Frankowski Antoni (Anton) syn Piotra

Data i miejsce urodzenia: 1905r. (1906r./10.10.1906r./23.10.1906r.) Izasław, Obłast Kamieniec Podolski, Cesarstwo Rosyjskie.

Narodowość: Ukrainiec/Polak

Wykształcenie:

Cywilne:

1924r. – technikum budowlane.

Wojskowe:

1931-1935 – szkoła oficerów artylerii, Kijów.

1954r. – Kursy doskonalenia oficerów ASG.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Od 25.10.1927r. Służba w Armii Czerwonej. Powołany przez Szepetowski RWK Obłasti Kamieniec Podolski;

1937r. – zwolniony do rezerwy za pochodzenie (element represji w ramach „operacji polskiej” NKWD); Pracował w Leningradzie, w przemyśle jako robotnik wykwalifikowany.

1939r. – powtórna mobilizacja, skierowany do 168DS.

1939r. – 1940r. – Udział w wojnie radziecko-fińskiej.

24 pułk artylerii haubic;

412 pułk artylerii haubic 168DS (Leningradzki OW);

? – 02.1943r. – 334 pułk artylerii, 142DS

15.02 – 19.08.1943r. – major, dowódca artylerii brygady, 123 Samodzielna Brygada Strzelecka, 2 Armia Uderzeniowa

Od 09.1943r. W WP.

Do 17.09.1943r. – Major, dowódca 2pal (krótko, w czasie jego organizacji).

Major, dowódca 1pal, skierowany na stanowisko na rozkaz gen. Berlinga po wykryciu nieprawidłowości w 1pal.

Udział w bitwie pod Lenino:

Major, dowódca 1pal.

Z wniosku odznaczeniowego na Order Czerwonej Gwiazdy (na jego podstawie ostatecznie nadano Order Wojny Ojczyźnianej I klasy):

„W okresie walk od 11.10.43r. do 13.10.43r. pod m. Lenino Obłasti Mogilewskiej grupie PP-1 w składzie 1pa [pułku artylerii], 1PPD [Polskiej Dywizji Piechoty] i 308pa [pułku artylerii] 290DS [Dywizji Strzeleckiej] powierzono odpowiedzialne zadanie zabezpieczyć przerwanie i uchwycenie przez naszą piechotę silnie umocnionych linii niemców [tak w oryginale].

Będąc dowódcą grupy PP major Frankowski osobiście kierował przygotowaniem grupy do przerwania, korygując na miejscu wszystkie defekty.

Postawiwszy dokładne zadania wszystkim podgrupom w celu przygotowania i zabezpieczenia przerwania, udało mu się osiągnąć wzorowe współdziałanie z dowódcą pułku strzeleckiego znajdując się nieodłącznie z nim.

W chwili zaciętych bombardowańz powietrza przez wrogie lotnictwo, gdy piechota przeciwnika, wspierana przez działa samobieżne nie raz rzucała się do kontrataków, major FRANKOWSKI umiejętnie manewrując ogniem grupy odrzucił wszystkie kontrataki zapewniając swojej piechocie uchwycenie i utrzymanie uchwyconej rubieży przy odkrytej lewej flance.

Będąc kontuzjowanym nie opuścił NP [punktu kierowana ogniem] i do końca walki kierował grupą..

Major FRANKOWSKI [to] kulturalny, wymagający, nieustraszony oficer z doświadczeniem frontowym.”

Po kontuzji (zasypany na PO 1 dywizjonu, pzez dowództwo 1DP uznany za poległego), został odtransportowany do sztabu 2 dywizjonu, gdzie doszedł do siebie i ponownie objął dowodzenie pułkiem. Przez kilka poprzednich godzin jednak pozostawał nieprzytomny.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

10.1943r. – Awans do stopnia podpułkownika;

Dowódca Artylerii 3DP;

1944r. – 06.1945r. – Dowódca artylerii 2DP;

Dowódca 2DP;

Dowódca 11DP;

Dowódca 14 BAC;

Dowódca Artylerii 11KP (Wałcz);

Dowódca 9KP (Lublin);

23.09.1949r. – zakończenie służby w Armii Czerwonej;

1954-1956r. – Komendant Oficerskiej Szkoły Uzbrojenia (Bartoszyce);

1957r. – Zastępca dowódzy artylerii Pomorskiego OW;

1963r. – Awans do stopnia generała brygady.

1963r. – przeniesiony do rezerwy.

Mieszkał w Bydgoszczy.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Polskie:

Virtuti Militari V klasy – rozkaz NDWP nr 145 z 28.03.1945r.

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – dekret PKWN 30.01.1945r.

Order Krzyża Grunwaldu III klasy – 1945r.;

Złoty Krzyż Zasługi – 1946r.;

Krzyż Walecznych – rozkaz nr 3 z 11.11.1943r. (za działania pod Lenino);

Srebrny medal „Zasłużonym na Polu Chwały” – 1945r.;

Medal Zwycięstwa i Wolności;

Medal 10-lecia PRL;

Medal 30-lecia PRL;

Medal 40-lecia PRL;

Złoty Medal „Sily Zbrojne w służbie Ojczyzny”;

Srebrny Medal „Sily Zbrojne w służbie Ojczyzny”;

Brązowy Medal „Sily Zbrojne w służbie Ojczyzny”;

Radzieckie:

Order Czerwonego Sztandaru – rozkaz dla wojsk 1Frontu Białoruskiego nr 637/N z 10.06.1945r. – za dowodzenie artylerią 2DP przy forsowaniu Odry i Starej Odry;

Order Czerwonego Sztandaru – 06.11.1947r. (za wysługę lat)

Order Wojny Ojczyźnianej I klasy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (patrz wyżej);

Order Wojny Ojczyźnianej I klasy – rozkaz dla wojsk 1 Frontu Białoruskiego nr 574/N z 07.09.1945r.

Order Czerwonej Gwiazdy – 03.11.1944r. (za wysługę lat);

Medal „Za obronę Leningradu” – rozkaz z 02.08.1943r. Dla 123 Samodzielnej Brygady Strzeleckiej;

Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”

Rany i kontuzje:

Kontuzjowany pod Lenino – na punkcie obserwacyjnym 1 dywizjonu w wyniku ostrzału artylerii nieprzyjaciela został zasypany. Pomimo, że szybko go odkopano i wyszedł z tego bez większego uszczerbku, do dowództwa 1DP przekazano już informacje o jego śmierci.

Data i miejsce śmierci: 30.04.2001r., Bydgoszcz.

Dodatkowe informacje:

W różnych dokumentach w rubryce „narodowość” figuruję „Ukrainiec” albo „Polak”.

Żonaty ze Stefanią Gajewską (lub Wasilewską), uczestniczką bitwy pod Lenino w stopniu podporucznika.

Wyróżniony wpisem do Honorowej Księgi Czynów Żołnierskich w 1983r.

Według A. Srogi był ponadprzeciętnie wysoki, w związku z czym do 1pal przybył w płaszczu szeregowego (radzieckim), gdyż nie znaleziono płaszcza oficerskiego na jego rozmiar.

Według A. Srogi był odznaczony Orderem Czerwonego Sztandaru już w 1943r., za walki na Froncie Leningradzkim, brak jednak potwiwerdzenia tego faktu w dostępnych dokumentach CA MO. Możliwe, ze autor pomylił postaci – Order Czerwonego Sztandaru za walki w rejonie Leningradu otrzymał dowódca 1 dywizjonu 1pal, Iwan Sazonow, który raz z Frakowskim został zasypany na punkcie obserwacyjnym.

Ten sam autor podaje, że brat Frankowskiego służył w WP w 2pu. Sugeruje także – choć niejednoznacznie – że pod koniec lat 30 Frankowskiego mogły dotknąć dalej idące represje.

Przygotowano w oparciu o materiały CA MO RF oraz książkę „Początek drogi. Lenino” A. Srogi.

Dodatkowe zdjęcia: