje: Brak danych.

Data i miejsce śmierci:Brak danych.

Dodatkowe informacje:

Z funkcji szofera w PUBP Myślibórz zwolniony za nadużywanie alkoholu.

Tak opisuje go Alojzy Sroga:

“Wzrostu nieco więcej niż średniego, o szerokiej twarzy, o szerokiej twarzy,wyglądający jednak najwyżej na lat siedemnaście-osiemnaście.”

“Sam jednak chodził byle jak ubrany, nie zapięty, niezbyt ogolony, pozował na nowoczesnego Szwejka.”

“[…] operujący dosadnym słownictwem, pouczający […], że “przed wojną, bracie, to było wojsko, nie to co dzisiaj”.

Opracowano na podstawie materiałów CA MO RF i BIP IPN oraz książki “Początek drogi. Lenino” A. Srogi.

Dodatkowe zdjęcia:

Zajączkowski Wacław syn Konstantego

Data i miejsce urodzenia: 1898r.

Narodowość: Polak.

Wykształcenie: Wyższe medyczne.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Od 06.1943r. w WP.

Dowódca kompanii medycznej samodzielnego batalionu sanitarnego 1DP.

Udział w bitwie pod Lenino:

Kapitan, dowódca kompanii medycznej samodzielnego batalionu sanitarnego 1DP.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy:

„Kapitan Zajączkowski to wiodący chirurg batalionu medyczno-sanitarnego i nauczyciel młodych chirurgów[,] podniósł na wysoki poziom pracę chirurgiczną batalionu sanitarno-medycznego.

Będąc dowódcą kompanii medycznej kapitan Zajączkowski organizował lekarską pracę batalionu, dzięki jego osobistej inicjatywie i pełnej poświęcenia pracy kompania medyczna w czasie pierwszych działań bojowych Dywizji dobrze wykonywała zadanie dowództwa w zakresie okazywania pomocy rannym.

W dni walk od 11-X do 14-X kapitan Zajączkowski prawie bez odpoczynku [pracował] 72 godziny. Przez niego osobiście i przy jego silnej pomocy przeprowadzono 11 operacji w strefie brzusznej, 15 operacji klatki piersiowej i 6 amputacji, przy czym rezultat operacji był bardzo dobry.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Brak danych.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej)

Rany i kontuzje: Brak danych.

Data i miejsce śmierci: Brak danych.

Dodatkowe informacje:

Przed 1939r. Był najprawdopodobniej obywatelem RP.

Przypuszczalnie wywieziony na wschód.

Nie został zmobilizowany do Armii Czerwonej, co może sugerować, że albo przebywał w łagrze, albo zataił medyczne wykształcenie.

Opracowano na podstawie materiałów CA MO RF.

Dodatkowe zdjęcia: