Sztachelska Irena córka Mariana (z d. Dziewicka)

Data i miejsce urodzenia: 31.12.1910r. (wg kalendarza juliańskiego. Wg kalendarza gregoriańskiego – 13.01.1911r.), Wilno.

Narodowość: Polka.

Wykształcenie: Wyższe – doktor medycyny.

Gimnazjum Sióstr Nazaretanek w Wilnie – 1929r. (wraz z maturą)

Wydział lekarski Uniwersytetu Stefana Batorego, Wilno – 02.05.1936r.

Kurs przetaczania krwi, Tuła – 1942r.

Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:

15.02.1935r. – aresztowana pod zarzutem działalności antypaństwowej (wypuszczona po 4 dniach, następnie sądzona).

1936r. – staż lekarski

07.12.1937r. – 15.12.1939r. – Lekarz, młodszy asystent, Klinika Dziecięca Wydziału Lekarskiego USB, Wilno.

W latach 30. prowadziła kursy dokształcające dla dorosłych w ramach Polskiej Macierzy Szkolnej.

Od. 1938r. – Praca społeczna w ramach TUR.

Od 01.1940r. – Lekarz – wolontariusz, Szpital Zakaźny na Zwierzyńcu. Równolegle – Inspektor Ochrony Zdrowia Matki i Dziecka.

21.07 – 25.08.1940r. – poseł na Sejm Republiki Litewskiej, następnie członek RN Litewskiej SRR.

W 1941r. Ewakuowana do TASRR. Pracowała w szpitalu w Mienzelińsku.

26.02.1942r. – powołana do służby w Armii Czerwonej.

Od 03.03.1942r. – starszy lejtnant służby medycznej, dowódca plutonu ewakuacyjnego. 80 batalion medyczno sanitarny.

Służba w 16 Dywizji Strzeleckiej w stopniu wojenwracza (lekarza wojskowego) 3 rangi/kapitana służby medycznej.

19.06.1943r. – skierowana do sztabu 48 Armii.

Od 06.1943r. w WP.

07 – 09.1943r. – instruktor Wydziału Oświatowego 1DP.

[wątpliwe] Kapitan, lekarz, batalion medyczno-sanitarny 1DP(?). Według własnych wspomnień – oficer w dziale oświatowym (polityczno-wychowawczym) Dywizji.

Według własnych wspomnień, do batalionu im. E. Plater trafiła już 27.08.1943r. i o służbie w batalionie sanitarnym nie wzmiankowała.

Udział w bitwie pod Lenino:

Według A. Srogi: kapitan, lekarz, batalion medyczno-sanitarny 1DP.

W batalionie pracowała wraz z mężem, który był jego dowódcą. Według A. Srogi stworzyli w batalionie „klimat bez mała rodzinny”.

Według własnych wspomnień w czasie bitwy służyła już w sbk. W tym drugim przypadku prawdopodobnie nie wyruszyła na front.

Służba i praca po bitwie pod Lenino:

Od 08.1943r. – Zastępca dowódcy batalionu ds. polityczno-wychowawczych, 1sbk im. Emilii Plater.

25.03.1944r. – skierowana do wydziału wojskowego ZPP.

07.1944r. – współorganizator koła ZPP w Wilnie.

Następnie skierowana do pracy samorządowej.

1945r. – 1950r. – prezes ZG Ligi Kobiet Polskich.

20.02 – 09.1945r. – inspektor lekarski Wydziału Zdrowia w Białymstoku.

19.05 – 31.01.1947r. – praca w Departamencie Organizacji Służby Zdrowia Ministerstwa Zdrowia.

16.12.1949r.(?) – zwolniona do rezerwy w stopniu kapitana.

16.10.1950r. – 31.08.1952r. – starszy asystent, Klinika Pediatryczna AM w Warszawie.

Poseł na Sejm Ustawodawczy i Sejm I kadencji.

Od 1950r. – lekarz pediatra, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa. Była m.in. organizatorem Działu Metodyczno-Organizacyjnego.

1971r. – 1973r. – Główny lekarz, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa.

30.06.1973r. Przeszła na emeryturę (na własną prośbę).

Na emeryturze pracowała m.in. w Komisji Historycznej Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego.

Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):

Tytuł honorowy „Zasłużony Lekarz PRL”

Order Sztandaru Pracy I klasy;

Order Sztandaru Pracy II klasy;

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski;

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 1952r., za pracę społeczną i zawodową;

Medal dziesięciolecia Polski Ludowej – 1955r.;

Medal Zwycięstwa i Wolności;

Odznaka „Za wzorową pracę w służbie zdrowia”.

Rany i kontuzje: Brak danych.

Data i miejsce śmierci: 08.06.2010r., Warszawa.

Dodatkowe informacje:

Była córką Mariana Dziewckiego (prawnik, członek Rady Miejskiej, krótko także prezydent Wilna) i Heleny (z d. Jazdowska).

Od 09.1939r. zamężna z Jerzym Sztachelskim (w czasie bitwy – dowódcą batalionu sanitarnego 1DP).

Na przełomie 1929-1930r. Wstąpiła do Związku Lewicy akademickiej „Front”.

Od 1933r. Członek KZMP.

Od 1938r. Członek PPS.

W latach 1936–1937 sądzona za działalność polityczną, uniewinniona.

Od 1945r. członek PPR, następnie PZPR. Z partii wystąpiła 17.12.1981r. w proteście przeciwko zastrzeleniu górników w kopalni „Wujek”.

W latach 50. była członkiem Komitetu Warszawskiego PZPR.

1949r. – delegat Krajowej Rady Obrońców Pokoju na Kongres Obrońców Pokoju w Paryżu.

Pochowana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Relację z sytuacji w Wilnie pod radziecką okupacją przekazała dr. Aleksandrowi Srebrakowskiemu z IH UWr.

Opracowano na podstawie materiałów CAMO RF, książki Poczatek Drogi. Lenino” A. Srogi oraz:

Click to access Sztachelska_Irena_1070_WSK.pdf

https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Sztachelska

Dodatkowe zdjęcia: