Cynkin Tadeusz syn Napoleona
Data i miejsce urodzenia: 25.04.1920r., Radom
Narodowość: Polak.
Wykształcenie:
Cywilne:
Przed 1939r. – wykształcenie średnie.
Wojskowe:
Dwumiesięczny kurs oficerski – 1943r.
Roczny kurs w CWP w Rembertowie – 1946r.
Akademia Wojskowa im. Frunzego – (studia nieukończone).
Praca i służba wojskowa przed bitwą pod Lenino:
09.1939r. – ochotnicza służba w oddziałach obrony Lwowa.
1939r. – aresztowany wskutek donosu pod zarzutem posiadania broni bez pozwolenia (ukrywał broń po wkroczeniu Armii Czerwonej).
Od 01.1940r. – osadzony w więzieniu w zamarystynowie.
30.03.1940r. – skazany na półtora roku więzienia.
Więziony kolejno we Lwowie, Kijowie, Czernichowie i Połtawie.
06.1941r. – wcielony do batalionu roboczego, brał udział w budowie umocnień pod Charkowem i Stalingradem.
1942r. – zgłosił się do Armii Andersa, nie otrzymawszy zgody z dowództwa batalionu udał się samowolnie do Taszkientu, jednak nie zdążył tam dotrzeć przed wyjściem armii Andersa.
1943r. – zgłosił się na ochotnika do 1DP
Skierowany na dwumiesięczny kurs oficerski, awansowany do stopnia chorążego.
Służba w sztabie 1DP
Udział w bitwie pod Lenino:
Oficer łącznikowy sztabu 1DP przy sztabie 33 Armii
Służba i praca po bitwie pod Lenino:
26.03 – 07.07.1944r. – chorąży, dowódca plutonu ckm, 1 kompania, 1 batalion, 3pp.
07.07.1944r. – 03.03.1945r. – chorąży, dowódca kompanii, 1 kompania fizylierów, 2pp.
Udział w walkach o Drawsko.
Od 04.03.1945r. – porucznik, dowódca batalionu, 2 batalion, 2pp.
Brał udział w walkach o Politechnikę Berlińską.
Po wojnie awansowany do stopnia kapitana, dalej dowodził batalionem, początkowo w Siedlacach.
08.08.1945r. – skierowany wraz z batalionem w celu zabezpieczenia terenu w rejonie wsi Sikory, wpadł w zasadzkę zorganizowaną przez partyzantów byłego 1 szwadronu 5. Brygady Wileńskiej AK. 18 żołnierzy zginęło a około 70 trafiło do niewoli. Sam Tadeusz Cynkin dotarł do dowództwa pułku zebrał odwody i ruszył z zadaniem likwidacji oddziału partyzanckiego. W wyniku propozycji dowódcy partyzantów, por. „Zygmunta” przekazanej przez jednego z jeńców, doszło do porozumienia, w wyniku którego jeńcy zostali zwolnieni wraz z połową przejętej przez partyzantów broni (bez amunicji).
11.1946r. – ukończył pierwszy roczny kurs CWP w Rembertowie.
03.1948r. – 1949r. – pułkownik, dowódca 1DP.
Następnie służył w Wojskach Lotniczych.
Dowodził między innymi 3 Korpusem OPK.
W pierwszej Połowie lat 50. był kierownikeim Studium Wojskowego przy AGH w Krakowie.
20.02.1957r. -17.02.1961r. – poseł na sejm II kadencji z ramienia PZPR, wybrany z okręgu nr 34 Kraków.
Działał w komisjach Obrony Narodowej i Wymiaru Sprawiedliwości.
Pod koniec kadencji skierowany na studia na Akademii Wojskowej im. Frunzego, na początku lat 60. odwołany do kraju.
Kierownik Studium Wojskowego przy Uniwersytecie im Marii Skłodowskiej-Curie w Lublinie.
2.11.1963r – aresztowany.
W 1963r. Skazany za płatną protekcję na 3 lata pozbawienia wolnosci i zdegradowany.
W 1971r. Wyemigrował do Szwecji.
W Szwecji założył przedsiębiorstwo w branży tłumaczeń.
W 2002r. Zrehabilitowany, przywrócono mu stopień pułkownika.
Odznaczenia (jakie, kiedy i za co):
Polskie:
Order Krzyża Grunwaldu III klasy;
Krzyż Walecznych (dwukrotnie);
Srebrny (?) medal „Zasłużonym na Polu Chwały”;
Medal „Za Warszawę”;
Medal „Za Odrę, Nysę, Bałtyk”;
Medal Zwycięstwa i Wolności;
Odznaka pamiątkowa 1DP.
Radzieckie:
Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej”;
Medal „Za Wyzwolenie Warszawy”;
Medal „Za zdobycie Berlina”.
Rany i kontuzje: Brak danych.
Data i miejsce śmierci: 10.11.2014r., Taeby, Szwecja.
Dodatkowe informacje:
Od 1945r. znajdował się na celowniku IW w związku z wyrokiem z 1940r., kontaktami z bratem, który mieszkał w USA, a prawdopodobnie także negocjacje z podziemiem z sierpnia 1945r.
Gdy wysłany został na studia do ZSRR, przekazano jednocześnie zalecenie obserwacji Tadeusza Cynkina, zaś jego odwołanie wiązało się z brakiem stwierdzenia przez radzieckie organy Bezpieczeństwa Państwowego oznak wrogiej działalnosci.
We współczesnych opracowaniach proces z 1963r. uważany jest za sfingowany, a zarzuty postawione wobec braku dowodów pozwalających postawić zarzuty szpiegostwa bądź działalności antypaństwowej. Jakkolwiek nie jest to wykluczone, byłoby to wydarzenie dość nietypowe po 1956r.
Według danych IPN Od 5.10.1962r. pod obserwacją ze strony Oddziału I Zarządu I Szefostwa WSW w ramach SAS „Lotnik” w związku z podejrzeniem o szpiegostwo w oparciu o kontakty z bratem mieszkającym i pracującym w USA. Sprawę zamknięto po aresztowaniu.
W 1969r. Znalazł się w kręgu zainteresowań SB w związku z kontaktami z osobą rozpracowywaną.
W latach 1956-1971 SB wielokrotnie wnosiła o zastrzeżenie wyjazdów zagranicznych.
Po wyjeździe do Szwecji wpisany do rejestru osób nieporządonych w PRL. Z rejestru wykreślony w 1987r.
Autor książki „Życie warte Życia”.
Opracowano w oparciu o książki „Drugi Berliński” A. Krajewskiego i „Trzeci Berliński” M. Kałłaura oraz poniższe strony:
https://encyklopediakrakowa.pl/slawni-i-zapomniani/87-c/1005-cynkin-tadeusz.html
https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/73407
Dodatkowe zdjęcia:
GRH Osiemnasty Kołobrzeski 