Szpan Feliks syn Mikołaja

Data i miejsce urodzenia: 12.02.1924r., wieś Wiele, Podwiazka Rada Wiejska, Obłast Twerska (Kalinińska) (według danych IPN: Leningrad).

Narodowość: Polak.

Wykształcenie:

Cywilne: Wyższe (brak bliższych danych).

Specjalistyczne:

Szkoła NKWD, Kujbyszew – 1944r.

Kurs Aktywu Kierowniczego przy OS MB – 1955r.

Kurs Doskonalenia Kadr Kierowniczych Służby Bezpieczeństwa – 17.09.1970r. – 5.12.1970r.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

Przed 06.1941r. mieszkał w Leningradzie.

1941r. – powołany do służby w Armii Czerwonej przez Wasileostrowski RWK

05.07.1941r. – skierowany do służby w Leningradzkiej Armii Pospolitego Ruszenia.

1942r. – służba w 1124 pułku strzeleckim.

04.1943r. – udział w walkach na Froncie Kalinińskim.

Po zranieniu przez pewien czas przebywał w nieustalonym szpitalu.

Od 06.1943r. w WP.

Plutonowy, zastępca dowódcy plutonu ds. polityczno-wychowawczych, 1 pluton, kompania łączności, 3pp.

Udział w bitwie pod Lenino:

Plutonowy, zastępca dowódcy plutonu ds. polityczno-wychowawczych, 1 pluton, kompania łączności, 3pp.

Z wniosku odznaczeniowego na medal „Za Odwagę” (na jego podstawie przyznano ostatecznie Order Czerwonej Gwiazdy):

„W czasie walk 12 i 13 października o wzgórze 215,5 na północny wschód od wsi Tregubowo Szpan wykonywał obowiązki podoficera łącznikowego przy dowódcy batalionu kapitanie Radziewicz. Dwa razy Szpan ocalił życie dowódcy batalionu. Pierwszy raz 12 października 1943r. kiedy batalion zajął obronę, niemcy [tak w oryginale] okrążyli dowódcę batalionu kapitana Radziewicza i chcieli wziąć go do niewoli. Szpan ogniem swojego automatu zabił 3 niemców[, a] pozostali się rozbiegli. Drugi raz w nacy z 13 na 14 października 1943r. kiedy kapitan Radziewicz kontrolował pozycje obronne, zajmowane przez 3 kompanię[,] niemiecki snajper wyszedł z okopu i zamierzał strzelać do kapitana Radziewicza, kiedy Szpan to zauważył, kilkoma wystrzałami z automatu zabił niemieckiego snajpera i tym samym ocalił życie kapitana Radziewicza. W czasie walk Szpan na czas dostarczał ważne rozkazy dowództwa kompanii nie bacząc na ogień przeciwnika.”

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

W 1944r. skierowany na kurs do szkoły NKWD w Kujbyszewie.

Od22.08.1944r. w strukturach RBP.

Oficer do zleceń specjalnych, Wydział Personalny RBP, Lublin.

Od 05.11.1944r. – Starszy wywiadowca, Sekcja I, RBP, Lublin.

5.11.1944r. – 31.12.1947r. – udział w walkach z podziemiem antykomunistycznym i UPA.

Od 18.05.1945r. – starszy referent, Wydział ds. Walki z Bandytyzmem, MBP, Warszawa.

Od 06.10.1945r. – p.o. kierownika sekcji, Sekcja II, Wydział ds. Walki z Bandytyzmem, MBP, Warszawa.

Od 31.01.1946r. – kierownik sekcji, Departament VII, MBP, Warszawa.

04.1946r. – wyznaczony dowódcą grupy operacyjnej krypt. „Dęblin-Irena” z siedzibą sztabu w Dęblinie.

Od 10.05.1946r. – kierownik sekcji, Wydział I, Departament III, MBP, Warszawa.

Od 01.09.1946r. – kierownik sekcji, Sekcja I, Wydział I, Departament III, MBP, Warszawa.

Od 05.02.1949r. – Kierownik sekcji, Sekcja I, Wydział I, Departament Ochrony Rządu MBP z zadaniem „operacyjnego zabezpieczenia osoby Bolesława Bieruta w miejscu zamieszkania, pracy oraz w trakcie jego wyjazdów służbowych i wypoczynkowo-wakacyjnych (Natolin, Wisła, Międzyzdroje)”.

Od 01.02.1951r. – starszy referent, Sekcja I, Wydział I, Departament VII, MBP, Warszawa.

Od 04.07.1952r. – naczelnik, Wydział VIII, WUBP Warszawa.

09.11.1953r. – 07.1955r. – słuchacz, Kurs Aktywu Kierowniczego przy OS MBP, Warszawa.

Od 01.08.1955r. – starszy inspektor, kierownictwo Departamentu V KdsBP.

Od 28.11.1956 – zastępca naczelnika wydziału, Wydział IX, Departament II, MSW, Warszawa.

Od 20.04.1961r. – p.o. naczelnika wydziału, Wydział IX, Departament II, MSW, Warszawa.

Od 01.11.1961r. – naczelnik wydziału, Wydział IX, Departament II, MSW, Warszawa.

Od 01.11.1964r. – Starszy Inspektor, Departament I, MSW, Warszawa.

Od 01.09.1968r. – Starszy Inspektor, Grupa do Zadań Specjalnych, Departament II, MSW, Warszawa.

Od 05.11.1968r. – Naczelnik wydziału, Wydział III, Zarząd Kontroli Ruchu Granicznego, MSW, Warszawa.

01.12.1972r. – 10.04.1973r. – do dyspozycji Dyrektora Departamentu Kadr MSW, Warszawa.

04.1974r. – zwolniony ze służby w stopniu pułkownika.

13.12.1981r. – złożył podanie o powtórne przyjęcie do służby.

Od 29.031982r. – Wydział II, Sch MSW, Warszawa.

Od 01.01.1987r. – Naczelnik szkoły, Biuro „B”, Sch MSW, Warszawa.

Od 01.07.1987r. – starszy inspektor, Wydział II, Departament V, MSW, Warszawa.

Od 01.02.1989r. – starszy specjalista, Wydział II, Departament V, MSW, Warszawa.

Od 01.05.1989r. – starszy specjalista, Wydział I, Departament V, MSW, Warszawa.

Od 05.07.1989r. – starszy inspektor, Departament V, MSW, Warszawa.

02.04.1990r. – 14.04.1990r. – starszy specjalista Wydział V, Departament Ochrony Gospodarki MSW.

14.04.1990r. -zwolniony ze służby w stopniu pułkownika.

W latach 90. mieszkał w Warszawie.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski;

Krzyż Walecznych – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino (kilkukrotnie naprawiał linie telefoniczne w czasie bitwy).

Srebrny Krzyż Zasługi – 10.10.1945r. – za zasługi w organizowaniu MO i SB.

Order Czerwonej Gwiazdy – 11.11.1943r. – za działania pod Lenino.

Rany i kontuzje: 22.04.1943r. Ranny na Froncie Kalinińskim pod Sowchozem Milowacowo.

Data i miejsce śmierci: 01.07.2016r., Warszawa (Piaseczno?).

Dodatkowe informacje:

Jego ojciec, Nikołaj (Mikołaj) Nikołajewicz Szpan był geologiem, w latach 1941-1973r. Pracował w Safonowie, tam też pochowany. Feliks Szpan odwiedził Safonowo w 1997r. Na zaproszenie miejscowego muzeum.

Jego matką była Helena (nazwisko panieńskie nieustalone).

Deklarował pochodzenie robotnicze (wg danych IPN).

Brał udział w likwidacji band/grup podziemia antykomunistycznego następujących dowódców: „Spokojnego”, „Szatana”, „Zagańczyka”, „Wichra”, „Żuka”, „Starego”, „Brzozy”, „Zapory”.

Pochowany na Cmentarzu Komunalnym Piaseczno-Julianów.

Opracowano na podstawie materiałów CAMO RF, BIP IPN, książki „Trzeci Berliński” Mikołaja Kałłaura, książki „Ludzie Bezpieki” Mirosława Piotrowskiego oraz:

Первыми пришли геологи

Dodatkowe zdjęcia: