Wszystko zaczęło się ponad rok temu, w kwietniu 2013r. Wtedy to po natknięciu się na mój artykuł o dokumentach 1 i 2 AWP, skontaktował się ze mną David, mieszkający w USA syn telefonisty z 3 samodzielnej kompanii łączności, szeregowego Gidala Elbauma. Będąc w posiadaniu kilku dokumentów i zdjęć z okresu służby swojego ojca w 1 Armii Wojska Polskiego, chciał się dowiedzieć możliwie jak najwięcej o losach rodzica w okresie przed ostatecznym opuszczeniem przez niego Polski w 1946r. Przez ten czas starałem się pomóc zarówno w zakresie badań (kontakty z Archiwami Państwowymi i CAW, poszukiwania źródeł i literatury) jak interpretacji i tłumaczenia pozyskanego materiału. Niestety, trudno tu mówić o dużych sukcesach – poszukiwania w Centralnym Archiwum Wojskowym nie przyniosły zbyt wielu przydatnych informacji – dość powiedzieć, że w zasobie CAW nie odnalazł się nawet wniosek odznaczeniowy na brązowy medal „Zasłużonym na Polu Chwały”. Co gorsza – mimo długich poszukiwań w antykwariatach i bibliotekach nie udało mi się nawet dotrzeć monografii 3 Dywizji Piechoty, która być może pomogłaby rozwiać pewne wątpliwości.

W związku z powyższym, oraz wobec wyczerpania (niemal pełnego) możliwości pozyskania dalszych materiałów archiwalnych, nie pozostaje nic innego jak zwrócić się z poniższym apelem do internautów – zarówno pasjonatów historii 2. wojny światowej jak i krewnych żyjących bądź zmarłych weteranów 3 DP:
Jeżeli dysponujesz jakimikolwiek materiałami przybliżającymi historię 3 samodzielnej kompanii łączności (choćby wspomnianą wyżej monografią 3DP), jesteś w posiadaniu relacji żołnierzy jednostki (lub choćby tylko 3 dywizji), lub nawet znasz któregoś z nich osobiście – nie wahaj się napisać.
Jeżeli rozpoznajesz –Ty, lub ktokolwiek z kręgu Twoich krewnych i znajomych – którąkolwiek z osób przedstawionych na zdjęciach załączonych do niniejszego artykułu – napisz koniecznie!
Jeżeli znasz kogokolwiek, kto przed wojną, w czasie wojny, lub bezpośrednio po niej znał Gidala Elbauma lub jego brata Borucha (żołnierza 1 pułku łączności) – Napisz!
Osoby mogące (i chcące) pomóc proszę o kontakt mailowy (al_muell@wp.pl) lub telefoniczny pod numerem 667 601 657.
Spośród informacji na temat jednostki, synowi weterana zależy szczególnie na ustaleniu gdzie w maju 1945r. rozlokowana została 3 kompania łaczności przed powrotem dywizji do Polski, oraz wszelkie informacje – nawet plotki – na temat szczególnego incydentu dokonanego w pobliżu stacjonowania jednostki w maju lub na początku czerwca 1945 – napadu rabunkowego, linczu bądź morderstwa na cywilu bądź cywilach niemieckich – domniemanych funkcjonariuszach NSDAP.

Szeregowy Gidal (Gedali) Elbaum syn Dawida, urodzony w 1919r. w Lublinie, służył w 3. samodzielnej kompanii łączności 3 Pomorskiej Dywizji Piechoty od 14 października 1943r. do 30 stycznia 1946r. Pełnił funkcję telefonisty oraz nieetatowego szewca –jako że przed wojną pracował jako szewc, stał się bardzo popularny wśród kadry kompanii ale także wśród oficerów pozostałych jednostek dywizji jako człowiek, który umie szybko i dobrze naprawić bądź poprawić (np. ocieplić i zaimpregnować) obuwie. W szeregach dywizji brał udział m.in. w walkach o Warszawę i Kołobrzeg. Odznaczony brązowym medalem „Zasłużonym na Polu Chwały” i medalem „Za Warszawę”. Po powrocie dywizji do kraju, znalazł się wraz z jednostką w Lublinie, gdzie spotkał swoją przedwojenną narzeczoną, z którą, wkrótce po zakończeniu służby wziął ślub i wyemigrował. Zmarł w 2001r. w USA.

Autor tekstu: Kamil Szustak